કિં વિસ્મૃતં ત્વહહગર્ભજમામનસ્યં કાર્તાંતદૂતકૃતબંધન તાડનં ચ
શું તમે ગર્ભમાં થયેલી પીડા, જન્મની વેદના, મૃત્યુદૂતોએ બાંધેલા બંધન અને દંડની દુઃખદ પીડા ભૂલી ગયા છો?
તીર્થાંતરાણિ કલુષાણિ હરતિ સદ્યઃ શ્રેયો દદત્યપિ બહુ ત્રિદિવં નયંતિ
અલગ અલગ તીર્થો, ભલે થોડા દોષથી ભરેલા હોય, તરત જ પાપ દૂર કરે છે, ઘણું પુણ્ય આપે છે અને અનેકને સ્વર્ગમાં પહોંચાડે છે.
કાશીપુરી પરિસરે મણિકર્ણિકાયાં ત્યક્ત્વા તનું તનુભૃતસ્તનુમાપ્નુવંતિ
કાશીપુરીના મણિકર્ણિકા વિસ્તારમાં, જે લોકો ત્યાં પોતાનું શરીર છોડે છે, તેઓને બીજું શરીર પ્રાપ્ત થાય છે.
જ્ઞાત્વા પ્રભાવમતુલં મણિકર્ણિકાયાં યઃ પુદ્ગલં ત્યજતિ ચાશુચિપૂયગંધિ
મણિકર્ણિકાની અતુલ શક્તિ જાણીને, જે કોઈ ત્યાં પોતાનું અશુદ્ધ, દુર્ગંધયુક્ત શરીર ત્યાગે છે, તે મુક્તિ પામે છે.
રાગાદિદોષપરિપૂર મનો હૃષીકાઃ કાશીપુરીમતુલદિવ્યમહાપ્રભાવામ્
જેઓના મન અને ઇન્દ્રિયો રાગ વગેરે દોષોથી ભરેલા હોય, તેઓએ કાશીપુરીની અતુલ, દિવ્ય મહિમા ધરાવતી જગ્યા શોધવી જોઈએ.
વારાણસીં સ્મરહરપ્રિયરાજધાનીં ત્યક્ત્વા કુતો વ્રજસિ મૂઢ દિગંતરેષુ
અરે મૂર્ખ, સ્મર અને હરાને પ્રિય એવા વારાણસી શહેરને છોડીને, તું અન્ય દિશાઓમાં કેમ જાય છે?
વિદ્યા ધનાનિ સદનાનિ ગજાશ્વભૃત્યાઃ સ્રક્ચંદનાનિ વનિતાશ્ચ નિતાંત રમ્યાઃ ।। સ્વર્ગોપ્યગમ્ય ઇહ નોદ્યમભાજિપુંસિ વારાણસીત્વસુલભા શલભાદિમુક્તિઃ। ધાત્રા ધૃતાનિ તુલયા તુલનામવૈતું વૈકુંઠમુખ્યભુવનાનિ ચ કાશિકા ચ
વિદ્યા, ધન, ઘર, હાથી, ઘોડા, સેવકો, ફૂલો, ચંદન અને સુંદર સ્ત્રીઓ—even સ્વર્ગ પણ અહીં મહેનત વગર મળતું નથી; પણ વારાણસીમાં, પાંખી જેવી સરળ મુક્તિ સહેલાઈથી મળે છે. ધાત્રી દ્વારા ધારેલા વૈકુંઠ સહિતના બધા લોકોએ પણ કાશી સાથે તુલના કરી શકાય નહીં.
કાશી પુરીમધિવસન્દ્રિનરોનરોપિહ્મારોપ્યમાણઇહમાન્યહવૈકરુદ્રઃ 4.1.30.
કાશી શહેરમાં, જે પુરુષો અને સ્ત્રીઓ ત્યાં રહે છે, તેઓને અંતિમ યાત્રા માટે લઈ જવામાં આવે ત્યારે, રુદ્ર સ્વયં તેમને ઉઠાવે છે.
સ્થિરાપાયં કાયં જનનમરણક્લેશનિલયં વિહાયાસ્યાં કાશ્યામહહપરિગૃહ્ણીત ન કુતઃ
આ અસ્થિર શરીર, જન્મ અને મૃત્યુની પીડાનું ઘર, છોડીને કાશીમાં સર્વોચ્ચ અવસ્થાને સ્વીકારવી કેમ ન જોઈએ?
અહો લોકઃ શોકં કિમિહ સહતે હંતહતધીર્વિપદ્ભારૈઃ સારૈર્નિયતનિધનૈર્ધ્વસિત ધનૈઃ
અરે, આ દુનિયા દુઃખ કેમ સહન કરે છે? દુઃખદ ઘટનાઓથી મન કચડી જાય છે, વિપત્તિઓનું ભારણ છે, અને ધન અવશ્ય મૃત્યુથી નાશ પામે છે.
કાશિવાસિનિજને વનેચરેદ્વિત્રિભુજ્યપિ સમીરભોજને
ભલે કોઈ જંગલમાં રહે અને પવનથી મળતી વસ્તુઓ જ ખાય, પણ કાશીવાસી લોકોમાં જ રહેવું જોઈએ.
