જગામ કાશીં નિર્વાણરાશિં વિશ્વેશપાલિતામ્
પછી તે કાશી ગયો, જે મોક્ષનું સ્થાન છે અને વિશ્વનાથ દ્વારા રક્ષાયેલી છે.
તપશ્ચચાર ચાત્યુગ્રમુગ્રં સંશીલયન્હૃદિ
ત્યાં તેણે અત્યંત કઠિન તપ કર્યું અને હૃદયપૂર્વક ધ્યાનમાં તલીન રહ્યો.
તતો વિશ્વપતિઃ શ્રીમાન્વિશ્વેશો વિશ્વભાવનઃ 4.1.15.
પછી વિશ્વના સ્વામી, સૌના સર્જનહાર અને મહિમાવાન એવા વિશ્વેશ્વરે,
ઉવાચ ચ પ્રસન્નાત્મા જ્યોતીરૂપો મહેશ્વરઃ
અને મહેશ્વર, પ્રકાશમય સ્વરૂપે અને પ્રસન્ન મનથી બોલ્યા.
તવાનેનાતિ તપસા લિંગસંશીલનેન ચ
તારા આ કઠિન તપ અને લિંગના ધ્યાનથી,
ઇતિ શ્રુત્વા વચઃ સોથ મેઘગંભીર નિઃસ્વનમ્
આવાં વચન સાંભળી, મેઘ જેવી ગૂંજી ઊઠેલી અવાજે,
ઉન્મીલ્યલોચને યાવત્પુરઃ પશ્યતિ બાલકઃ
જ્યારે બાળકએ આંખો ખોલી, ત્યારે તેણે સામે જોયું.
બુધ ઉવાચ નમઃ પૂતાત્મને તુભ્યં જ્યોતીરૂપ નમોસ્તુ તે
બુધએ કહ્યું: પવિત્ર આત્મા, તમને વંદન; પ્રકાશરૂપ, તમને નમસ્કાર.
નમઃ સર્વાર્તિ નાશાય પ્રણતાનાં શિવાત્મને
તમને વંદન, જે સર્વ દુઃખોનો નાશ કરો છો, શરણાગતો માટે કલ્યાણરૂપ આત્મા છો.
કૃપાલવે નમસ્તુભ્યં ભક્તિગમ્યાય તે નમઃ
દયાળુ, તમને નમસ્કાર; ભક્તિથી પ્રાપ્ત થાઓ છો, તમને વંદન.
શંભો શિવશિવાકાંત શાંતશ્રી કંઠશૂલભૃત્
શંભુ, શિવના પ્રિય, શાંત અને તેજસ્વી, કંઠે ત્રિશૂલ ધારણ કરનાર,
પિનાકપાણે ગિરિશ શિતિકંઠ સદાશિવ
પિનાકધારી, પર્વતોના સ્વામી, નીલકંઠ, સદા કલ્યાણરૂપ,
સ્તુતિકર્તું ન જાનામિ સ્તુતિપ્રિય મહેશ્વર 4.1.15.
મહેશ્વર, સ્તુતિપ્રિય, મને તમારી સ્તુતિ કરવી આવડતી નથી.
અયમેવ વરો નાથ પ્રસન્નોસિ યદીશ્વર
હે પ્રભુ, હે ઈશ્વર, તમારો પ્રસન્ન થાવું એ જ મારું વર્દાન છે.
તતઃ પ્રાહ મહેશાનસ્તત્સ્તુત્યા પરિતોષિતઃ
પછી મહેશાન એ સ્તુતિથી પ્રસન્ન થઈને બોલ્યા.
નક્ષત્રલોકાદુપરિ તવ લોકો ભવિષ્યતિ
તારો લોક નક્ષત્રલોકથી પણ ઉપર રહેશે.
ત્વયેદં સ્થાપિતં લિંગં સર્વેષાં બુદ્ધિદાયકમ્
તમે સ્થાપેલું આ લિંગ સૌને બુદ્ધિ આપે છે.
ઇત્યુક્ત્વા ભગવાઞ્છંભુસ્તત્રૈવાંતરધીયત
આવી વાત કહીને ભગવાન શંભુ ત્યાં જ અદૃશ્ય થઈ ગયા.
ગણાવૂચતુઃ કાશ્યાં બુધેશ્વરસમર્ચનલબ્ધબુદ્ધિઃ સંસારસિંધુમધિગમ્ય નરો હ્યગાધમ્
ગણોએ કહ્યું: કાશીમાં, બુધેશ્વરનું પૂજન કરીને જે મનુષ્ય બુદ્ધિ મેળવે છે, તે પાપી હોય તો પણ સંસારના મહાસાગરથી પાર ઉતરે છે.
ચંદ્રેશ્વરાત્પૂર્વભાગે દૃષ્ટ્વા લિંગં બુધેશ્વરમ્
ચંદ્રેશ્વરથી પૂર્વે, બુધેશ્વરનું લિંગ જોવું—
ગણૌ યાવત્કથામિત્થં ચક્રાતે બુધલોકગામ્
ગણો આવી રીતે કથા કહેતા-કહેતા બુધલોક તરફ ગયા.
શિવશર્મન્મહાબુદ્ધે શુક્રલોકોયમદ્ભુતઃ
હે મહાબુદ્ધિશાળી શિવશર્મા, આ સુક્રલોક અદ્ભુત છે.
પીત્વા વર્ષસહસ્રં વૈ કણધૂમં સુદુઃસહમ્
અહીં હજાર વર્ષ સુધી કઠિન ધૂમ્ર પાન કરીને,
ઇમાં વિદ્યાં ન જાનાતિ દેવાચાર્યોતિ દુપ્કરામ્
દેવગુરુ કહેવાય છે, છતાંયે આ વિદ્યા જાણતો નથી, એટલે દુર્ભાગી છે.
શિવશર્મોવાચ કોસૌ શુક્ર ઇતિ ખ્યાતો યસ્યાયં લોક ઉત્તમઃ
શિવશર્માએ પૂછ્યું: આ શુક્ર કોણ છે, જેને એ નામથી ઓળખવામાં આવે છે અને જેના માટે આ જગત સર્વોત્તમ ગણાય છે?
આચક્ષાથામિદં દેવૌ યદિ પ્રીતિર્મયિ પ્રભૂ
હે દેવતાઓ, જો તમે મારે પર પ્રસન્ન હોવ તો કૃપા કરીને મને આ વાત કહો.
યાં શ્રુત્વા ચાપમૃત્યુભ્યો હીયંતે શ્રદ્ધયાયુતાઃ
જે સાંભળવાથી શ્રદ્ધાવાન લોકો અકાળમૃત્યુથી બચી જાય છે.
આજૌ પ્રવર્તમાનાયામંધકાંધકવૈરિણોઃ
જ્યારે અંધક અને અંધકના શત્રુ વચ્ચે યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું,
અપસૃત્ય તતો યુદ્ધાદંધકઃ શુક્રસંનિધિમ્
ત્યારે અંધકે એ યુદ્ધમાંથી પીઠ ફેરવીને શુક્ર પાસે ગયો.
ભગવંસ્ત્વામુપાશ્રિત્ય વયં દેવાંશ્ચ સાનુગાન્
હે ભગવન, અમે અને દેવતાઓ અમારા અનુયાયીઓ સાથે તમારો આશરો લઈએ છીએ—