વ્યુષ્ટાયામથયામિન્યામભૂત્કોલાહલો મહાન્
રાત વીતી ગઈ ત્યારે ત્યાં મોટો હોબાળો મચાયો.
મા મારયધ્વં ત્રાયધ્વં ભટાઃ કાર્પટિકા વયમ્
"અમને મારીશો નહીં, અમને બચાવો, રક્ષકો! અમે ભિક્ષુક છીએ."
વયં પાંથા અનાથાઃ સ્મો વિશ્વનાથપરાયણાઃ
અમે મુસાફરો છીએ, અમારો કોઈ આધાર નથી, અને અમે વિશ્વનાથના ભક્ત છીએ.
વયં પિંગાક્ષવિશ્વાસાદસ્મિન્માર્ગેઽકુતોભયાઃ
અમે પિંગાક્ષ પર વિશ્વાસ રાખીને, આ માર્ગ પર નિર્ભય છીએ.
ઇતિ શ્રુત્વાઽથ પિંગાક્ષો ભટઃ કાર્પટિકેરિતમ
ભિક્ષુકોએ કહેલા આ શબ્દો સાંભળી, પિંગાક્ષ નામનો રક્ષક પછી—
તત્કર્મસૂત્રૈરાકૃષ્ટો ભિલ્લઃકાર્પટિકપ્રિયઃ
ભિલ્લ, જે ભિક્ષુકોને પ્રિય હતો, કર્તવ્યના બંધનથી ખેંચાઈ ગયો.
કોયંકોયં દુરાચારઃ પિંગાક્ષે મયિ જીવતિ
"હું પિંગાક્ષ જીવતો હોઉં ત્યારે આ દુષ્ટ કોણ છે?"
ઇતિ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય તારાક્ષસ્તત્પિતૃવ્યકઃ
આ શબ્દો સાંભળી, તારાક્ષ, જે તેનો કાકા હતો—
કુલધર્મં વ્યપાસ્યૈષ વર્તતે કુલપાંસનઃ 4.1.12.
આ વ્યક્તિએ કુટુંબનું ધર્મ છોડીને, વંશનું અપમાન કર્યું છે.
વિચાર્યેતિ સ દુષ્ટાત્મા ભૃત્યાનાજ્ઞાપયત્ક્રુધા
આ રીતે વિચાર કરીને, એ દુષ્ટ મનનો માણસ ગુસ્સામાં પોતાના સેવકોને આદેશ આપ્યો.
તતો ઽયુધ્યન્દુરાચારાસ્તેનૈકેન ચ તેઽખિલાઃ
પછી એ બધા દુષ્ટો એ એકલા સાથે લડી પડ્યા.
આચ્છિન્નં હિ ધનુર્વાણં છિન્નં સન્નહનં શરૈઃ
તેનું ધનુષ્ય તૂટી ગયું, તીરો કપાઈ ગયા અને કવચ પણ તીરોથી છિદ્ર થઈ ગયું.
અભિલપ્યન્નિતિ પ્રાણાનત્યાક્ષીત્સ પરાર્થતઃ
આ રીતે દુઃખ વ્યક્ત કરીને, એ પરમાર્થ માટે પોતાનો જીવ આપી દીધો.
યા મતિસ્ત્વંતકાલે સ્યાદ્ગતિસ્તદનુરૂપતઃ
મૃત્યુ સમયે જે વિચાર આવે છે, એ પ્રમાણે જ ગતિ મળે છે.
ઇત્થમસ્ય સ્વરૂપં તે આવાભ્યાં સમુદીરિતમ્
આ રીતે, તેની સાચી સ્થિતિ અમે બંનેએ વર્ણવી છે.
કૂપવાપીતડાગાનાં કર્તારો નિર્મલૈર્ધનૈઃ
જે લોકો શુદ્ધ ધનથી કૂવો, વાવ અને તળાવ બનાવે છે—
નિર્જલે જલદાતારઃ પરસંતાપહારિણઃ
જે લોકો પાણી નથી ત્યાં પાણી આપે છે, અને બીજાના દુઃખ દૂર કરે છે—
પાનીયશાલિકાઃ કુર્યુર્નાનોપસ્કરસંયુતાઃ
એમણે વિવિધ સાધનો સાથે પીવાનું પાણી આપતી છાંયાવાળી જગ્યા બનાવવી જોઈએ.
અશ્વત્થસેકં યે કુર્યુઃ પથિ પાદપરોપકાઃ 4.1.12.
જે લોકો પિપળાના વૃક્ષને પાણી આપે છે અને રસ્તે જતા મુસાફરોની મદદ કરે છે,
ગ્રીષ્મોષ્પ્રહંતિ માયૂરપિચ્છાદિ રચિતાન્યપિ
જે લોકો મોરપાંખ જેવી પંખીઓ બનાવીને ઉનાળાની તાપથી રાહત આપે છે,
રસવંતિ સુગંધીનિ હિમવંતિ તપર્તુષુ
જે લોકો ગરમીના દિવસોમાં સુગંધિત, રસાળ અને ઠંડક આપતી વસ્તુઓ આપે છે,
ઇક્ષુક્ષેત્રાણિ સંકલ્પ્ય બ્રાહ્મણેભ્યો દદત્યપિ
જે લોકો ખાંડના ખેતરો દાનમાં આપવા માટે મનમાં સંકલ્પ કરે છે અને બ્રાહ્મણોને આપે છે,
ગોરસાનાં પ્રદાતારસ્તથા ગોમહિષીપ્રદાઃ
જે લોકો ગાયના ઉત્પાદનો આપે છે અને જે ગાય કે મહીસ પણ દાન આપે છે,
દેવાલયેષુ યે દદ્યુર્બહુધારાગલંતિકાઃ
જે લોકો મંદિરોમાં ઘણું પાણી વહાવે છે,
અભયં યે પ્રયચ્છંતિ ભયાર્તોદ્યત પાણયઃ
જે લોકો ભયગ્રસ્ત અને દુઃખી લોકોને સુરક્ષા આપે છે,
વિપાશયંતિ યે પુણ્યા દુર્વૃતૈઃ કંઠપાશિતાન્
જે પુણ્યશાળી લોકો દુષ્ટ અને ગળામાં દોરા બાંધેલા લોકોને મુક્ત કરે છે,
નૌકાદ્યુપાયૈર્ન દ્યાદૌ પાંથાન્યે તારયંત્યપિ
જે લોકો નાવ કે બીજાં ઉપાયો દ્વારા મુસાફરોને નદી પાર ઉતારે છે,
ઘટ્ટાન્પુણ્યતટિન્યાદેર્બંધયંતિ શિલાદિભિઃ
જે લોકો પવિત્ર નદીઓના કિનારે પથ્થર વગેરેથી ઘાટ બનાવે છે,
વિતર્પયંતિ યે પુણ્યાસ્તૃષિતાઞ્શીતલૈર્જલૈઃ 4.1.12.
જે પુણ્યશાળી લોકો તરસેલા લોકોને ઠંડું પાણી પીવડાવે છે,
જલાશયાનાં સર્વેષામયમેકતમઃ પતિઃ
બધા જળાશયોમાંથી આ એક સર્વેનો સ્વામી છે.