દગ્ધોસાવગ્નિના સૌરે શ્વભિશ્ચ કવલીકૃતઃ
એ આગથી સળગાયો, કૂતરાઓએ ખાધો અને સૂર્યની તપશથી દાઝાયો.
દંદશૂકૈર્ભૃશં દષ્ટો દુષ્ટઃ શિષ્ટૈર્વિગર્હિતઃ
એ ઝેરી જીવજંતુઓએ ભારે દંશ્યો, સારા લોકોએ તેને ધિક્કાર્યો અને નિંદા કરી.
આસ્ફાલિતં શિરોનેનાસકૃચ્ચાપિ દુરાત્મના
એ દુષ્ટ આત્માએ પોતાનું માથું વારંવાર અથડાવ્યું.
અસૌ હિ બ્રાહ્મણો મંદો ગાયત્રીમપિવેદન
એ મૂર્ખ બ્રાહ્મણે ગાયત્રી મંત્રને પી ગયો.
આત્માર્થં પાયસમસૌ પર્યપાક્ષીદનેકધા
પોતાના સ્વાર્થ માટે એણે અનેક વાર ખીર રાંધી.
વિષલોહાયુધાનાં ચ દાસીગોવાજિનામપિ 4.1.28.
એના પાસે ઝેરી ધાતુના હથિયારો, દાસી, ગાય અને ઘોડા હતા.
શૂદ્રાન્ન પરિપુષ્ટાંગઃ પર્વણ્યહનિ મૈથુની
એ શૂદ્રોના અન્નથી પોષાયો અને તહેવારના દિવસે સંભોગ કર્યો.
પક્ષિણો ઘાતિતાનેન મૃગાશ્ચાપિ પરઃ શતમ્
એણે પક્ષીઓ અને સો કરતાં વધુ જાનવરો મારી નાખ્યા.
અદત્તદાનઃ પિશુનઃ શિશ્નોદરપરાયણઃ
એણે આપવાનું ન આપ્યું, નિંદા કરી અને ભોગ-ખોરાકમાં મગ્ન રહ્યો.
રૌરવેપ્યંધતામિસ્રે કુંભીપાકેઽતિરૌરવે
એ રૌરવ, અંધતમિસ્ર, કુંભીપાક અને અતિરૌરવ નરકમાં નાખાયો.
અસિપત્રવને ઘોરે યંત્રપીડે સુદંષ્ટ્રકે
ભયાનક અસિપત્ર વનમાં, યંત્રપીડામાં અને તીક્ષ્ણ દાંતવાળા પ્રાણીઓમાં એ દુઃખ ભોગવ્યો.
સૂચીભેદ્યેઽથ સંદંશે લાલાપે ક્ષુરધારકે
સૂઈની ચીરોવાળી જગ્યા, સંકડી ચિમટી, લાળ ભરેલી ખાડો અને વાળી ધાર પર એ ગયો.
ધર્મરાજઃ સમાકર્ણ્ય ચિત્રગુપ્તમુખાદિતિ
ધર્મરાજાએ ચિત્રગુપ્તના મુખેથી આ સાંભળ્યું.
ભ્રૂ સંજ્ઞયા હૃતૈર્નીતઃ સ બદ્ધ્વા નિરયાલયમ્
ભ્રૂની ઈશારાથી એ બાંધીને નરકગૃહમાં લઈ જવામાં આવ્યો.
તત્કાલપુણ્યફલદે ગાઙ્ગેયાંભસિ નિર્મલે ।। 4.1.28.
એ સમયે, પોતાના પુણ્યના ફળથી, તે શુદ્ધ ગંગાજળમાં પડી ગયો.
પતિતં તદ્ધિ ગૃધ્રાસ્યાદ્વાહીકસ્ય દ્વિજન્મનઃ
જે વસ્તુ ગૃધ્રના મોઢામાંથી પડી હતી, તે દ્વિજ વાહકની હતી.
ઘંટાવલંબિતં દિવ્યં દિવ્યસ્ત્રીશતસંકુલમ્
તે ઘંટીઓથી શોભાયમાન, દિવ્ય અને અનેક અપ્સરાઓથી ભરપૂર હતું.
વીજ્યમાનોઽપ્સરોવૃંદૈર્દિવ્યગંધાનુલેપનઃ
અપ્સરાઓના સમૂહે પંખો પાડતો અને દિવ્ય સુગંધથી લિપ્ત હતો.
સ્કંદ ઉવાચ વસ્તુશક્તિવિચારોયમદ્ભુતઃ કોપિ કુંભજ
સ્કંદે કહ્યું: કુંભજ, વસ્તુની શક્તિ વિશેનો આ વિચાર ખરેખર અદ્ભુત છે.
કરુણામૃતપૂર્ણેન દેવદેવેન શંભુના
દેવતાઓના દેવ શંભુ, જે કરુણા રૂપ અમૃતથી ભરેલા છે,
યથાન્યાઃ સરિતો લોકે વારિપૂર્ણાઃ સહસ્રશઃ
જેમ દુનિયામાં બીજી નદીઓ પણ હજારો પાણીથી ભરાયેલી હોય છે,
શ્રુત્યક્ષરાણિ નિશ્ચિત્ય કારુણ્યાચ્છંભુના મુને
મુનિ, શંભુએ કરુણાથી વેદના અક્ષરો નક્કી કર્યા,
યોગોપનિષદામેતં સારમાકૃષ્ય શંકરઃ
શંકરે યોગ ઉપનિષદમાંથી સાર કાઢ્યો,
અકલાનિધયો રાત્ર્યો વિપુષ્પાશ્ચૈવ પાદપાઃ
જેમ રાતો ચંદ્રકલા વિના હોય અને વૃક્ષો ફૂલ વિના હોય,
અનયાઃ સંપદો યદ્વન્મખા યદ્વદદક્ષિણાઃ 4.1.28.
જેમ આથી સંપત્તિ મળે છે અને યજ્ઞથી દક્ષિણાઓ મળે છે,
વ્યોમાંગણમનર્કં ચ નક્તેઽદીપં યથા ગૃહમ
જેમ આકાશ તારા વિના હોય અથવા રાત્રે દીવો વિના ઘર હોય,
ચાંદ્રાયણસહસ્રં તુ યઃ કુર્યાદ્દેહશોધનમ્
જે માણસ હજાર ચાંદ્રાયણ વ્રત જેટલું શરીર શુદ્ધિકરણ કરે,
પાદેનૈકેન યસ્તિષ્ઠેત્સહસ્રં શરદાં શતમ્
જે એક પગે ઊભો રહીને લાખ વર્ષ સુધી તપ કરે,
અવાક્છિરાઃ પ્રલંબેદ્યઃ શતસંવત્સરાન્નરઃ
જે માણસ શતાબ્દી સુધી માથું નીચે લટકાવી તપ કરે,
પાપતાપાભિતપ્તાનાં ભૂતાનામિહ જાહ્વવી
જહ્નવી, અહીં પાપના તાપે દઝાયેલા જીવ માટે,