મ્લેચ્છા અપિ સુતીર્થેષુ યે મૃતાનાત્મઘાતકાઃ
શ્રેષ્ઠ તીર્થોમાં મૃત્યુ પામેલા મ્લેચ્છો અને આત્મહત્યા કરનારાઓ પણ,
અંધં તમો વિશેયુસ્તે યે ચૈવાત્મહનો જનાઃ
તેઓ ઘોર અંધકારમાં જાય છે, જેમ આત્મહનન કરનાર લોકો જાય છે.
આત્મઘાતો ન કર્તવ્યસ્તસ્માત્ક્વાપિ વિપશ્ચિતા
કોઈ પણ સ્થાને બુદ્ધિશાળી માણસે ક્યારેય પોતાનો અંત લાવવો નહિ જોઈએ.
યથેષ્ટમરણં કેચિદાહુસ્તત્ત્વાવબોધકાઃ
કેટલાંક સત્યને જાણનારા કહે છે કે માણસે પોતાની ઈચ્છા મુજબ મૃત્યુ સ્વીકારી શકે છે.
અંત્યજા અપિ યે કેચિદ્દયાધર્માનુસારિણઃ
જે લોકો જાતે બહારના ગણાય છે, પણ દયા અને સત્યના માર્ગે ચાલે છે—
પલ્લીપતિરભૂદુગ્રઃ પિંગાક્ષ ઇતિ વિશ્રુતઃ
એક ગામનો કડક વડો હતો, જેને પીંગાક્ષ નામે ઓળખવામાં આવતો.
ઘાતયેદ્દૂરસંસ્થોપિ યઃ પાંથપરિપંથિનઃ
એ દૂર બેઠેલા મુસાફરોને પણ મારવા માટે કહેતો.
જીવેન્મૃગયુ ધર્મેણ તત્રાપિ કરુણાપરઃ
એ ધર્મ પ્રમાણે શિકાર કરીને જીવતો, છતાં ખાસ દયાળુ હતો.
ન તોયગૃધ્નૂન્ન શિશૂન્નાંતર્વર્ત્નિત્વલક્ષણાન્ 4.1.12.
એ પાણી, બાળકો કે અંદર દીવો ધરાવનારા લોકો તરફ લાલચ રાખતો નહોતો.
શ્રમાતુરેભ્યઃ પાંથેભ્યઃ સ વિશ્રામં પ્રયચ્છતિ
મહેનતથી થાકેલા મુસાફરોને એ આરામ આપતો.
મૃગત્ત્વચોતિમૃદુલા વિવસ્ત્રેભ્યાતિસર્જતિ
જેને કપડાં ન હતા, તેમને એ સૌથી નરમ પશુચામડાં પહેરવા આપતો.
ન જિઘૃક્ષતિ તેભ્યોર્થમભયં ચેતિ યચ્છતિ
એ ક્યારેય તેમની પાસે પૈસા લેવાનો ઇરાદો રાખતો નહોતો અને તેમને સુરક્ષા આપતો.
નિત્યં કાર્પટિકાન્સર્વાન્ સ પુત્રેણ પ્રપશ્યતિ
એ હંમેશાં પોતાના દીકરા સાથે બધા ભિક્ષુકોની દેખરેખ રાખતો.
ઇતિ તિષ્ઠતિ પિંગાક્ષે સાટવી નગરાયિતા
આ રીતે પીંગાક્ષ જંગલને શહેર જેવું બનાવીને ત્યાં જ રહ્યો.
કદાચિત્તત્પિતૃવ્યેણ સમીપ ગ્રામવાસિના
એક વખત તેના પિતરાઈ કાકા, જે ગામમાં રહેતા હતા, નજીક આવ્યા.
લુબ્ધકસ્તદ્ધને લુબ્ધઃ ક્ષુદ્રસ્તન્નિધનોદ્યતઃ
એક શિકારી એ ધનની લાલચમાં, નિકૃષ્ટ અને હત્યાના ઇરાદે હતો.
તદા યુપ્યસ્યશેષેણ પિંગાક્ષો મૃગયાં ગતઃ
પછી પીંગાક્ષ યજ્ઞના બાકી રહેલા યૂપ સાથે શિકાર કરવા ગયો.
પરપ્રાણદ્રુહાં પુંસાં ન સિદ્ધ્યેયુર્મનોરથાઃ
જે લોકો બીજાના જીવને નુકસાન કરે છે, તેમના મનના ઇચ્છાઓ ક્યારેય પૂર્ણ થતી નથી.
ન ચિંતયેદનિષ્ટાનિ તસ્માત્કૃષ્ટિઃ કદાચન 4.1.12.
ક્યારેય દુઃખદ વાતોનું વિચારવું નહીં જોઈએ; તેથી ખેડાણ પણ ન કરવું.
તસ્માદાત્મસુખંપ્રેપ્સુ રિષ્ટાનિષ્ટં ન ચિંતયેત્
આથી, જે પોતાનું સુખ ઈચ્છે છે, તેને શુભ કે અશુભ પરિણામની ચિંતા કરવી નહીં.
વ્યુષ્ટાયામથયામિન્યામભૂત્કોલાહલો મહાન્
રાત વીતી ગઈ ત્યારે ત્યાં મોટો હોબાળો મચાયો.
મા મારયધ્વં ત્રાયધ્વં ભટાઃ કાર્પટિકા વયમ્
"અમને મારીશો નહીં, અમને બચાવો, રક્ષકો! અમે ભિક્ષુક છીએ."
વયં પાંથા અનાથાઃ સ્મો વિશ્વનાથપરાયણાઃ
અમે મુસાફરો છીએ, અમારો કોઈ આધાર નથી, અને અમે વિશ્વનાથના ભક્ત છીએ.
વયં પિંગાક્ષવિશ્વાસાદસ્મિન્માર્ગેઽકુતોભયાઃ
અમે પિંગાક્ષ પર વિશ્વાસ રાખીને, આ માર્ગ પર નિર્ભય છીએ.
ઇતિ શ્રુત્વાઽથ પિંગાક્ષો ભટઃ કાર્પટિકેરિતમ
ભિક્ષુકોએ કહેલા આ શબ્દો સાંભળી, પિંગાક્ષ નામનો રક્ષક પછી—
તત્કર્મસૂત્રૈરાકૃષ્ટો ભિલ્લઃકાર્પટિકપ્રિયઃ
ભિલ્લ, જે ભિક્ષુકોને પ્રિય હતો, કર્તવ્યના બંધનથી ખેંચાઈ ગયો.
કોયંકોયં દુરાચારઃ પિંગાક્ષે મયિ જીવતિ
"હું પિંગાક્ષ જીવતો હોઉં ત્યારે આ દુષ્ટ કોણ છે?"
ઇતિ તદ્વાક્યમાકર્ણ્ય તારાક્ષસ્તત્પિતૃવ્યકઃ
આ શબ્દો સાંભળી, તારાક્ષ, જે તેનો કાકા હતો—
કુલધર્મં વ્યપાસ્યૈષ વર્તતે કુલપાંસનઃ 4.1.12.
આ વ્યક્તિએ કુટુંબનું ધર્મ છોડીને, વંશનું અપમાન કર્યું છે.
વિચાર્યેતિ સ દુષ્ટાત્મા ભૃત્યાનાજ્ઞાપયત્ક્રુધા
આ રીતે વિચાર કરીને, એ દુષ્ટ મનનો માણસ ગુસ્સામાં પોતાના સેવકોને આદેશ આપ્યો.