નાસ્તીહ દુષ્કૃતકૃતાં સુકૃતાત્મનાં વા કાચિદ્વિશેષગતિરંતકૃતાં હિ કાશ્યામ્
કાશીમાં, દુષ્કર્મ કરનાર હોય કે સદ્ભાવનાવાળા હોય, મૃત્યુ પછી કોઈ વિશેષ ગતિ નથી; અહીં સૌનો અંત એક જ છે.
શશકા મશકા બકાઃ શુકાઃ કલવિંકાશ્ચ વૃકાઃ સજંબુકાઃ
ખરગોશ, માખી, બગલા, પોપટ, કળવીંકા, વરુ, અને શિયાળ—
અરુદ્રરુદ્રાક્ષફણીંદ્રભૂષણાસ્ત્રિપુંડ્રચંદ્રાર્ધધરાધરાગતાઃ
જે લોકો રુદ્રાક્ષ, સાપના ગહણાં, ત્રિપુંડ, ચાંદની અને પર્વત ધારણ કરે છે—
યાવંત એવ નિવસંતિ ચ જંતવોઽત્ર કાશ્યાં જલસ્થલચરા ઝષજંબુકાદ્યાઃ
કાશીમાં જેટલા પ્રાણી રહે છે, પાણીમાં કે જમીન પર, જેમ કે માછલી અને શિયાળ—
યે તુ વર્ષેષવોરુદ્રા દિવિ દેવિ પ્રકીર્તિતાઃ
હે દેવી, જે લોકો ઘણા વર્ષોથી સ્વર્ગમાં રુદ્ર તરીકે ઓળખાય છે—
રુદ્રા દશ દશ પ્રાચ્યવાચી પ્રત્યગુદક્સ્થિતાઃ
દરેક દિશામાં—પૂર્વ, પશ્ચિમ, ઉત્તર અને દક્ષિણ—દસ દસ રુદ્રો છે.
અસંખ્યાતાઃ સહસ્રાણિ યે રુદ્રા અધિભૂતલે 4.1.30.
પૃથ્વી પર રુદ્રોની સંખ્યા હજારોમાં છે, અને તે ગણતરીથી બહાર છે.
દૈનંદિનેઽથ પ્રલયે ત્રિશૂલકોટૌ સમુત્ક્ષિપ્ય પુરીં હરઃ સ્વામ્ 4.1.30.
દરરોજના વિલય સમયે, હરાએ પોતાની નગરને ત્રિશૂળની ટોચ પર ઉંચે ઉઠાવી લે છે.
અતઃ પરં કલશજ કિં શુશ્રૂષસિ તદ્વદ
હવે, કુંભમાંથી જન્મેલા, તને બીજું શું સાંભળવું છે? એ મને કહો.
ન તૃપ્તિમધિગચ્છામિ શૃણ્વન્વારાણસીકથામ્
વારાણસીની વાર્તા સાંભળતાં મને ક્યારેય સંતોષ નથી મળતો.
અનુગ્રહો યદિ મયિ યોગ્યોસ્મિ શ્રવણે યદિ
જો મારા પર કૃપા હોય, અને હું સાંભળવા યોગ્ય હોઉં,
કોસૌ ભૈરવનામાત્ર કાશિપુર્યાં વ્યવસ્થિતઃ
કાશી નગરમાં સ્થિત, ભૈરવ નામનો એ કોણ છે?
કથમારાધિતશ્ચૈવ સિદ્ધિદઃ સાધકસ્ય વૈ
અને એ સાધકને સિદ્ધિ આપનાર કેવી રીતે પૂજાય છે?
તથા ન કસ્યચિન્મન્યે તતો વક્ષ્યામ્યશેષતઃ
હું કોઈ બીજાને માનતો નથી, તેથી હું એ બધું સંપૂર્ણ રીતે કહું છું.
પ્રાદુર્ભાવં ભૈરવસ્ય મહાપાતકનાશનમ્
ભૈરવનું પ્રાગટ્ય મોટા પાપોનો નાશક છે.
પાણિભ્યાં પરિતઃ પ્રપીડ્ય સુદૃઢં નિશ્ચોત્ય નિશ્ચોત્ય ચ બ્રહ્માંડં સકલં પચેલિમરસાલોચ્ચૈઃ ફલાભં મુહુઃ
હાથોથી四 બાજુથી મજબૂતીથી દબાવી, વારંવાર પિછાડી, એ આખું બ્રહ્માંડ પચેલીમા રસથી ફળ જેવું બનાવીને ચળકાવે છે.
કુંભયોને ન વેત્ત્યેવ મહિમાનં મહેશિતુઃ
કુંભમાંથી જન્મેલો મહેશ્વરના મહિમાને જાણતો જ નથી.
ન ચિત્રમત્ર ભૂદેવ ભવમાયા દુરત્યયા
અહીં કંઈ અચરજની વાત નથી, ભૂદેવ; ભવની માયા પાર કરવી બહુ મુશ્કેલ છે.
વેદયેદ્યદિચાત્માનં સ એવ પરમેશ્વરઃ 4.1.31.
જે પોતાને ઓળખે છે, એ જ પરમેશ્વર છે.