કૌસ્તુભોદ્ભાસિતહૃદઃ પીતકૌશેયવાસસઃ
કૌસ્તુભ રત્નથી જેનું હૃદય તેજે છે, પીળા રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલા,
મરુત્વતાતિમહતી ચિંતાઽપ્તા તત્તપોભયાત્
પવનદેવ પાસેથી, મોટી ચિંતાનો અનુભવ થયો, એ તપથી,
સમર્થસ્ત્વપ્સરોવર્ગો નિયંતું યમિનાં યમાન્
અપ્સરાઓનો સમૂહ, આત્મસંયમી લોકોનું સંયમ રોકી શકે છે,
તપસ્વિનાં તપો હંતું દ્વૌ મત્સાહાય્યકારિણૌ
તપસ્વીઓનું તપ નાશ કરવા માટે, બે જણ મારા સહાયક બને છે,
એક એવ કિલોપાયો બાલે મે પ્રભવિષ્યતિ
નિષ્ઠિતપણે, બાળક માટે માત્ર એક જ ઉપાય અસરકારક થશે,
બાલત્વાદ્ભીષિતો ભૂતૈસ્તપસ્ત્યક્ષ્યત્યસૌ ધ્રુવમ્
બાળ્યાવસ્થાના કારણે, ભૂતોના ડરથી, એ ચોક્કસપણે પોતાનું તપ છોડશે,
ભલ્લૂકાકારસર્વાંગ ઉષ્ટ્રલંબશિરોધરઃ
ભાલૂ જેવી આખી કાયામાં, ઊંટ જેવી લટકતી માથા ધરાવતો,
તં વ્યાઘ્રવદનઃ કશ્ચિદ્વ્યાદાય વિકટાનનમ્
કોઈ વાઘના ચહેરાવાળો, ભયાનક મોં ખોલીને,
રયાત્તુ માંસકં ભુંજન્કશ્ચિદ્વિકટદંષ્ટ્રકઃ
બીજો, ભયાનક દાંતવાળો, શરીરનું માંસ ખાઈ રહ્યો છે,
અતિતીક્ષ્ણૈર્વિષાણાગ્રૈસ્તટાનુચ્ચાન્વિદારયન્ 4.1.20.
અતિ તીક્ષ્ણ શિંગડા વડે અંગો ફાડી, ઊંચે ઉઠાવી રહ્યો છે,
કશ્ચિદ્ધિ પન્નગી ભૂય ફટાટોપભયાનકઃ
કોઈ તો સાપ બનીને, ફણની ધ્વનિથી ડરાવતો,
કશ્ચિચ્ચ મહિષાકારઃ ક્ષિપઞ્શૃંગાગ્રતો ગિરોન્
અને બીજો, મહિષ જેવી આકૃતિમાં, શિંગડાના ટોચથી પર્વત પર ફેંકી રહ્યો છે,
કશ્ચિદ્દાવાનલાલીઢ ખર્જૂરદ્રુમસન્નિભમ્
કોઈક વ્યક્તિ જંગલની આગમાં બળીને ખજુરના વૃક્ષ જેવો દેખાતો હતો.
મૌલિજૈરભ્રસંઘર્ષં કુર્વન્દીર્ઘકૃશોદરઃ
એના જટાવાળાં વાદળ સાથે ઘસાતા, પેટ લાંબું અને દુર્બળ હતું.
કૃપાણપાણિર્ભગ્નાસ્યો વામહસ્તકપાલધૃત્
એના એક હાથમાં તલવાર હતી, મોઢું તૂટી ગયું હતું અને ડાબા હાથમાં ખોપરી પકડી હતી.
વિશાલ સાલમાદાય કુર્વન્કિલ કિલારવમ્
એણે મોટું સાલનું વૃક્ષ ઉઠાવ્યું અને જોરદાર ગર્જના કરી.
તમઃ સંકેતસદનં વ્યાઘ્રં વૈ વદનં મહત્
એનું રહેઠાણ અંધકારમાં હતું અને મોટું મોઢું વાઘ જેવું લાગતું હતું.
ઉલૂકાકારતાં ધૃત્વા ફૂત્કારૈરતિદારુણૈઃ
એ ઉલ્લૂનું રૂપ ધારણ કરીને ભયાનક ચીસો પાડતો હતો.
યક્ષિણી કાચિદાનીય રુદંતં કસ્યચિચ્છિશુમ્
એક યક્ષિણી કોઈના રડતા બાળકને પકડી લાવી.
પિપાસિતાદ્ય રુધિરં તેપિ પાસ્યામ્યહં ધુવ 4.1.20.
એણે કહ્યું, 'આજે હું લોહી માટે તરસી છું, નિશ્ચયે તું જ મારું લોહી પીશીશ.'
અનીય તૃણદારૂણિ પરિસ્તીર્ય સમંતતઃ
એણે ઘાસ અને લાકડાં લાવીને ચારે બાજુ પાથરી દીધાં.
વેતાલી રૂપમાસ્થાય ભંક્ત્વા કાચિત્તરૂન્ગિરીન્
એક વેતાળી રૂપ ધારણ કરીને પર્વતો અને વૃક્ષો તોડી નાખતી હતી.
અન્યા સુનીતિરૂપેણ તમભિપ્રેક્ષ્ય દૂરતઃ
બીજી એકે સુનિતિનું રૂપ ધારણ કરીને દૂરથી એને જોયો.
ઉવાચ ચ વચશ્ચાટુ બહુમાયા વિનિર્મિતમ્
એણે મીઠાં પણ છલભર્યા શબ્દો બોલ્યા.
ત્વદેકશરણાં વત્સ બત મૃત્યુર્જિઘાંસતિ
'બાળક, હું તો તારી શરણે છું, પણ મૃત્યુ મને મારવા માટે તલપાપડ છે.'
પ્રતિગ્રામં પ્રતિપુરં પ્રત્યધ્વં પ્રતિકાનનમ્
ગામે ગામ, શહેરે શહેર, રસ્તે રસ્તે અને જંગલમાં હું ભટકી રહી છું.
યદા પ્રભૃતિ રે બાલ નિરગાત્તપસે ભવાન્
'જ્યારે થી, બાલક, તું તપ માટે અહીંથી નીકળી ગયો છે—'
તૈસ્તૈઃ સપત્નીદુર્વાક્યૈર્દુનોપિ ત્વં યથાર્ભક
'—તારી બીજી પત્નીના કઠોર શબ્દોથી, તું બાળક જેવો દુઃખી થયો છે.'
ન નિદ્રામિ ન જાગર્મિ નાશ્નામિ ન પિબામ્યહમ્
'હું ન ઊંઘી શકું, ન જાગી શકું, ન ખાઈ શકું, ન પી શકું.'
નિદ્રાદરિદ્રનયના સ્વપ્નેપિ ન તવાનનમ્ 4.1.20.
'મારા નેત્રો ઊંઘથી વંચિત છે; સપનામાં પણ તારો ચહેરો દેખાતો નથી.'