બ્રાહ્મણાનાં ધનં પુત્ર સદ્વિદ્યા સાધુસંગમઃ
બ્રાહ્મણો માટે સાચું જ્ઞાન અને સારા લોકોની સંગત જ ધન છે.
ઇતિ રૂઢિમિહ પ્રાપ્તાસ્તવ પૂર્વપિતામહાઃ
આ રીતે તારા પૂર્વજોએ અહીં નામના મેળવી છે.
સદ્વિદ્યા સુમનો ધેહિ બ્રાહ્મણાચારમાચર
સારા જ્ઞાનને મનમાં રાખ અને બ્રાહ્મણની રીતો અપનાવ.
ઊનવિંશતિકોઽસિ ત્વમેષા ષોડશવાર્ષિકી
તારી ઉંમર હજુ ઓગણીસ પણ નથી, અને એ છોકરી સોળ વર્ષની છે.
એતાં સંવૃણુ સદ્વૃત્તાં પિતૃભક્તિયુતા ભવ
આ સારા સ્વભાવની છોકરી પસંદ કર અને પિતાની ભક્તિ રાખ.
તતોઽપત્રપસે કિં ન ત્યજ દુર્વૃત્તતાં શિશો
હવે શરમ શા માટે? બાલક, દુર્વ્યવહાર છોડ દે.
તેભ્યોપિ ન બિભેષિ ત્વં શુદ્ધોસ્યુભય વંશતઃ
તને તો એમાંથી પણ કોઈ ડર લાગતો નથી; તું બંને વંશમાંથી શુદ્ધ ઉત્પન્ન થયો છે.
ગૃહેપિ શિષ્યાન્પશ્યૈતાન્પિતુસ્તે વિનયોચિતાન્
ઘરે પણ, પિતાજીના આ શિષ્યોને જો, જે વ્યવહારમાં યોગ્ય છે.
શ્રદ્ધાં વિહાય તે તાતે વૃત્તિલોપં કરિષ્યતિ 4.1.13.
પુત્ર, જો તું શ્રદ્ધા છોડશે, તો પોતાનું ગુજરાન ગુમાવશે.
અનંતરં હસિષ્યંતિ યુક્તં દીક્ષિતતાસ્ત્વિતિ
તુરંત જ તેઓ હસશે અને કહેશે કે, 'આ તો દીક્ષા લીધેલા માટે યોગ્ય છે.'
માતુશ્ચરિત્રં તનયો ધત્તે દુર્ભાષણૈરિતિ
કહે છે કે, પુત્ર પોતાની માતાનું સ્વભાવ કઠોર વાણીથી દેખાડે છે.
તદંઘ્રિલીનમનસો મમ સાક્ષી મહેશ્વરઃ
મહાદેવ મારા સાક્ષી છે, કારણ કે મારું મન તેમના ચરણોમાં લીન છે.
અહો બલીયાન્સવિધિર્યેન જાતા ભવાનિતિ
અરે, કિસ્મત કેટલી બળવાન છે કે જેના કારણે તું જન્મ્યો છે.
ન તત્યાજ ચ તદ્ધર્મં દુર્બોધો વ્યસની યતઃ
તેને એ ધર્મ ક્યારેય છોડ્યો નહીં, કેમ કે તે વ્યસનનો આદતી હતો.
સપારદારૈર્વ્યસનૈરેભિઃ કોત્ર ન ખંડિતઃ
બીજાની પત્ની અને આવા દુર્વ્યસનોમાં ફસાયેલા લોકોમાંથી કોણ બરબાદ થયું નથી?
અર્પયેદ્દ્યૂતકારાણાં સકુપ્યં વસનાદિકમ્
તે ગુસ્સામાં જુગારીઓને કપડાં અને બીજું સામાન આપી દેતો.
સ્વપંત્યાસ્ત્વેકદાઽઽદાય દુરોદરિકરેઽર્પયત્
એકવાર તેણે પોતાની પત્નીનું કપડું લઈ દૂરના જુગારીને આપી દીધું.
દીક્ષિતેન પરિજ્ઞાતા દૈવાદ્દ્યૂતકૃતઃ કરે પૃષ્ટસ્તેનાથ નિર્બંધાદસકૃત્પ્રત્યુવાચ કિમ્
દિક્ષિતએ તેને ભાગ્યે જુગારી ઓળખી, વારંવાર પૂછ્યું, 'શા માટે?'
મમાક્ષિપસિ વિપ્રોચ્ચૈઃ કિં મયા ચૌર્ય કર્મણા 4.1.13.
તું મને ઉંચા અવાજે દોષારોપણ કરે છે, બ્રાહ્મણ, મેં કયું ચોરીનું કામ કર્યું છે?
મમ માતુર્હિ પૂર્વે દ્યુર્જિત્વાનીતો હિ શાટકઃ
મારી માતા માટે, પહેલા પણ, જુગારમાં જીતેલું કપડું લાવવામાં આવ્યું હતું.
અન્યેષાં દ્યૂતકર્તૃણાં ભૂરિ તેનાર્પિતં વસુ
બીજા જુગારીઓને પણ તેણે ઘણું ધન આપી દીધું.
ભાજનાનિ વિચિત્રાણિ કાંસ્ય તામ્રમયાનિ ચ
વિવિધ પ્રકારના વાસણો, કાંસ્ય અને તાંબાના પણ, તેણે આપ્યા.
ન તેન સદૃશઃ કશ્ચિદાક્ષિકો ભૂમિમંડલે
પૃથ્વી પર એવો કોઈ જુગારી નહોતો જે તેની સરખામણી કરી શકે.
કથં નાજ્ઞાયિ તનયો ઽવિનયાનયકોવિદઃ
કેવી રીતે એ પુત્ર, જે દુર્વ્યવહાર જાણતો હતો, ઓળખાઈ ગયો નહીં?
પ્રાવૃત્ય વાસસા મૌલિં પ્રાવિશન્નિજમંદિરમ્
માથું કપડાંથી ઢાંકી, તે પોતાના ઘરમાં પ્રવેશ્યો.
દીક્ષિતાયિનિ કુત્રાસિ ક્વ તે ગુણનિધિઃ સુતઃ
દિક્ષિતાયિની, તું ક્યાં છે? તારો ગુણોનો ખજાનો પુત્ર ક્યાં છે?
અંગોદ્વર્તન કાલે યા ત્વયા મેંઽગુલિતો હૃતા
જ્યારે શરીરે તેલ લગાવવાનું હતું ત્યારે તું મારી આંગળીમાંથી જે વીંટી લઈ ગઈ હતી—
ઇતિ શ્રુત્વાથ તદ્વાક્યં ભીતા સા દીક્ષિતાયિની
આવું સાંભળીને દિક્ષિતાયિની ડરી ગઈ.
વ્યગ્રાસ્મિ દેવપૂજાર્થમુપહારાદિ કર્મણિ 4.1.13.
હું દેવપૂજા અને ભેટ-વગેરે તૈયાર કરવામાં વ્યસ્ત હતી.
ઇદાનીમેવ પક્વાન્નકરણવ્યગ્રયા મયા
હમણાં જ હું રસોઈ બનાવવામાં લાગી હતી.