ચેષ્ટાસ્ત્યજ દરિદ્રાણાં ધૂલિધૂસરિણામમૂઃ
ગરીબોની, ધૂળથી માટીથી ભરાયેલી હરકતો તું હવે છોડ.
તાં દશાં ચરમાં પ્રાપ્ય ભક્તિયોગં તતશ્ચર
એ અંતિમ અવસ્થાએ પહોંચી, પછી ભક્તિયોગનો માર્ગ અપનાવ.
રુષ્ટદૃષ્ટિં ચ જનકં કદાચિદવલોક્ય સઃ 4.1.32.
ક્યારેક પિતાની ગુસ્સાવાળી નજર જોઈને—
તતશ્ચિંતામવાપોચ્ચૈર્દિગ્ભ્રાંતિમપિ ચાપ્તવાન્
પછી એ ઊંડી ચિંતામાં પડી ગયો અને દિશાઓ વિશે પણ ગૂંચવાઈ ગયો.
ક્વ યામિ ક્વ સ્થિતે શંભો મમ શ્રેયો ભવિષ્યતિ
'હવે ક્યાં જઉં, ક્યાં રહું, શંભુ, જેથી મારું કલ્યાણ થાય?'
ઇતિ શ્રુતં મયા પૂર્વં પિતુરુત્સંગવર્તિના
આ રીતે મેં પહેલાં સાંભળ્યું હતું, પિતાના ગોદમાં બેઠો હતો ત્યારે—
માત્રા પિત્રા પરિત્યક્તા યે ત્યક્તા નિજબંધુભિઃ
જેને માતા-પિતાએ છોડી દીધા હોય, અને પોતાના જ સંબંધીઓએ પણ ત્યજી દીધા હોય—
જરયા પરિભૂતા યે યે વ્યાધિવિકલીકૃતાઃ
જેને વૃદ્ધાવસ્થાએ અપમાનિત કર્યા હોય, અને જે રોગોથી પીડાય છે—
પદે પદે સમાક્રાંતા યે વિપદ્ભિરહર્નિશમ્
જે લોકો દરેક પગલાએ, દિવસ-રાત દુઃખોથી ઘેરાયાં છે,
પાપરાશિભિરાક્રાંતા યે દારિદ્ર્ય પરાજિતાઃ
જે લોકો પાપના ઢગલાંથી દબાઈ ગયા છે અને ગરીબીમાં હારી ગયા છે,
સંસાર ભયભીતાય યે યે બદ્ધાઃ કર્મબંધનૈઃ
જે લોકો સંસારના ભયથી ડરી ગયા છે અને કર્મના બંધનમાં બંધાઈ ગયા છે,
શ્રુતિસ્મૃતિવિહીના યે શૌચાચારવિવર્જિતાઃ
જે લોકો વેદ અને સ્મૃતિથી વિહિન છે, શુદ્ધિ અને સારા વર્તનથી વંચિત છે,
યે ચ યોગપરિભ્રષ્ટાસ્તપો દાન વિવર્જિતાઃ 4.1.32.
અને જે લોકો યોગમાંથી પડી ગયા છે, તપ અને દાનથી ખાલી છે,
મધ્યે બંધુજને યેષામપમાનં પદે પદે
જેના માટે પોતાના જ સગાંઓમાં દરેક પગલાએ અપમાન મળે છે,
આનંદકાનને યેષાં રુચિર્વૈ વસતાં સતામ્
અને જે સજ્જનોમાં વસે છે, તેમના માટે આનંદકાનન સાચે જ આનંદદાયક છે,
ભર્જ્યતે કર્મબીજાનિ યત્ર વિશ્વેશવહ્નિના
જ્યાં સર્વેશ્વરના અગ્નિથી કર્મના બીજ સળગી જાય છે,
હરિકેશો વિચાર્યેતિ યાતો વારાણસીં પુરીમ્
હરિકેશ એ રીતે વિચાર કરીને વારાણસી નગરીમાં ગયો.
પુનર્નો તનુસંબંધસ્તનુદ્વેષિપ્રસાદતઃ
જે શરીરપ્રતિ દુઃખ દૂર કરે છે, તેની કૃપાથી અમને ફરીથી શરીરનો સંબંધ મળે.
અથ કાલાંતરે શંભુઃ પ્રવિશ્યાનંદકાનમમ્
પછી, બીજે એક સમયે, શંભુ આનંદકાનનમાં પ્રવેશ્યા.
અમંદામોદમંદારં કોવિદારપરિષ્કૃતમ્
તેમાં મન્દાર અને અમન્દાર વૃક્ષોની સુગંધ છવાઈ હતી અને કોવિદારોથી શોભાયમાન હતું.
વિકસન્માલતીજાલં કરવીરવિરાજિતમ્
ખીલેલા માલતીના ગુચ્છો અને કરવીરનાં ફૂલોની ઝાંખીથી તે અલંકૃત હતું,
જૃંભદ્વિચકિલામોદં લસત્કંકેલિપલ્લવમ્
વિચકિલાના ફૂલોની સુગંધ ફેલાઈ રહી હતી અને કામકેલીના કોમળ પાંદડા ચમકી રહ્યા હતા,
પુષ્પ્યપુન્નાગનિકરં બકુલામોદમોદિતમ્ 4.1.32.
પુષ્પિત પુન્નાગના ઝાડો અને બકુલના ફૂલોની સુગંધથી પ્રસન્ન હતું,
બહુશોલંબિરોલંબ માલામાલિતભૂતલમ્
અને ત્યાં અનેક લટકતી માળાઓથી ભૂમિ સુંદર રીતે શોભાઈ રહી હતી,
ગુરુણાઽગુરુણામત્ત ભદ્રજાતિવિહંગમમ્
ઘણી ભદ્ર જાતિના પક્ષીઓ અગુરુની ઘન સુગંધથી મસ્ત થયા હતા,
મેરુતુંગ નમેરુસ્થચ્છાયાક્રીડિતકિંનરમ્
અને મેરુ જેટલા ઊંચા વૃક્ષોની છાયામાં કિનરાઓ રમતા હતા.
કદંબાનાં કદંબેષુ ગુંજદ્રોલંબયુગ્મકમ્
કદંબના વૃક્ષોમાં, ગૂંજી રહેલા મધમાખીઓના જોડાં લટકી રહ્યાં છે.
શાલતાલતમાલાલી હિંતાલી લકુચાવૃતમ્ નારિકેલ તરુચ્છન્ન નારંગીરાગરંજિતમ્
શાલ, તાલ, તમાલ, અલી અને હિંતાલના વૃક્ષો, લકુચાના ફળોથી ભરેલા છે; તે નાળિયેરના વૃક્ષોથી ઢંકાયેલા છે અને નારંગી તથા અગરૂની સુગંધથી શોભાયમાન છે.
ફલિજંબીરનિકરં મધૂકમધુપાકુલમ્
ફળોથી ભરેલા જાંબીરાના બગીચા છે, અને મધુકના વૃક્ષો મધમાખીઓથી ભરપૂર છે.
મધુરામોદ દમનચ્છન્નં મરુબનોદિતમ્
મધુર સુગંધવાળી દમનાની વેલોથી છાંયાવાળું સ્થળ છે, અને રેતમાંથી પવન ઉઠે છે.