અસ્મિન્પુરેભિષિચ્યાથ વિસૃજ્યેંદ્રાદિકાન્સુરાન્
આ શહેરમાં, અભિષેક કર્યા પછી, મેં ઇન્દ્ર અને અન્ય દેવતાઓને મુક્ત કર્યા.
શિવશર્મા પુરી સૌરેઃ પ્રભામંડલ મંડિતામ્
શિવશર્માએ સૂર્યની એ શહેરને જોયું, જે પ્રકાશના વર્તુળથી શોભાયમાન હતી.
પૃષ્ટૌ તેન ચ તૌ તત્ર તાં પુરીં પ્રદદર્શતુઃ
પછી, તેની પાછળ, એ બે જણએ તેને એ શહેર બતાવ્યું.
ગણાવૂચતુઃ મારીચેઃ કશ્યપાજ્જજ્ઞે દાક્ષાયણ્યાં દ્વિજોષ્ણગુઃ
ગણોએ કહ્યું: મરીચિ અને કશ્યપથી, દક્ષાયણીમાં, દ્વિજ ઉષ્ણગુનો જન્મ થયો.
ભર્તુરિષ્ટા તતસ્તસ્માદ્રૂપયૌવનશાલિની 4.1.17.
તે પોતાના પતિને પ્રિય હતી, તેથી સુંદરતા અને યુવાનીથી યુક્ત હતી.
આદિત્યસ્ય હિ તદ્રૂપં મંડલસ્ય તુ તેજસા
એ રૂપ તો આદિત્યનું છે અને તેજ એ મંડળનું છે.
ન ખલ્વયમૃતોંઽડસ્થ ઇતિ સ્નેહાદભાષત
એણે પ્રેમથી એવું નહોતું કહ્યું કે, આ અંડામાં અમૃત નથી.
તેજસ્ત્વભ્યધિકં તસ્ય સાઽસહિષ્ણુર્વિવસ્વતઃ
પણ તેનું તેજ વિવસ્વત કરતાં વધારે હતું, અને એ સહન કરી શકતી નહોતી.
ત્રીણ્યપત્યાનિ ભો બ્રહ્મન્સંજ્ઞાયાં મહસાં નિધિઃ
હે બ્રાહ્મણ, સંજ્ઞાને, જે મહિમાનો ખજાનો છે, ત્રણ સંતાન થયા.
વૈવસ્વતં મનું જ્યેષ્ઠં યમં ચ યમુનાં તતઃ
વૈવસ્વત મનુ, મોટો, પછી યમ અને પછી યમુના.
માયામયીં તતશ્છાયાં સવર્ણાં નિર્મમે સ્વતઃ
પછી તેણે પોતામાંથી માયામયી, સવર્ણા નામની છાંયાનું સર્જન કર્યું.
તવાજ્ઞાકારિણીં દેવિ શાધિ માં કરવાણિ કિમ્
હે દેવી, હું તારી આજ્ઞા પાલન કરું છું, મને કહો, હું શું કરું?
અહં યાસ્યામિ સદનં ત્વષ્ટુસ્ત્વં પુનરત્ર મે
હું ત્વષ્ટાના ઘર જઇશ, તું અહીં મારા માટે રહીજ.
મનુરેષ યમાવેતૌ યમુના યમ સંજ્ઞકૌ
આ મનુ અને આ બંને યમ, એટલે યમુના અને યમ, સંજ્ઞાના નામે ઓળખાય છે.
અનાખ્યેયમિદં વૃત્તં ત્વયા પત્યૌ શુચિસ્મિતે 4.1.17.
પવિત્ર મુખવાળી, આ ઘટના તું પતિને કદી પણ કહેશો નહીં.
આકચગ્રહણાન્નાહમાશાપાચ્ચ કદાચન
હું ક્યારેય આકાશથી કે આશાથી પકડાઈશ નહીં.
ઇત્યાદિશ્ય સવર્ણાં સા તથેત્યુક્તા સવર્ણયા
આ રીતે સમજાવતાં, તેણે સાવર્ણીને 'જેમ કહ્યું તેમ' કહી સહમત થઈ.
પિતઃ સોઢું ન શક્નોમિ તેજસ્તેજોનિધેરહમ્
પિતા, હું તમારું તેજ સહન કરી શકતી નથી, કેમ કે હું તેજના સ્ત્રોતમાંથી જન્મી છું.
નિશમ્યોદીરિતં તસ્યાઃ પિત્રાનિર્ભર્ત્સિતા બહુ
પિતાએ તેની વાત સાંભળી, તેને ઘણી રીતે કડક રીતે ઠપકો આપ્યો.
ચિંતામવાપ મહતીં સ્ત્રીણાં ધિક્ચેષ્ટિતં ત્વિતિ
'સ્ત્રીઓના વર્તન પર શરમ આવે,' એમ વિચારીને તે ખૂબ ચિંતામાં પડી ગઈ.
સ્વાતંત્ર્યં ન ક્વચિત્સ્ત્રીણાં ધિગસ્વાતંત્ર્યજીવિતમ્
'સ્ત્રીઓને ક્યારેય સ્વતંત્રતા નથી; એવા જીવન પર શરમ આવે.'
ત્યક્તં ભર્તૃગૃહં મૌગ્ધ્યાદ્ધંત દુવૃર્ત્તયા મયા
'મારી મૂર્ખાઈ અને દુર્વ્યવહારથી મેં પતિનું ઘર છોડી દીધું.'
તત્રાસ્તિ સા સવર્ણા વૈ પરિપૂર્ણમનોરથા
ત્યાં તો સાવર્ણા છે, જેની દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ થઈ છે.
તતોતિ ચંડશ્ચંડાશુઃ પિત્રોરતિભયંકરઃ
અને તેનો પિતા ખૂબ જ ભયાનક અને ક્રૂર છે.
સ્ફુટં દૃષ્ટં મયાદ્યેતિ સ્વકરાંગારકર્ષ(ર્પ?)ણમ્ ।। 4.1.17.
આજે મેં સ્પષ્ટપણે જોયું કે તેણે પોતાના હાથથી અગ્નિના કોથળા ખેંચ્યા.
વયશ્ચ પ્રથમં ચારુ રૂપં ત્રૈલોક્યકાંક્ષિતમ્
તેનું યુવાની સૌંદર્યથી ભરપૂર છે, અને તેનું રૂપ ત્રણેય લોકોએ ઇચ્છેલું છે.
પતિશ્ચ તાદૃક્સર્વજ્ઞો લોકચક્ષુસ્તમોપહઃ
એનો પતિ સર્વજ્ઞ છે, જગતની આંખ છે અને અંધકાર દૂર કરનાર છે.
મહ્યં શ્રેયઃ કથં વા સ્યાદિતિ સા પરિચિંત્ય ચ
'મારે કેવી રીતે કલ્યાણ થાય?' એમ વિચારી રહી.
ઉત્તરાંશ્ચ કુરૂન્પ્રાપ ચરંતી નીરસંતૃણમ્ તપોબલેન તત્પત્યુઃ સહિષ્યે તેજ ઇત્યલમ્
પછી તે ઉત્તર કુરુઓમાં ગઈ, જ્યાં ઘાસ નિરસ હતું, અને નક્કી કર્યું: 'પતિના તપના બળે હું તેનું તેજ સહન કરી લઈશ—આપેક્ષિત છે.'
મન્યમાનોથ તાં સંજ્ઞાં સવર્ણાયાં તદા રવિઃ
પછી સાવર્ણાના મનમાં એ વિચાર જાણીને, રવિદેવે—