શબ્દાદિવિષયાધારં સારં દામોદરં પરમ્
શબ્દાદિ વિષયોના આધાર અને સારરૂપ પરમ દામોદર છે.
લુપ્તાનિ સર્વતેજાંસિ તત્તપસ્તપનોદયે
જ્યારે એનું તપોયજ્ઞ તેજ ફૂટે છે, ત્યારે બીજાં બધાં તેજો ઓગળી જાય છે.
ઇંદ્ર ચંદ્રાગ્નિ વરુણ સમીરણ ધનાધિપાઃ
ઇન્દ્ર, ચંદ્ર, અગ્નિ, વરુણ, વાયુ અને ધનની દેવતા,
વૈમાનિકાસ્તથાઽન્યેપિ વસુમુખ્યા દિવૌકસઃ
આકાશમાં વિહાર કરતા દેવતાઓ અને સ્વર્ગવાસી વસુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા અન્ય દેવતાઓ,
યત્ર યત્ર ધ્રુવઃ પાદં મિનોતિ પૃથિવીતલે
જે જ્યાં ધ્રુવ પોતાના પગ ધરતી પર મૂકે છે,
અહો તદંગસંગીનિ ત્યક્ત્વા જાડ્યં જલાન્યપિ
અરે, જે લોકો તેના અંગો પાસે રહે છે, તેઓ પોતાનું આળસ છોડીને, પાણી પણ,
યાવંતિ વિષ્વક્તેજાંસિ સિદ્ધરૂપગુણાનિ ચ
જેટલી તેજસ્વી શક્તિઓ અને સિદ્ધ ગુણો હોય છે,
અહો નિજગુણસ્પર્શઃ સતતં માતરિશ્વના
અરે, તેની પોતાની ગુણોની સ્પર્શ હંમેશા પવન દ્વારા રહે છે,
વ્યોમ્નાપિ શબ્દગુણિના ધ્રુવારાધનબુદ્ધિના
આકાશમાં પણ, જેમાં ધ્વનિનો ગુણ છે, ધ્રુવની ઉપાસનામાં મન લગાડીને,
આરાધિતોઽનુદિવસં સભૂતૈરપિ પંચભિઃ 4.1.20.
તેની આરાધના રોજ રોજ, ઉદ્ભવેલા પાંચેય તત્વો પણ કરે છે.
કૌસ્તુભોદ્ભાસિતહૃદઃ પીતકૌશેયવાસસઃ
કૌસ્તુભ રત્નથી જેનું હૃદય તેજે છે, પીળા રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલા,
મરુત્વતાતિમહતી ચિંતાઽપ્તા તત્તપોભયાત્
પવનદેવ પાસેથી, મોટી ચિંતાનો અનુભવ થયો, એ તપથી,
સમર્થસ્ત્વપ્સરોવર્ગો નિયંતું યમિનાં યમાન્
અપ્સરાઓનો સમૂહ, આત્મસંયમી લોકોનું સંયમ રોકી શકે છે,
તપસ્વિનાં તપો હંતું દ્વૌ મત્સાહાય્યકારિણૌ
તપસ્વીઓનું તપ નાશ કરવા માટે, બે જણ મારા સહાયક બને છે,
એક એવ કિલોપાયો બાલે મે પ્રભવિષ્યતિ
નિષ્ઠિતપણે, બાળક માટે માત્ર એક જ ઉપાય અસરકારક થશે,
બાલત્વાદ્ભીષિતો ભૂતૈસ્તપસ્ત્યક્ષ્યત્યસૌ ધ્રુવમ્
બાળ્યાવસ્થાના કારણે, ભૂતોના ડરથી, એ ચોક્કસપણે પોતાનું તપ છોડશે,
ભલ્લૂકાકારસર્વાંગ ઉષ્ટ્રલંબશિરોધરઃ
ભાલૂ જેવી આખી કાયામાં, ઊંટ જેવી લટકતી માથા ધરાવતો,
તં વ્યાઘ્રવદનઃ કશ્ચિદ્વ્યાદાય વિકટાનનમ્
કોઈ વાઘના ચહેરાવાળો, ભયાનક મોં ખોલીને,
રયાત્તુ માંસકં ભુંજન્કશ્ચિદ્વિકટદંષ્ટ્રકઃ
બીજો, ભયાનક દાંતવાળો, શરીરનું માંસ ખાઈ રહ્યો છે,
અતિતીક્ષ્ણૈર્વિષાણાગ્રૈસ્તટાનુચ્ચાન્વિદારયન્ 4.1.20.
અતિ તીક્ષ્ણ શિંગડા વડે અંગો ફાડી, ઊંચે ઉઠાવી રહ્યો છે,
કશ્ચિદ્ધિ પન્નગી ભૂય ફટાટોપભયાનકઃ
કોઈ તો સાપ બનીને, ફણની ધ્વનિથી ડરાવતો,
કશ્ચિચ્ચ મહિષાકારઃ ક્ષિપઞ્શૃંગાગ્રતો ગિરોન્
અને બીજો, મહિષ જેવી આકૃતિમાં, શિંગડાના ટોચથી પર્વત પર ફેંકી રહ્યો છે,
કશ્ચિદ્દાવાનલાલીઢ ખર્જૂરદ્રુમસન્નિભમ્
કોઈક વ્યક્તિ જંગલની આગમાં બળીને ખજુરના વૃક્ષ જેવો દેખાતો હતો.
મૌલિજૈરભ્રસંઘર્ષં કુર્વન્દીર્ઘકૃશોદરઃ
એના જટાવાળાં વાદળ સાથે ઘસાતા, પેટ લાંબું અને દુર્બળ હતું.
કૃપાણપાણિર્ભગ્નાસ્યો વામહસ્તકપાલધૃત્
એના એક હાથમાં તલવાર હતી, મોઢું તૂટી ગયું હતું અને ડાબા હાથમાં ખોપરી પકડી હતી.
વિશાલ સાલમાદાય કુર્વન્કિલ કિલારવમ્
એણે મોટું સાલનું વૃક્ષ ઉઠાવ્યું અને જોરદાર ગર્જના કરી.
તમઃ સંકેતસદનં વ્યાઘ્રં વૈ વદનં મહત્
એનું રહેઠાણ અંધકારમાં હતું અને મોટું મોઢું વાઘ જેવું લાગતું હતું.
ઉલૂકાકારતાં ધૃત્વા ફૂત્કારૈરતિદારુણૈઃ
એ ઉલ્લૂનું રૂપ ધારણ કરીને ભયાનક ચીસો પાડતો હતો.
યક્ષિણી કાચિદાનીય રુદંતં કસ્યચિચ્છિશુમ્
એક યક્ષિણી કોઈના રડતા બાળકને પકડી લાવી.
પિપાસિતાદ્ય રુધિરં તેપિ પાસ્યામ્યહં ધુવ 4.1.20.
એણે કહ્યું, 'આજે હું લોહી માટે તરસી છું, નિશ્ચયે તું જ મારું લોહી પીશીશ.'