પરપીડાકરં કર્મ કાશ્યાં નિત્યં વિવર્જયેત્
કોઈએ કાશીમાં બીજાને દુઃખ આપતું કામ કદી ન કરવું જોઈએ.
ત્યક્ત્વા વૈશ્વેશ્વરીં ભક્તિં યેઽન્યદેવપરાયણાઃ 4.1.22.
જે લોકો વૈશ્વેશ્વરીની ભક્તિ છોડીને બીજા દેવતાઓમાં મન લગાવે છે,
ન યોગેન વિના જ્ઞાનં યોગસ્તત્ત્વાર્થશીલનમ્ 4.1.22.
યોગ વિના જ્ઞાન મળતું નથી; યોગ એટલે સાચા અર્થનું અનુસરણ.
ઉક્તેતિ વિરરામાજઃ શૃણ્વતોર્ગણયોસ્તયોઃ
આજે એ રીતે બોલ્યા પછી, બંને ગણો સાંભળી રહ્યા ત્યારે, મૌન રહ્યા.
શિવશર્મોવાચ સત્યલોકેશ્વર વિધે સર્વેષાં પ્રપિતામહ
શિવશર્માએ કહ્યું: સત્યલોકના સ્વામી, સર્વના સર્જનહાર અને સર્વના પ્રપિતામહ,
પિપૃચ્છિષુસ્ત્વં નિર્વાણં ગણૌ તત્કથયિષ્યતઃ
શિષ્ય તરીકે તમે મુક્તિ વિશે ગણો પાસે પૂછો છો, તેઓ જલ્દી જ એ કહેશે.
નેતયોર્વિષ્ણુગણયોરગોચરમિહાસ્તિ હિ
આ બંને વિષ્ણુગણો માટે અહીં કંઈક એવું છે જે તેમની પહોચથી બહાર છે.
ઇત્યુક્ત્વા સત્કૃતાસ્તે વૈ બ્રહ્મણા ભગવદ્ગણાઃ
આ રીતે કહીને, તે ભગવાન ગણોને બ્રહ્માએ સન્માન આપ્યો.
પુનઃ સ્વયાનમારુહ્ય વૈકુંઠમભિતો યયુઃ
પછી તેઓ પોતાનું વાહન ચડીને ફરીથી વૈકુંઠ તરફ ગયા.
પૃચ્છામ્યન્યચ્ચ વાં ભદ્રૌ બ્રૂતં પ્રીત્યા તદપ્યહો
હું તમને બીજું પણ પૂછું છું, હે શુભેચ્છુકો, કૃપા કરીને પ્રેમથી કહો.
કાંચ્યવંતી દ્વારવતી કાશ્યયોધ્યા ચ પંચમી
કાંચી, અવંતી, દ્વારકાપુરી, કાશી અને અયોધ્યા પાંચમી છે.
વિહાય ષટ્પુરીશ્ચાન્યાઃ કાશ્યામેવપ્રતિષ્ઠિતા
બીજી છ પુરીઓને છોડીને, તેઓ માત્ર કાશીમાં જ સ્થિર છે.
ઇતિ સર્વં મમ પુરઃ પ્રસાદાદ્વક્તુમર્હતમ્
આ બધું તમે મારી સામે કૃપાથી કહો છો, એ માટે તમે યોગ્ય છો.
યથાર્થં કથયાવસ્તે યત્પૃષ્ટં ભવતાનઘ 4.1.23.
હે નિર્દોષ, જે પૂછાયું છે તે સાચું સાચું કહો.
વિપ્રાવભાસતે યાવત્કિરણૈઃ પુષ્પવંતયોઃ
જ્યાં સુધી બે પુષ્પવંત રશ્મિઓ તેજ આપે છે, ત્યાં સુધી, હે બ્રાહ્મણ,
વિયચ્ચ તાવદુપરિ વિસ્તારપરિમંડલમ્
એના ઉપર આકાશનું વર્તુળાકાર વિસ્તરણ રહે છે.
ભાનોઃ સકાશાદુપરિ લક્ષે લક્ષ્યઃ ક્ષપાકરઃ
સૂર્યથી ઉપર લાખ યોજન દૂર રાત્રિના પ્રકાશક ચંદ્ર છે.
ઉડુમંડલતઃ સૌમ્ય ઉપરિષ્ટાદ્દ્વિલક્ષતઃ
ચંદ્રમંડળથી ઉપર, હે સૌમ્ય, એના બે ગણી દૂર તારાઓ છે.
માહેયાદુપરિષ્ટાચ્ચ સુરેજ્યો નિયુતદ્વયે
તારા વિસ્તારમાંથી ઉપર, બે લાખ યોજન દૂર દેવલોક છે.
દશાયુતસમુચ્છ્રાયં સૌરેઃ સપ્તર્ષિમંડલમ્
દસ લાખ યોજન ઊંચે સૂર્યથી ઉપર સત્તરૃષિ મંડળ છે.
પાદગમ્યં હિ યત્કિંચિદ્વસ્ત્વસ્તિ ધરણીતલે
પૃથ્વી પર પગે જઈ શકાય એવું જે કંઈ છે, એ બધું ત્યાં છે.
ભૂર્લોકાચ્ચ ભુવર્લોકો બ્રધ્નાવધિરુદાહૃતઃ
ભૂલોકથી ઉપર ભૂવર્લોક છે, જેને બ્રધ્નાની સીમા કહે છે.
મહર્લોકઃ ક્ષિતેરૂર્ધ્વમેકકોટિપ્રમાણતઃ
પૃથ્વીથી ઉપર દસ કરોડ યોજન જેટલું મહર્લોક છે.
ચતુષ્કોટિપ્રમાણસ્તુ તપોલોકોઽસ્તિ ભૂતલાત્ 4.1.23.
પૃથ્વીથી ચાર ગણી દૂર તપોલોક છે.
સત્યાદુપરિ વૈકુંઠો યોજનાનાં પ્રમાણતઃ
સત્યલોકથી ઉપર વૈકુંઠ છે, જે યોજનમાં માપવામાં આવે છે.
યત્રાસ્તે શ્રીપતિઃ સાક્ષાત્સર્વેષામભયપ્રદઃ
ત્યાં શ્રીપતિ સ્વયં સર્વને નિર્ભયતા આપીને નિવાસ કરે છે.
પાર્વત્યા સહિતઃ શંભુર્ગજાસ્ય સ્કંદ નંદિભિઃ
પાર્વતી સાથે શંભુ, ગણેશ, સ્કંદ અને નંદી સાથે છે.
તસ્ય દેવસ્ય ખેલોઽયં સ્વલીલા મૂર્તિધારિણઃ
આ દેવની રમણિય લીલા છે, જે પોતાની ઈચ્છાથી રૂપ ધારણ કરે છે.
સર્વેષાં શાસકશ્ચાસૌ તસ્ય શાસ્તા ન ચાપરઃ
એ સર્વનો શાસક છે; એ સિવાય બીજો કોઈ સ્વામી નથી.
સર્વજ્ઞ એકઃ સ પ્રોક્તઃ સ્વેચ્છાધીન વિચેષ્ટિતઃ
એજ સર્વજ્ઞ છે, અને પોતાની ઈચ્છાથી જ બધું કરે છે.