વિશ્વાનરઃ સપત્નીકસ્તચ્છ્રુત્વા નારદેરિતમ્
વિશ્વાનર અને તેની પત્નીએ નારદના આ વચન સાંભળ્યા.
હાહતોસ્મીતિ વચસા હૃદયં સમતાડયત્ 4.1.11.
હાય, હું બળી ગયો! એવું બોલી તેણે પોતાનું હૃદય દબાવી દીધું.
શુચિષ્મત્યપિ દુઃખાર્તા રુરોદાતીવ દુઃસહમ્
પવિત્ર હૃદય હોવા છતાં દુઃખથી વ્યાકુળ થઈ, તેણી અસહ્ય રીતે રડવા લાગી.
હાશિશો હાગુણનિધે હા પિતુર્વાક્યકારક
હાય બાળક! હાય ગુણોના ખજાના! હાય પિતાના વચન પાળનાર!
ત્વદેકપુત્રાં હાપુત્રકોઽત્ર માં ત્રાયતે પુરા
હાય, મારા એકમાત્ર પુત્ર! હાય, આ નાનકડો મને અહીં બચાવે!
હા બાલ હા વિમલ હા કમલાયતાક્ષ હા લોકલોચનચકોર કુરંગલક્ષ્મન્
હાય બાલક! હાય નિર્મળ! હાય કમળની આંખોવાળો! હાય જગતનો ચાંદ, હરણ જેવા ચિહ્નોવાળો!
હા પૂર્ણચંદ્રમુખ હા સુનખાંગુલીક હા ચાટુકારવચનામૃતવીચિપૂર
હાય, પૂર્ણચંદ્ર જેવું મુખ! હાય, સોનાની જેમ તેજસ્વી આંગળીઓ! હાય, મીઠા અને મનમોહક વચન, જેમ કે અમૃતની લહેરો!
નોપ્તો બલિર્ન બત કાસુ ચ દેવતા સુતીર્થાનિ કાનિ ન મયાધ્યુષિતાનિ વત્સ
ન બલિ મળ્યો, ન કોઈ દેવતાઓ મળ્યા, અને બેટા, મેં તો બધા પવિત્ર તીર્થોમાં જઈને રહેવું પણ છોડ્યું નથી; કયા તીર્થ પર હું ગયો નથી?
સંસારસાગરતરે હર દુઃખભારં સારં મુખેંદુમભિદર્શય સૌખ્યસિંધો
આ સંસારના વિશાળ દરિયામાં, મારા દુઃખનો ભાર દૂર કરો; હે સાર, મને ચંદ્ર જેવું મુખ બતાવો, હે આનંદના દરિયા!
કિંદેવતા અહહ જન્મમહોત્સવેઽસ્ય જ્ઞાત્વેતિ ભાવિમિલિતા યુગપત્સમસ્તાઃ
હે દેવતાઓ, આ મહાન જન્મોત્સવમાં એવું જાણીને, તમે બધા એકસાથે કેમ ભેગા થયા છો?
શંભો મહેશ કરુણાકર શૂલપાણે મૃત્યુંજયસ્ત્વમિતિ વેદવિદો વદંતિ
હે શંભુ, હે મહેશ, હે કરુણામય, હે ત્રિશૂળધારી, હે મૃત્યુને જીતનારા, એવા શબ્દોમાં વેદજ્ઞ લોકો કહે છે.
હા હંતહંતભવતા ભવ તાપહારી કસ્માદ્વિધેઽત્ર વિદધે બહુભિઃ પ્રયત્નૈઃ 4.1.11.
હાય, હાય! હે દુઃખ દૂર કરનારા, તમે આ બધું એટલી મહેનતે કેમ બનાવ્યું?
હા કાલબાલકવતી કિમુતેન રાજ્ઞી ત્વત્કાલતાં ન હૃતવાન્નસુતાનનેંદુઃ
હાય, હે કાળ જેવી કાળી સંતાનવાળી રાણી, તું તારા પુત્રનો સમય કેમ ન લઈ ગઈ, હે ચંદ્રમુખી?
ઇત્થં વિલપ્ય બહુશો નયનાંબુધારાસંપાતજાત તટિની શતમુત્તરંગમ્
આ રીતે વારંવાર વિલાપ કરતાં, આંખોમાંથી વહેલા આંસુઓથી એક નદી વહેવા લાગી.
