અસ્યોત્પત્તિં શૃણુ પતેર્વરુણસ્યમહાત્મનઃ
આ મહાન આત્મા વરુણના જન્મની વાર્તા સાંભળો.
શુચિષ્માનિતિ વિખ્યાતસ્તનયો વિનયોચિતઃ
એનો પુત્ર, શુચિશ્માન નામે પ્રસિદ્ધ, સદ્ગુણ અને નમ્ર હતો.
અચ્છોદે સરસિ સ્નાતું સ ગતો બાલકૈઃ સહ
એ છોકરાઓ સાથે અચ્છોદા સરોવરમાં સ્નાન કરવા ગયો.
તતસ્તસ્મિન્મુનિસુતે હૃતેઽત્યાહિતશંસિભિઃ
પછી જ્યારે ઋષિપુત્રને દુઃખદ સમાચાર આપનારા લઈ ગયા,
હરાર્ચનોપવિષ્ટસ્ય સમાધૌ નિશ્ચલાત્મનઃ
હરાની પૂજા કરતા, એકાગ્ર મનથી ધ્યાનમાં બેઠેલા હતા,
અધિકં શીલયામાસ સ સર્વજ્ઞં ત્રિલોચનમ્
ત્યારે તેણે સર્વજ્ઞ ત્રિનેત્રવાળાની વધુ ઉપાસના કરી.
નાના ભૂતાનિ ભૂતાનિ બ્રહ્માંડાંતર્ગતાનિ ચ
વિભિન્ન જીવજંતુઓ અને સર્વ પ્રાણીઓ, તેમજ બ્રહ્માંડની અંદર રહેલા બધા જીવ,
સમુદ્રાનંતરીયાણિ હ્યરણ્યાનીસ્સરાંસિ ચ
સમુદ્રો, તેમાં વહેતી નદીઓ, જંગલો અને સરોવર—all
વાપીકૂપતડાગાનિ કુલ્યાઃ પુષ્કરિણીર્બહુ 4.1.12.
આગાસ, કૂવો, તળાવ, નાળીઓ અને અનેક કમળવાળી વાવીઓ,
બહૂન્મુનિકુમારાંશ્ચ મજ્જનોન્મજ્જનાદિભિઃ
અને ઘણા મુનિ-કુમારો, જે ડૂબકી અને બહાર આવવાની ક્રિયામાં તત્પર હતા,
કરતાડિતપાનીયશબ્દદિઙ્મુખનાદિભિઃ
હાથથી પાણી પાટવાથી થતા અવાજો અને ચારેય દિશામાંથી આવતાં ધ્વનિ સાથે,
તેષાં મધ્યે દદર્શાથ સમાધિસ્થઃ સ કર્દમઃ
આ બધાની વચ્ચે, ધ્યાનમાં લીન કર્દમએ આ દૃશ્ય જોયું.
કયાચિજ્જલદેવ્યાથ તસ્માચ્ચક્રૂરયાદસઃ
પછી, કોઈ જલદેવી દ્વારા ત્યાંથી એક ક્રૂર જલચર મોકલવામાં આવ્યો.
નિર્ભર્ત્સ્ય સરિતાંનાથં કેનચિદ્રુદ્રરૂપિણા
એ ભયાનક જલચરે રુદ્રનું રૂપ ધારણ કરી નદીઓના સ્વામીને ધિક્કાર આપ્યો.
કુતો જલાનામધિપ શિવભક્તસ્ય બાલકઃ
'હે જલના સ્વામી, શિવભક્ત બાળકને તું કેમ દુઃખ આપી શકીશ?
અજ્ઞાત્વા શિવસામર્થ્યં ભવતાચિરમાસિતઃ
શિવની શક્તિને જાણ્યા વિના, તું ઉતાવળમાં આવીને આવું કર્યું છે.
બાલં રત્નૈરલંકૃત્ય બદ્ધ્વા તં શિશુમારકમ્
બાળકને રત્નોથી શોભિત કરી, એ નાનકડા મગરને બાંધી દીધો.
નત્વા વિજ્ઞાપયત્તં ચ નાપરાધ્યામ્યહં વિભો
પગે પડીને તેણે કહ્યું: 'હે પ્રભુ, મેં કોઈ અપરાધ કર્યો નથી.'
ભક્તકલ્પતરો શંભોઽનેનાયં દુષ્ટયાદસા 4.1.12.
'હે શંભુ, ભક્તો માટે કલ્પવૃક્ષ, આ દુષ્ટ જલચર દ્વારા—'
ગણેન તેન વિજ્ઞાય શંભોરથ મનોગતમ્
પછી એ ગણે શંભુના મનનો ભાવ જાણી લીધો,
ગૃહાણેમં સ્વતનયં પાર્ષદે શંકરાજ્ઞયા
'હે પાર્ષદ, શંકરજીના આદેશથી, તારો પોતાનો પુત્ર લઈ જા.'
સમાધિસમયે સર્વમિતિ શૃણ્વન્નુદારધીઃ
ધ્યાનના સમયે, આ બધું સાંભળીને, ઉદારમનવાળો—
સંપશ્યતે શિશું તાવત્પુરતઃ સમવૈક્ષત
એણે બાળકને પોતાના સામે, સ્પષ્ટપણે જોઈ લીધો.
તોયાર્દ્રકાકપક્ષાગ્રં કષાયનયનાંચલમ્
પાણીથી ભીંજાયેલા કાગડાની જેમ કાળા વાળના છેડા અને કપડાના કિનારા પર લાલચટ્ટાં હતાં.
કૃતપ્રણામમાલિંગ્ય જિઘ્રંસ્તન્મુખપંકજમ્
પ્રણામ કરીને, તેણે તેને બાહે ભરીને, તેના કમળ જેવા મુખનો સુગંધ માણ્યો.
શતાનિપંચવર્ષાણિ પ્રણિધાનસ્થિતસ્ય હિ
પાંચસો વર્ષ સુધી, તે ઊંડા ધ્યાનમાં લીન રહ્યો.
કર્દમોપિ ચ તત્કાલમજ્ઞાસીત્ક્ષણસંગતમ્
એ સમયે, કર્દમ પણ સમજ્યો નહીં કે ક્ષણ કેટલી ઝડપથી વીતી ગઈ.
તતસ્તં તનયઃ પૃષ્ટ્વા પિતરં પ્રણિપત્ય ચ
પછી, પુત્રએ પિતાને વંદન કરીને, તેની પાસે પ્રશ્ન કર્યો.
તત્ર તપ્ત્વા તપો ઘોરં લિંગં સંસ્થાપ્ય શાંભવમ્ 4.1.12.
ત્યાં તેણે કઠિન તપ કર્યાં અને શાંભવ લિંગ સ્થાપ્યું.
આવિરાસીન્મહાદેવસ્તુષ્ટસ્તત્તપસા તતઃ
પછી મહાદેવ તપથી પ્રસન્ન થઈને પ્રગટ થયા.