સ્વાતંત્ર્યં ન ક્વચિત્સ્ત્રીણાં ધિગસ્વાતંત્ર્યજીવિતમ્
'સ્ત્રીઓને ક્યારેય સ્વતંત્રતા નથી; એવા જીવન પર શરમ આવે.'
ત્યક્તં ભર્તૃગૃહં મૌગ્ધ્યાદ્ધંત દુવૃર્ત્તયા મયા
'મારી મૂર્ખાઈ અને દુર્વ્યવહારથી મેં પતિનું ઘર છોડી દીધું.'
તત્રાસ્તિ સા સવર્ણા વૈ પરિપૂર્ણમનોરથા
ત્યાં તો સાવર્ણા છે, જેની દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ છે.
તતોતિ ચંડશ્ચંડાશુઃ પિત્રોરતિભયંકરઃ
અને તેનો પિતા ખૂબ જ ભયાનક અને ક્રૂર છે.
સ્ફુટં દૃષ્ટં મયાદ્યેતિ સ્વકરાંગારકર્ષ(ર્પ?)ણમ્ ।। 4.1.17.
આજે મેં સ્પષ્ટપણે જોયું કે તેણે પોતાના હાથથી અગ્નિના કોથળા ખેંચ્યા.
વયશ્ચ પ્રથમં ચારુ રૂપં ત્રૈલોક્યકાંક્ષિતમ્
તેનું યુવાની સૌંદર્યથી ભરપૂર છે, અને તેનું રૂપ ત્રણેય લોકોએ ઇચ્છેલું છે.
પતિશ્ચ તાદૃક્સર્વજ્ઞો લોકચક્ષુસ્તમોપહઃ
એનો પતિ સર્વજ્ઞ છે, જગતની આંખ છે અને અંધકાર દૂર કરનાર છે.
મહ્યં શ્રેયઃ કથં વા સ્યાદિતિ સા પરિચિંત્ય ચ
'મારે કેવી રીતે કલ્યાણ થાય?' એમ વિચારી રહી.
ઉત્તરાંશ્ચ કુરૂન્પ્રાપ ચરંતી નીરસંતૃણમ્ તપોબલેન તત્પત્યુઃ સહિષ્યે તેજ ઇત્યલમ્
પછી તે ઉત્તર કુરુઓમાં ગઈ, જ્યાં ઘાસ નિરસ હતું, અને નક્કી કર્યું: 'પતિના તપના બળે હું તેનું તેજ સહન કરી લઈશ—આપેક્ષિત છે.'
મન્યમાનોથ તાં સંજ્ઞાં સવર્ણાયાં તદા રવિઃ
પછી સાવર્ણાના મનમાં એ વિચાર જાણીને, રવિદેવે—
શનૈશ્ચરં દ્વિતીયં ચ સુતાં ભદ્રાં તૃતીયિકામ્
—શનિદેવને બીજો પુત્ર અને ભદ્રાને ત્રીજી પુત્રી બનાવી.
ચકારાભ્યધિકં સ્નેહં ન તથા પૂર્વજેષ્વથ
પહેલાની પત્નીઓ કરતાં તેણે તેના પર વધારે સ્નેહ કર્યો.
કનિષ્ઠેષ્વધિકં દૃષ્ટ્વા સાવર્ણ્યાદિષુ નો યમઃ
સાવર્ણિ વગેરે કુળોમાં, નાના લોકોમાં વધારે પુણ્ય જોવાય ત્યારે યમરાજ કોઈ દંડ આપતા નથી.
પદા સંતર્જયામાસ યમઃ સંજ્ઞાસરૂપિણીમ્
યમરાજે સંજ્ઞા સ્વરૂપીને પગથી ડરાવ્યા.
જિઘાંસતા ત્વયા પાપ માં યદંઘ્રિઃ સમુદ્યતઃ 4.1.17.
પાપી, જ્યારે તું મને મારવા માટે પગ ઉંચો કર્યો, ત્યારે તારી મનમાં દુભાવ હતો—
તતો ભગવતે શપ્તુમુદ્યતે સા શશંસ હ 4.1.17.
