માત્રાતન્માર્ગરક્ષાર્થં તદા તદનુગીકૃતાઃ
માતાની પાસે જવાનો રસ્તો સુરક્ષિત રહે એ માટે તેઓને સ્વીકારવામાં આવ્યા.
સ્વસૌધાત્સ વિનિર્ગત્ય બાલોઽબાલપરાક્રમઃ
પોતાના મહેલમાંથી નીકળી, એ બાળકે ઓછી ઉંમરે પણ અસાધારણ હિંમત બતાવી.
સમરુત્તરુશાખાગ્ર પ્રસારણમિષેણ સઃ
એ બાળક આગળ વધવાનો ઇરાદો રાખી, ઊંચા વૃક્ષની ડાળની ટોચ સુધી પહોંચ્યો.
સમાતૃદૈવતોભિજ્ઞઃ કેવલં રાજવર્ત્મનિ
માતા અને દૈવી શક્તિની સંપૂર્ણ જાણકારી સાથે, એ માત્ર રાજમાર્ગે જ આગળ વધ્યો.
યાવદુન્મીલ્ય નયને પુરઃ પશ્યતિ સ ધ્રુવઃ
જેમજ એમણે આંખો ખોલી, એમણે સામે જ ધ્રુવને સ્પષ્ટ જોઈ લીધો.
વાલિશેષ્વસહાયેષુ ભવેદ્ભાગ્યં સહાયકૃત્
જ્યારે બાકી બાળકોમાં કોઈ સહાયક ન હોય, ત્યારે નસીબ જ સહાય બની જાય છે.
ક્વ રાજતનયો બાલો ગહનં ક્વ ચ તદ્વનમ્ 4.1.19.
રાજાનો નાનો દીકરો ક્યાં અને એ ઘનઘોર જંગલ ક્યાં!
યત્ર યસ્ય હિ યદ્ભાવ્યં શુભં વાઽશુભમેવ ચ
જેને જે અને જ્યાં જે થવાનું હોય, શુભ કે અશુભ, એ જ થાય છે.
અન્યથા વિદધાત્યેષ માનવો બુદ્ધિવૈભવાત્
નહીંતર, માણસ પોતાની બુદ્ધિ પ્રમાણે જ કામ કરે છે.
નવયો ન ચ વૈ ચિત્ર્યં ન ચિત્રં વિદધેહિતમ્
યુવાનો માટે કંઈ અજાયબ નથી; અને કંઈ અનોખું પણ તેઓ કરી શકતા નથી.
અથ દૃષ્ટ્વા સ સપ્તર્ષીન્સપ્તસપ્ત્યતિતેજસઃ
પછી, એણે એ સાત ઋષિઓને જોયા, જેમનું તેજ સાત સૂર્ય કરતા પણ વધારે હતું.
તિલકાંકિત સદ્ભાલાન્કુશોપગ્રહિતાંગુલીન્
તિલકથી શોભતા, સારા બાળકો, જેમની આંગળીઓ હાથીના અંકુશથી શણગારી હતી.
સાક્ષસૂત્રકરાન્કિંચિદ્વિનિમીલિતલો ચનાન્
કેટલાંકના હાથમાં જપમાળા હતી, કેટલાંકની આંખો થોડું બંધ હતી.
અકાંડેપિ મહાભાગાન્મિલિતાન્સપ્તનીરધીન્
કોઈ દંડ વિના પણ, એ મહાભાગ્યશાળી લોકો સાત મહાસાગર જેવા ભેગા થયા હતા.
ઉપગમ્ય વિનમ્રઃ સ પ્રબદ્ધકરસંપુટઃ
એમની પાસે જઈ, એણે નમ્રતાથી હાથ જોડીને વંદન કર્યું.
ઉત્તાનપાદતનયં ધ્રુવં નિર્વિણ્ણમાનસમ્
ઉત્તાનપાદનો દીકરો ધ્રુવ, દુ:ખી મનથી ઊભો હતો.
ઇદં વનમનુપ્રાપ્તં સનાથં યુષ્મદંઘ્રિભિઃ 4.1.19.
હું આ જંગલમાં આવ્યો છું, હવે તો આપના ચરણોથી સંરક્ષિત છું.
તે દૃષ્ટ્વોર્જસ્વલં બાલં સ્વભાવ મધુરાકૃતિમ્
એમણે તેજસ્વી બાળકને જોયો, જે સ્વભાવ અને રૂપે મીઠો હતો.
ઉપોપવેશ્ય શિશુકં પ્રોચુર્વૈ વિસ્મિતા ભૃશમ્
તેઓએ બાળકને પાસે બેસાડ્યું અને ખૂબ જ આશ્ચર્યચકિત થઈને તેની સાથે વાત કરી.
વિચાર્યાપિ ન જાનીમો વદ નિર્વેદકારણમ્
અમે ઘણું વિચાર્યું છતાં પણ કારણ સમજાઈ નથી, તો તું અમને તારી ઉદાસીનતાનું કારણ કહે.
નીરુક્છરીરસંપત્તિર્નિવેદે કિં નુ કારણમ્
તારું શરીર તંદુરસ્ત અને સુંદર છે, તો પણ આનું કારણ શું છે?
સપ્તદ્વીપપતેરાજ્ઞઃ કુમારસ્ત્વં તથા કથમ્
સાત દ્વીપના રાજાના તું દીકરો છે, તો પણ તું આવો કેમ છે?
અવગંતું હિ શક્યેત યૂનો વૃદ્ધસ્ય વા શિશોઃ
યુવાન કે વૃદ્ધના મનને સમજવું શક્ય છે, પણ બાળકના મનને સમજવું મુશ્કેલ છે.
વાચં જગ્રાહ સ તદા શિશુઃ પ્રાંશુમનોરથઃ
પછી એ ઊંચા મનના બાળકએ બોલવાનું શરૂ કર્યું.
રાજાંકમારુરુક્ષુર્હિ સુરુચ્યા પરિભર્ત્સિતઃ
રાજાના ગોદમાં જવું ઇચ્છતો હતો, ત્યારે સુરુચીએ તેને ઠપકો આપ્યો.
ધિક્કૃત્ય પ્રશશંસ સ્વં નિર્વેદે કારણં ત્વિદમ્
તેને દોષ આપીને, તેણે પોતાનું કારણ સમજાવ્યું—આ જ મારી ઉદાસીનતાનું કારણ છે.
ક્ષાત્રમેવ શશંસુસ્તદહો બાલેપિ ન ક્ષમા।। 4.1.19.
તેઓએ કહ્યું કે આ તો ક્ષત્રિયનું સ્વભાવ છે—હાય, બાળકમાં પણ ક્ષમા નથી.
અત્રિરુવાચ મનોરથપથાતીતં સ્ફીતં નાકલયેત્પદમ્ ।। 4.1.19.
અત્રિએ કહ્યું: જે ઇચ્છાથી આગળ વધી ગયું છે, તેને મહાન માનવું જોઈએ નહીં.
પુત્રાન્કલત્રમિત્રાણિ રાજ્યં સ્વર્ગાપવર્ગકમ્ 4.1.19.
પુત્ર, પત્ની, મિત્ર, રાજ્ય—even સ્વર્ગ કે મુક્તિ આપનાર—all these too...
ઇત્યુક્ત્વાંઽતર્હિતાઃ સર્વે મહાત્માનો મુનીશ્વરાઃ
આ રીતે કહીને બધા મહાન ઋષિ-મુનિઓ અદૃશ્ય થઈ ગયા.