પાદગમ્યં હિ યત્કિંચિદ્વસ્ત્વસ્તિ ધરણીતલે
પૃથ્વી પર પગે જઈ શકાય એવું જે કંઈ છે, એ બધું ત્યાં છે.
ભૂર્લોકાચ્ચ ભુવર્લોકો બ્રધ્નાવધિરુદાહૃતઃ
ભૂલોકથી ઉપર ભૂવર્લોક છે, જેને બ્રધ્નાની સીમા કહે છે.
મહર્લોકઃ ક્ષિતેરૂર્ધ્વમેકકોટિપ્રમાણતઃ
પૃથ્વીથી ઉપર દસ કરોડ યોજન જેટલું મહર્લોક છે.
ચતુષ્કોટિપ્રમાણસ્તુ તપોલોકોઽસ્તિ ભૂતલાત્ 4.1.23.
પૃથ્વીથી ચાર ગણી દૂર તપોલોક છે.
સત્યાદુપરિ વૈકુંઠો યોજનાનાં પ્રમાણતઃ
સત્યલોકથી ઉપર વૈકુંઠ છે, જે યોજનમાં માપવામાં આવે છે.
યત્રાસ્તે શ્રીપતિઃ સાક્ષાત્સર્વેષામભયપ્રદઃ
ત્યાં શ્રીપતિ સ્વયં સર્વને નિર્ભયતા આપીને નિવાસ કરે છે.
પાર્વત્યા સહિતઃ શંભુર્ગજાસ્ય સ્કંદ નંદિભિઃ
પાર્વતી સાથે શંભુ, ગણેશ, સ્કંદ અને નંદી સાથે છે.
તસ્ય દેવસ્ય ખેલોઽયં સ્વલીલા મૂર્તિધારિણઃ
આ દેવની રમણિય લીલા છે, જે પોતાની ઈચ્છાથી રૂપ ધારણ કરે છે.
સર્વેષાં શાસકશ્ચાસૌ તસ્ય શાસ્તા ન ચાપરઃ
એ સર્વનો શાસક છે; એ સિવાય બીજો કોઈ સ્વામી નથી.
સર્વજ્ઞ એકઃ સ પ્રોક્તઃ સ્વેચ્છાધીન વિચેષ્ટિતઃ
એજ સર્વજ્ઞ છે, અને પોતાની ઈચ્છાથી જ બધું કરે છે.
અમૂર્તં યત્પરં બ્રહ્મ સમૂર્તં શ્રુતિચોદિતમ્
જે પરમ બ્રહ્મ છે, તે નિરૂરૂપ પણ છે અને શાસ્ત્રોમાં તેને રૂપવાળું પણ કહેવામાં આવ્યું છે.
સર્વેભ્યઃ કારણેભ્યશ્ચ પરાત્પરતરં પરમ્
તે સર્વે કારણો અને તેમના મૂળ કરતાં પણ પરમ, સર્વોચ્ચ છે.
સંવિદં તેન યં વેદા વિષ્ણુર્વેદ ન વૈ વિધિઃ
જે ચેતના વેદોમાં વિષ્ણુ તરીકે જાણીતી છે, તે વિધિથી જાણી શકાયતી નથી.
સ્વયંવેદ્યઃ પરં જ્યોતિઃ સર્વસ્ય હૃદિ સંસ્થિતઃ 4.1.23.
તે પરમ પ્રકાશ છે, પોતે જ અનુભવાય છે અને સર્વના હૃદયમાં વસે છે.
નાનારૂપોપ્યરૂપો યઃ સર્વગોપિ ન ગોચરઃ
તે અનેક રૂપે દેખાય છે છતાં નિરૂરૂપ છે; સર્વત્ર વ્યાપક છે છતાં ઇન્દ્રિયગમ્ય નથી.
તસ્યેદમૈશ્વરં રૂપં ખંડચંદ્રાવતંસકમ્
તેનું દૈવી રૂપ શશિખંડથી શોભાયમાન છે.
લસદ્વામાર્ધનારીકં કૃતશેષશુભાંગદમ્
તેનું વામ ભાગ અર્ધનારી છે અને શેષના શુભ આભૂષણોથી શોભાયમાન છે.
સ્મરાંગરજઃપુંજ પૂજિતાવયવોજ્જ્વલમ્
કામદેવના અંગરજથી પૂજાયેલા તેના અંગો તેજસ્વી છે.
મહોક્ષસ્યંદનગમં વિરુતાજગવાયુધમ્
તે મહાન વૃષભ પર આરૂઢ છે, ધનુષ ધારણ કરે છે અને જંગલી બળદના શસ્ત્રોથી સજ્જ છે.
ઉત્ત્રાસિત મહામૃત્યુ મહાબલગણાવૃતમ્ મનોરથપથાતીતં વરદાનપરાયણમ્
મહાન સેનાઓથી ઘેરાયેલો, તે મહામૃત્યુને પણ ભયભીત કરે છે; મનના ઇચ્છાના માર્ગથી પર છે અને દાન આપવામાં તત્પર છે.
તસ્ય તત્ત્વસ્વરૂપસ્ય રૂપાતીતસ્ય ભો દ્વિજ
હે દ્વિજ, જેનું તત્વરૂપ સર્વ રૂપોથી પર છે—
નિરાકારોપિ સાકારઃ શિવ એવ હિ કારણમ
તે નિરૂરૂપ હોવા છતાં સાકાર છે; કારણ માત્ર શિવ જ છે.
યથા તેનાખિલં હ્યેતત્પાર્વતીપતિસાત્કૃતમ
પાર્વતીપતિએ આ સમગ્ર જગતનું સર્જન કર્યું છે.
તથા મૃડાનીકાંતેન વિષ્ણુસાદખિલંજગત 4.1.23.
એ જ રીતે, મૃડાનીના પતિ વિષ્ણુએ આખું જગત ધારે છે.
યથાશિવસ્તથા વિષ્ણુર્યથાવિષ્ણુસ્તથા શિવઃ
જેમ શિવ છે, તેમ વિષ્ણુ છે; જેમ વિષ્ણુ છે, તેમ શિવ છે.
આહૂય પૂર્વં બ્રહ્માદીન્સમસ્તાન્દેવતાગણાન્
તે પહેલા બ્રહ્મા અને બધા દેવતાઓને બોલાવ્યા.
નિજસિંહાસનસમં કૃત્વા સિંહાસનં શુભમ્
પછી પોતાના સિંહાસન જેવું એક સુંદર સિંહાસન મૂક્યું.
શ્લક્ષ્ણં કોટિશલાકં ચ વિશ્વકર્મવિનિર્મિતમ્
તે સિંહાસન મસૃણ અને લાખો કાંટાવાળું હતું, જે વિશ્વકર્માએ બનાવ્યું હતું.
કલશેન વિચિત્રેણ હ્યુપરિષ્ટાદ્વિરાજિતમ્
ઉપર સુંદર કળશથી શોભાયમાન હતું.
પટ્ટસૂત્રમયૈરમ્યૈશ્ચામરૈશ્ચ પરિષ્કૃતમ્
સુંદર કપડાંની ડોરીઓ અને મનોહર ચામરોથી શણગારી દેવામાં આવ્યું હતું.