ક્ષીરાર્ણવાધિપતિતામુપમન્યુરવાપ્તવાન્
ઉપમન્યુએ દુધના સાગર પર રાજપદ પ્રાપ્ત કર્યું.
જિગાય શાર્ઙ્ગિણં સંખ્યે દધીચિઃ શંભુસેવયા
દધીચીએ શંભુની સેવા દ્વારા યુદ્ધમાં શાર્ણ્ગધારીને પણ જીત્યો.
મનોરથપથાતીતં યચ્ચ વાચામગોચરમ્ 4.1.32.
જે ઇચ્છાના માર્ગથી પર છે અને શબ્દોથી પણ પામી શકાય તેમ નથી,
અનારાધ્ય મહેશાનં સર્વદં સર્વદેહિનામ્
મહાદેવને, જે સર્વ જીવોને બધું આપે છે, તેની ભક્તિ કર્યા વિના,
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન શંકરં શરણં વ્રજ
એથી, સર્વ પ્રયત્નથી, શંકરનું શરણ લઈ લે.
ઇતિ શ્રુત્વા વચઃ પત્ન્યાઃ પૂર્ણભદ્રઃ સ યક્ષરાટ્
પત્નીનું આ વચન સાંભળી, પૂર્ણભદ્ર યક્ષરાજે,
દિનૈઃ કતિપયૈરેવ પરિપૂર્ણમનોરથઃ
થોડા જ દિવસોમાં તેની મનગમતી ઇચ્છા પૂર્ણ થઈ ગઈ.
નાદેશ્વરં સમભ્યર્ચ્ય કૈઃ કૈર્નાપિ સ્વચિંતિતમ્
પ્રદેશના ઈશ્વરનું પૂજન કરીને, અજાણ્યા રીતે, તેણે મનમાં વિચારેલું ફળ પ્રાપ્ત કર્યું.
અંતર્વત્ન્યથ કાલેન તત્પત્ની સુષુવે સુતમ્
પછી, યોગ્ય સમયે, તેની ગર્ભવતી પત્નીએ પુત્રને જન્મ આપ્યો.
પ્રીતિદાયં દદૌ ચાથ ભૂરિપુત્રાનનેક્ષણાત્
એ દીકરો આનંદ આપનાર હતો, પણ ઘણા પુત્રો હોવાથી તેણે વિશેષ ધ્યાન આપ્યું નહીં.
બાલોઽપિ પૂર્ણચંદ્રાભ વદનો મદનોપમઃ
બાળપણમાં પણ, તેની ચાંદની જેવી ચહેરા અને કામદેવ જેવી સુંદરતા હતી.
યદાષ્ટવર્ષદેશીયો હરિકેશોઽભવચ્છિશુઃ
જ્યારે હરિકેશ નામનો એ બાળક આશરે આઠ વર્ષનો થયો,
પાંસુક્રીડનસક્તોપિ કુર્યાલ્લિંગં રજોમયમ્ 4.1.32.
તો રેતીમાં રમતો હોય ત્યારે પણ, ધૂળથી શિવલિંગ બનાવતો.
આકારયતિ મિત્રાણિ શિવનામ્નાઽખિલાનિ સઃ
એ પોતાના મિત્રો ભેગા કરીને બધાને શિવના નામે બોલાવતો.
ધૂર્જટે ખંડપરશો મૃડાનીશ ત્રિલોચન
ધૂર્જટી, ખંડપરશુ, મૃડ, ઈશ, અને ત્રિલોચન—
શ્રીકંઠનીલકંઠેશ સ્મરારે પાર્વતીપતે
શ્રીકંઠ, નીલકંઠ, ઈશ, સ્મરારી અને પાર્વતીપતિ—
અજિનાંબરદિગ્વાસઃ સ્વર્ધુની ક્લિન્નમૌલિજ
કામચામડાનું વસ્ત્ર પહેરેલો, દિશાઓ જ કપડાં, અને ગંગાજળથી ભીંજાયેલ વાળવાળો—
સવયસ્કાનિતિ મુહુઃ સમાહ્વયતિ લાલયન્
એ વારંવાર મિત્રોનું નામ આ રીતે લઈ આનંદથી બોલાવતો.
પદ્ભ્યાં ન પદ્યતે ચાન્યદૃતે ભૂતેશ્વરાજિરાત્
ભૂતેશ્વર માટે પવિત્ર કરાયેલ જમીન સિવાય, એ પગ ક્યાંય મૂકતો નહોતો.
રસયેત્તસ્ય રસના હરનામાક્ષરામૃતમ્
એની જીભ હંમેશાં હરિના નામરૂપ અમૃતને ચાખતી रहती.
કરૌ તત્કૌતુકકરૌ મનો મનતિ નાપરમ્
એના હાથો એ અજાયબીભર્યા કામોમાં વ્યસ્ત હતા, અને મન પણ એમાં જ લીન હતું, બીજે ક્યાંય નહોતું.
ભક્ષ્યતે સર્વભક્ષ્યાણિ ત્ર્યક્ષપ્રત્યક્ષગાન્યપિ
એ બધાં પ્રકારનાં ખોરાક ખાય છે, એ પણ જે ત્રિનેત્રવાળાની સામે પડેલા હોય તે.
ગચ્છન્ગાયન્સ્વપંસ્તિષ્ઠઞ્ચ્છયાનોઽદન્પિબન્નપિ 4.1.32.
જ્યારે જાય, આવે, ઊંઘે, ઊભો રહે, સુવે, ખાય કે પીવે—
ક્ષણદાસુ પ્રસુપ્તોપિ ક્વ યાસીતિ વદન્મુહુઃ
રાતે ઊંઘમાં પણ વારંવાર કહેતો, 'હવે ક્યાં જઉં?'
સ્પષ્ટાં ચેષ્ટાં વિલોક્યેતિ હરિકેશસ્ય તત્પિતા
હરિકેશના પિતાએ એની સ્પષ્ટ હરકતો જોઈને કહ્યું—
એતે તુરંગમા વત્સ તવૈતેઽશ્વકિશો રકાઃ
આ ઘોડાં છે, બેટા, આ બધા તારા પોતાના ઘોડાંના બચ્ચાં છે.
રત્નાન્યાકરશુદ્ધાનિ નાનાજાતીન્યનેકશઃ
આ ખાણમાંથી નીકળેલા શુદ્ધ રત્નો છે, અનેક જાતિના અને ઘણાં બધાં.
અમત્રાણિ મહાર્હાણિ રૌપ્ય કાંસ્યમયાનિ ચ
મોટા મૂલ્યના, માપથી બહાર એવા ખજાના, ચાંદી અને કાંસાથી બનેલા પણ છે.
ચામરાણિ વિચિત્રાણિ ગંધદ્રવ્યાણ્યનેકશઃ
રંગબેરંગી ચામર અને અનેક પ્રકારના સુગંધિત દ્રવ્યો પણ છે.
એતત્ત્વદીયં સકલંવસ્તુજાતં સમંતતઃ
આ બધાં વસ્તુઓ તારી જ છે, ચારે બાજુ ફેલાયેલી છે.