સન્મનોભિરિવાત્યચ્છૈરનચ્છૈર્વ્યોમવર્ત્મવત્ 4.1.33.
જેમ ઉત્તમ મનથી, ખૂબ શુદ્ધ, અને આકાશના અવરોધરહિત માર્ગથી.
પીયૂષવત્સ્વાદુતરૈઃ સુખસ્પર્શૈર્ગવાંગવત્
એ પાણી અમૃત જેવું મીઠું, સ્પર્શે આનંદદાયક, ગાયના દૂધ જેવું હતું.
વિજિતાબ્જમહાગંધૈઃ પાટલામોદમોદિભિઃ
કમળના મહાન સુગંધ અને પાટળા ફૂલોની મીઠી સુગંધથી બધું મહેકી ઉઠ્યું હતું.
અજ્ઞાનતાપસંતપ્ત પ્રાણિપ્રાણૈકરક્ષિભિઃ
અજ્ઞાનની તાપથી પીડાતા, જીવમાં જીવ રાખનારા રક્ષકો દ્વારા જ બચાવવામાં આવતા હતા.
શ્રદ્ધોપસ્પર્શિ દૃદયલિંગ ત્રિતયહેતુભિઃ
શ્રદ્ધાથી સ્પર્શાયેલા, હૃદય એનું ચિહ્ન બની, ત્રણ કારણોથી એ બધું થાય છે.
વિશ્વભર્તુરુમાસ્પર્શસુખાતિસુખકારિભિઃ
વિશ્વના પોષક ઉમાના સ્પર્શથી જે સર્વોચ્ચ આનંદ આપે છે.
સહસ્રધારૈઃ કલશૈઃ સ ઈશાનો ઘટોદ્ભવ
હજારો ધારા વહી રહેલા કલશોથી, એ ઘડામાંથી જન્મેલા ઈશાન ભગવાન છે.
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્વિશ્વાત્મા વિશ્વલોચનઃ
પછી વિશ્વના આત્મા, સર્વત્ર દ્રષ્ટિ ધરાવનારા, ભગવાન પ્રસન્ન થયા.
તવ પ્રસન્નોસ્મીશાન કર્મણાનેન સુવ્રત
હે ઈશાન! હે સુવ્રત! આ કાર્યથી હું તારા પર પ્રસન્ન છું.
તતસ્ત્વં જટિલેશાન વરં બ્રૂહિ તપોધન
હું ખુશ છું, હવે, હે જટાવાળા તપસ્વી, તું જે ઇચ્છે એ વર માગ.
તદેતદતુલં તીર્થં તવ નામ્નાસ્તુ શંકર ।। 4.1.33.
હે શંકર! આ અનન્ય તીર્થ તારા નામે ઓળખાવા પામે.
ત્રિલોક્યાં યાનિ તીર્થાનિ ભૂર્ભુવઃસ્વઃ સ્થિતાન્યપિ
ત્રણે લોકમાં, ભૂ, ભવઃ અને સ્વઃ સ્થિત બધા તીર્થો—
શિવજ્ઞાનમિતિ બ્રૂયુઃ શિવશબ્દાર્થચિંતકાઃ
'શિવ' શબ્દના અર્થ પર મનન કરનારાઓ કહે છે કે એ શિવજ્ઞાન છે.
અતો જ્ઞાનોદ નામૈતત્તીર્થં ત્રૈલોક્યવિશ્રુતમ્ ।। અસ્ય દર્શનમાત્રેણ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે
આથી, આ તીર્થનું નામ 'જ્ઞાનોદા' છે, જે ત્રણે લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે; માત્ર દર્શનથી જ સર્વ પાપો દૂર થાય છે.
જ્ઞાનોદતીર્થસંસ્પર્શાદશ્વમેધફલં લભેત્
જ્ઞાનોદા તીર્થનો સ્પર્શ કરવાથી, અશ્વમેઘ યજ્ઞ જેટલું ફળ મળે છે.