આકર્ણ્ય તત્કરુણવત્પરિદેવિતાનિ તાનિ દ્રુમા વ્રતતયઃ કુસુમાશ્રુપાતૈઃ
એ દુઃખભરી બૂમો સાંભળી, વ્રતપાલક વૃક્ષોએ પણ આંસુઓ સાથે ફૂલો વરસાવ્યા.
રુણ્ણં તયા કિલ તથા બહુમુક્તકંઠમાર્તસ્વરૈઃ પ્રતિરવચ્છલતો યથોચ્ચૈઃ
એ સ્ત્રીએ ગળામાંથી દુઃખથી ભરેલા અવાજે, જંગલમાં ઊંચે ઊંચે પ્રતિધ્વનિ ફેલાવી.
શ્રુત્વાર્તનાદમિતિ વિશ્વનરોપિ મોહં હિત્વોત્થિતઃ કિમિતિ કિંત્વિતિ કિંકિમેતત્
એ દુઃખની બૂમ સાંભળી, વિશ્વનર મોહ છોડી ઊભા રહી ગયા અને પુછ્યું: 'આ શું છે? શું થયું? આ બધું શું છે?'
અગસ્ત્ય ઉવાચ તતો દૃષ્ટ્વા સ પિતરૌ બહુશોકસમાવૃતૌ
અગસ્ત્યે કહ્યું: પછી તેણે પોતાના માતા-પિતાને ભારે શોકમાં ડૂબેલા જોયા.
ન માંકૃત વપુસ્ત્રાણં ભવચ્ચરણરેણુભિઃ
હું એવુ નથી કર્યું કે, તમારાં પગલાંની ધૂળથી આ શરીરને રક્ષણ આપું.
પ્રતિજ્ઞાં શૃણુતં તાતૌ યદિ વાં તનયો હ્યહમ્
માતા-પિતા, જો હું તમારો પુત્ર છું તો મારી પ્રતિજ્ઞા સાંભળો.
મૃત્યુંજયં સમારાધ્ય સર્વજ્ઞં સર્વદં સતામ્
મૃત્યુને જીતનારા, સર્વજ્ઞ, સર્વ આપનારા અને સજ્જનોના આશ્રયનું પૂજન કરીને—
ઇતિ શ્રુત્વા વચસ્તસ્ય જરિતૌ દ્વિજદંપતી 4.1.11.
એના શબ્દો સાંભળી, વૃદ્ધ બ્રાહ્મણ dampatio—
અંધકં યસ્ત્રિશૂલાગ્રપ્રોતં વર્ષાયુતં પુરા 4.1.11.
જેણે બહુ વર્ષો પહેલા ત્રિશૂળની ટોચથી અંધકને દસ હજાર વર્ષ સુધી ભેદ્યો હતો—
તત્ર સ્નાત્વા વિધાનેન દૃષ્ટ્વા વિશ્વેશ્વરં વિભુમ્
ત્યાં વિધિ પ્રમાણે સ્નાન કરીને, વિશ્વેશ્વર ભગવાનના દર્શન કર્યા.
આલોક્યાલોક્ય તલ્લિંગં તુતોષ હૃદયે બહુ 4.1.11.
તે લિંગને વારંવાર નિહાળી, તેના હૃદયમાં ખૂબ આનંદ થયો.
વિશ્વેષાં વિશ્વબીજાનાં કર્માખ્યાનાં લયો યતઃ 4.1.11.
કારણ કે, સર્વ કર્મો, વિશ્વના બીજ અને તેમના નામોનું લય એમાંથી થાય છે.
ઉવાચ મધુરં ધીરઃ કીરવન્મધુરાક્ષરમ્ 4.1.11.
બુદ્ધિમાન વ્યક્તિએ મીઠા અને ગીત જેવાં મધુર શબ્દોમાં વાત કરી.
પરિજ્ઞાય મહાદેવં ગુરુવાક્યત આગમાત્ 4.1.11.
ગુરુના વચન અને પરંપરાથી મહાદેવને ઓળખ્યા.
તતઃ કાશીં પુનઃ પ્રાપ્ય કલ્પાંતે મોક્ષમાપ્નુયાત્ 4.1.11.
પછી ફરી કાશી પહોંચીને, કલ્પના અંતે મુક્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.
ગણાવૂચતુઃ ઇત્થમગ્નિસ્વરૂપં તે શિવશર્મન્પ્રવર્ણિતમ્
ગણોએ કહ્યું: શિવશર્માએ તમને અગ્નિસ્વરૂપનું વર્ણન કર્યું છે.