પછી, જ્યારે તે ભગવાનને શાપ આપવા જતી હતી, ત્યારે તેણે એ વાત કહી દીધી.
દેવૌ તસ્માદજાયેતામશ્વિનૌ ભિષજાંવરૌ 4.1.17.
તેમની પાસે થી બે દેવ, અશ્વિનીકુમાર, સર્વ શ્રેષ્ઠ વૈદ્યો જન્મ્યા.
શ્રુત્વાઽધ્યાયમિમં પુણ્યં ગ્રહપીડા ન જાયતે
આ પવિત્ર અધ્યાય સાંભળવાથી ગ્રહોની પીડા થતી નથી.
અગસ્તિરુવાચ ઇતિ શૃણ્વન્કથાં રમ્યાં શિવશર્માઽથ માથુરઃ
અગસ્ત્યે કહ્યું: આમ, જ્યારે તે મનોહર વાર્તા સાંભળતો હતો, ત્યારે મથુરાનો શિવશર્મા—
નેત્રયોઃ પ્રાઘુણી ચક્રે તતઃ સપ્તર્ષિમંડલમ્
તેણે આંખો ઘસીને પછી સપ્તર્ષિ મંડળ જોયું.
ઉવાચ ચ પ્રસન્નાત્મા સ્તુતશ્ચારણમાગધૈઃ
તે સમયે, મન પ્રસન્ન કરીને, ચારણ અને માગધો દ્વારા સ્તુતિ પામીને, તેણે વાત કરી.
સ્થિતા સુતાસુ નિઃશ્વસસ્ય મંદભાગ્યા વયં ત્વિતિ
પોતાની દીકરીઓ વચ્ચે ઊભી રહીને, તેણે ઊંડો શ્વાસ લીધો અને કહ્યું: 'અમે ખરેખર ભાગ્યહીન છીએ.'
ઇતિ શૃણવન્મુખાત્તાસાં વચનાનિ વિમાનગઃ
આ રીતે, જ્યારે તે તેમના મોઢેથી બોલાયેલા શબ્દો સાંભળતો હતો, ત્યારે તે આકાશમાં ગમતો રહ્યો—
ઇતિ દ્વિજવચઃ શ્રુત્વા પ્રોચતુર્ગણસત્તમૌ
દ્વિજના શબ્દો સાંભળીને, બે શ્રેષ્ઠ ગણે જવાબ આપ્યો.
વસંતીહ પ્રજાઃ સ્રષ્ટું વિનિયુક્તાઃ પ્રજાસૃજા
આ લોકો અહીં વસે છે, પ્રજાપતિએ પ્રજાની ઉત્પત્તિ માટે તેમને નિમણૂક કરી છે.
વસિષ્ઠશ્ચ મહાભાગો બ્રહ્મણો માનસાઃ સુતાઃ
અને મહાભાગ્યશાળી વસિષ્ઠ, બ્રહ્માજીના મનથી પેદા થયેલા પુત્ર છે.
સંભૂતિરનસૂયા ચ ક્ષમા પ્રીતિશ્ચ સન્નતિઃ
સંભૂતિ, અનસૂયા, ક્ષમા, પ્રીતિ અને સન્નતિ—
એતેષાં તપસા ચૈતદ્ધાર્યતે ભુવનત્રયમ્ 4.1.18.
આ બધાની તપસ્યાથી ત્રણેય લોક ટકી રહ્યા છે.
પ્રજાઃ સૃજત રે પુત્રા નાનારૂપાઃ પ્રયત્નતઃ
પુત્રો, તમે વિવિધ સ્વરૂપની પ્રજાનો ઉત્પન્ન કરો, પુરુષાર્થપૂર્વક.
અવિમુક્તં સમાસાદ્ય ક્ષેત્રંક્ષેત્રજ્ઞધિષ્ઠિતમ્
અવિમુક્ત નામના સ્થળે પહોંચી, જ્યાં ક્ષેત્રજ્ઞે અધિકાર રાખ્યો છે—