ફલ્ગુતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા સંતર્પ્ય ચ પિતામહાન્
જે મનુષ્ય ફલ્ગુ તીર્થમાં સ્નાન કરે છે અને પિતૃઓને તૃપ્ત કરે છે—
ગુરુપુષ્યાસિતાષ્ટમ્યાં વ્યતીપાતો યદા ભવેત્
ગુરુ, પુષ્ય અને અસિત નક્ષત્રમાં, અષ્ટમીના દિવસે જ્યારે વિશેષ સંયોગ થાય છે—
યત્ફલં સમવાપ્નોતિ પિતૄન્સંતર્પ્ય પુષ્કરે
પુષ્કરમાં પિતૃઓને તૃપ્ત કરીને જે ફળ મળે છે—
સન્નિહત્યાં કુરુક્ષેત્રે તમોગ્રસ્તે વિવસ્વતિ
કુરુક્ષેત્રમાં, જ્યારે ભયાનક અંધકાર અને સૂર્ય સાથે હોય ત્યારે—
પિંડનિર્વપણં યેષાં જ્ઞાનતીર્થે સુતૈઃ કૃતમ્
જ્ઞાન તીર્થમાં, જેમના પુત્રોએ પિંડદાન કર્યું હોય, તેમના પિતૃઓ માટે—
અષ્ટમ્યાં ચ ચતુર્દશ્યામુપવાસી નરોત્તમઃ 4.1.33.
અઠમ અને ચૌદસના દિવસે શ્રેષ્ઠ મનુષ્યએ ઉપવાસ કરવો જોઈએ.
એકાદશ્યામુપોષ્યાત્ર પ્રાશ્નાતિ ચુલુકત્રયમ્
અહીં એકાદશીને ઉપવાસ કરીને, પછી ત્રણ મुठ્ઠી જેટલું જમવું જોઈએ.
ઈશાનતીર્થે યઃ સ્નાત્વા વિશેષાત્સોમવાસરે
જે કોઈ ઈશાન તીર્થે, ખાસ કરીને સોમવારે, સ્નાન કરે છે,
તતઃ સમર્ચ્ય શ્રીલિંગં મહાસંભારવિસ્તરૈઃ
પછી મહા સામગ્રીથી શ્રીલિંગની પૂજા કરે છે,
ઉપાસ્ય સંધ્યાં જ્ઞાનોદે યત્પાપં કાલલોપજમ્ । ક્ષણેન તદપાકૃત્ય જ્ઞાનવાઞ્જાયતે દ્વિજઃ
પછી સંધ્યાવંદન કરીને, સમયનું ઉલ્લંઘન થવાથી જે પાપ થાય છે તે ક્ષણે દૂર થઈ જાય છે અને દ્વિજને જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાય છે.
શિવતીર્થમિદં પ્રોક્તં જ્ઞાનતીર્થમિદં શુભમ્
આ તીર્થને શિવ તીર્થ કહેવામાં આવ્યું છે; આ પવિત્ર સ્થાન જ્ઞાનનું તીર્થ છે.
સ્મરણાદપિ પાપૌઘો જ્ઞાનોદસ્ય ક્ષયેદ્ધ્રુવમ્
માત્ર સ્મરણથી પણ, આ તીર્થના જ્ઞાનથી બધા પાપો નિશ્ચિતપણે નાશ પામે છે.
ડાકિનીશાકિની ભૂતપ્રેતવેતાલરાક્ષસાઃ
ડાકિની, શાકિની, ભૂત, પ્રેત, વેતાળ અને રાક્ષસો,
જ્વરાપસ્મારવિસ્ફોટદ્વિતીયકચતુર્થકાઃ
જ્વર, અપસમાર, ફોડા અને બીજાં બીમારીઓ,
જ્ઞાનોદતીર્થપાનીયૈર્લિંગં યઃ સ્નાપયેત્સુધીઃ
જે બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ જ્ઞાન તીર્થના પાણીથી લિંગને સ્નાન કરાવે છે,