ઇદં ચરાચરં વિશ્વં યો બભાર સ્વલીલયા
જે પોતાની લીલાથી આ ચાલતું અને અચળ સમગ્ર જગત ધારણ કરે છે.
તસ્યેક્ષણે સમીક્ષેતે નાન્યદ્વિપ્ણુપદાદૃતે
એના એક જ દૃષ્ટિમાં બધું દેખાય છે; એના કમળ જેવા પગલાં સિવાય બીજું કશું નથી.
નાન્ય શબ્દગ્રહૌ તસ્ય જાતૌ શબ્દગ્રહાવપિ
એને માટે અવાજની ગ્રહણશક્તિ કે અવાજનું મૂળ પણ નથી.
ગોવિંદચરણાર્થાર્ચાં તત્પ્રિયંકર્મવૈ વિના
ગોવિંદના ચરણોની પૂજા જેવી પ્રિય ક્રિયાઓ વિના,
નિર્દ્વંદ્વચરણદ્વંદ્વં તન્મનો મનુતે હરેઃ
હરિના ચરણદ્વય પર મન સર્વ દ્વંદ્વથી મુક્ત થઈ ધ્યાન કરે છે.
ચરણૌ વિષ્ણુશરણૌ હિત્વા નારાયણાંગણમ્
બધું છોડીને, કોઈ વિષ્ણુના ચરણોમાં, જે નારાયણનું આશ્રય છે, શરણાગત થાય છે.
વાણીપ્રમાણી ક્રિયતે ગોવિંદગુણવર્ણને
ગોવિંદના ગુણોનું વર્ણન કરતાં વાણી સત્ય અને માન્ય બને છે.
નિતાંતકમલાકાંત નામધેયસુધારસમ્
કમળાવતીના પ્રિયના નામરૂપ અમૃતનો રસ અત્યંત મધુર છે.
શ્રીમુકુંદ પદદ્વંદ્વ પદ્મામોદપ્રમોદિતમ્
શ્રીમુકુંદના ચરણદ્વય કમળની સુગંધથી આનંદિત થાય છે.
ત્વગિંદ્રિયં મધુરિપોઃ પરિસ્પૃશ્ય પદદ્વયમ્ 4.1.20.
મધુના શત્રુના ચરણદ્વયને સ્પર્શી, ત્વચાની ઇન્દ્રિય તૃપ્ત થાય છે.
શબ્દાદિવિષયાધારં સારં દામોદરં પરમ્
શબ્દાદિ વિષયોના આધાર અને સારરૂપ પરમ દામોદર છે.
લુપ્તાનિ સર્વતેજાંસિ તત્તપસ્તપનોદયે
જ્યારે એનું તપોયજ્ઞ તેજ ફૂટે છે, ત્યારે બીજાં બધાં તેજો ઓગળી જાય છે.
ઇંદ્ર ચંદ્રાગ્નિ વરુણ સમીરણ ધનાધિપાઃ
ઇન્દ્ર, ચંદ્ર, અગ્નિ, વરુણ, વાયુ અને ધનની દેવતા,
વૈમાનિકાસ્તથાઽન્યેપિ વસુમુખ્યા દિવૌકસઃ
આકાશમાં વિહાર કરતા દેવતાઓ અને સ્વર્ગવાસી વસુઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા અન્ય દેવતાઓ,
યત્ર યત્ર ધ્રુવઃ પાદં મિનોતિ પૃથિવીતલે
જે જ્યાં ધ્રુવ પોતાના પગ ધરતી પર મૂકે છે,
અહો તદંગસંગીનિ ત્યક્ત્વા જાડ્યં જલાન્યપિ
અરે, જે લોકો તેના અંગો પાસે રહે છે, તેઓ પોતાનું આળસ છોડીને, પાણી પણ,
યાવંતિ વિષ્વક્તેજાંસિ સિદ્ધરૂપગુણાનિ ચ
જેટલી તેજસ્વી શક્તિઓ અને સિદ્ધ ગુણો હોય છે,
અહો નિજગુણસ્પર્શઃ સતતં માતરિશ્વના
અરે, તેની પોતાની ગુણોની સ્પર્શ હંમેશા પવન દ્વારા રહે છે,
વ્યોમ્નાપિ શબ્દગુણિના ધ્રુવારાધનબુદ્ધિના
આકાશમાં પણ, જેમાં ધ્વનિનો ગુણ છે, ધ્રુવની ઉપાસનામાં મન લગાડીને,
આરાધિતોઽનુદિવસં સભૂતૈરપિ પંચભિઃ 4.1.20.
તેની આરાધના રોજ રોજ, ઉદ્ભવેલા પાંચેય તત્વો પણ કરે છે.
કૌસ્તુભોદ્ભાસિતહૃદઃ પીતકૌશેયવાસસઃ
કૌસ્તુભ રત્નથી જેનું હૃદય તેજે છે, પીળા રેશમી વસ્ત્ર પહેરેલા,
મરુત્વતાતિમહતી ચિંતાઽપ્તા તત્તપોભયાત્
પવનદેવ પાસેથી, મોટી ચિંતાનો અનુભવ થયો, એ તપથી,
સમર્થસ્ત્વપ્સરોવર્ગો નિયંતું યમિનાં યમાન્
અપ્સરાઓનો સમૂહ, આત્મસંયમી લોકોનું સંયમ રોકી શકે છે,
તપસ્વિનાં તપો હંતું દ્વૌ મત્સાહાય્યકારિણૌ
તપસ્વીઓનું તપ નાશ કરવા માટે, બે જણ મારા સહાયક બને છે,
એક એવ કિલોપાયો બાલે મે પ્રભવિષ્યતિ
નિષ્ઠિતપણે, બાળક માટે માત્ર એક જ ઉપાય અસરકારક થશે,
બાલત્વાદ્ભીષિતો ભૂતૈસ્તપસ્ત્યક્ષ્યત્યસૌ ધ્રુવમ્
બાળ્યાવસ્થાના કારણે, ભૂતોના ડરથી, એ ચોક્કસપણે પોતાનું તપ છોડશે,
ભલ્લૂકાકારસર્વાંગ ઉષ્ટ્રલંબશિરોધરઃ
ભાલૂ જેવી આખી કાયામાં, ઊંટ જેવી લટકતી માથા ધરાવતો,
તં વ્યાઘ્રવદનઃ કશ્ચિદ્વ્યાદાય વિકટાનનમ્
કોઈ વાઘના ચહેરાવાળો, ભયાનક મોં ખોલીને,
રયાત્તુ માંસકં ભુંજન્કશ્ચિદ્વિકટદંષ્ટ્રકઃ
બીજો, ભયાનક દાંતવાળો, શરીરનું માંસ ખાઈ રહ્યો છે,
અતિતીક્ષ્ણૈર્વિષાણાગ્રૈસ્તટાનુચ્ચાન્વિદારયન્ 4.1.20.
અતિ તીક્ષ્ણ શિંગડા વડે અંગો ફાડી, ઊંચે ઉઠાવી રહ્યો છે,