અંભોભિરભિષિચ્યસ્વં જનનીચરણચ્યુતૈઃ
માતાના પગથી વહેતા પાણીથી પોતાને અભિષેક કરવો.
સંન્યસ્તાખિલકર્માપિ પિતુર્વંદ્યો હિમસ્કરી 4.1.11.
હિમકર, બધા કર્મો ત્યાગ્યા હોય તો પણ પિતાનું સન્માન કરવું જ જોઈએ.
ઇદમેવ તપોત્યુગ્રમિદમેવપરં વ્રતમ્
આ જ સૌથી મોટું તપ છે; આ જ સર્વોચ્ચ વ્રત છે.
મન્યેમાન્યો નાધમસ્ય તથાન્યસ્ય યથા યુવામ્
હું માનું છું કે તમ બંને જેવા બીજું કોઈ નથી, ન તો નીચો, ન બીજું કોઈ.
વૈશ્વાનરસમભ્યેહિ મમોત્સંગે નિષીદ ભો
હે વૈશ્વાનર, મારા નજીક આવો, બાલક, મારા કોળે બેસો.
ઇત્યુક્તો મુનિના બાલઃ પિત્રોરાજ્ઞામવાપ્ય સઃ
મુનિએ આમ કહ્યાથી, બાલકે માતાપિતાની આજ્ઞા મેળવી.
તતો દૃષ્ટ્વાસ્ય સર્વાંગં તાલુજિહ્વાદ્વિજાનપિ
પછી, તેની જીભ, તાળું અને દાંત સહિત આખું શરીર જોયું.
સ્મૃત્વા શિવૌ ગણાધ્યક્ષમૂર્ધ્વીભૂતમુદઙ્મુખમ્
શિવજી, ગણા અધ્યક્ષ, ઉત્તર તરફ મુખ કરીને ઊંચા બેઠેલા, એમને યાદ કર્યા.
તિર્યગૂર્ધ્વં સમો માને યોષ્ટોત્તરશતાંગુલઃ
પહોળાઈ, ઊંચાઈ અને સમાન માપે, એ એકસો આઠ આંગળ જેટલો ઊંચો હતો.
પંચસૂક્ષ્મઃ પંચદીર્ઘઃ સપ્તરક્તઃ ષડુન્નતઃ
પાંચ સૂક્ષ્મ, પાંચ લાંબા, સાત લાલ અને છ ઊંચા અંગો હતા.
પંચદીર્ઘાણિ શસ્યાનિ યથાદીર્ઘાયુષોસ્ય વૈ
પાંચ લાંબા અંગો શુભ છે, કારણ કે એ લાંબી આયુષ્યનું સૂચન કરે છે.
ગ્રીવાજંઘા મેહનૈશ્ચ ત્રિભિર્હ્રસ્વોયમીડિતઃ 4.1.11.
ગળું, પગના પિંજા અને અંગેન્દ્રિય, દરેક ત્રણ આંગળ જેટલા ટૂંકા છે, જેમ વખાણવામાં આવે છે.
ત્વક્કેશાંગુલિદશનાઃ પર્વાણ્યંગુલિજાન્યપિ
તેણી ત્વચા, વાળ, આંગળીઓ, દાંત અને આંગળીઓમાંથી થતા સાંધા—
વક્ષઃ કુક્ષ્યલકં સ્કંધ કરં વક્ત્રં ષડુન્નતમ્
છાતી, પેટ, બાજુ, ખભા, હાથ અને મુખ—આ છ અંગો ઊંચા છે.
પાણ્યોસ્તલે ચ નેત્રાંતે તાલુજિહ્વાધરૌષ્ઠકમ્
હાથની હથેળી, આંખના છેડા, તાળું, જીભ, નીચો હોઠ અને ચિન્ના પર—
લલાટકટિવક્ષોભિસ્ત્રિવિસ્તીર્ણો યથાહ્યસૌ
કપાળ, કમર અને છાતીથી એ ત્રણ રીતે પહોળો છે, જેમ છે તેમ.
કમઠીપૃષ્ઠકઠિનાવકર્મકરણૌ કરૌ
એના હાથ કાચબાની પીઠ જેટલા દઢ છે અને કામ કરવા યોગ્ય છે.
અચ્છિન્ના તર્જનીં વ્યાપ્ય તથા રેખાસ્ય દૃશ્યતે
એની તर्जની આંગળી તૂટી નથી અને લાંબી છે, તેથી રેખાઓ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
પાદૌ સુમાંસલૌ રક્તૌ સમૌ સૂક્ષ્મૌ સુશૌભનૌ
તેના પગો ગાઢ માંસવાળા, લાલ રંગના, સરખા, પાતળા અને ખૂબ જ સુંદર છે.
સ્વલ્પાભિઃ કરરેખાભિરારક્તાભિઃ સદાસુખી
તેના હાથમાં રેખાઓ ઓછી છે, હંમેશા લાલચટ્ટા રહે છે અને તે સદા સુખી રહે છે.
ઉત્કંટાસનગુલ્ફાસ્ફિગ્નાભિરસ્યાપિ વર્તુલા
તેના પગના ગોઢા, ટખણા, એડી અને જાંઘો બધાં ગોળાકાર છે.
ધારૈકા મૂત્રયત્યસ્મિન્દક્ષિણાવર્તિની યદિ 4.1.11.
જ્યારે તે એક જ ધારે મૂત્ર કરે છે અને તે જમણી બાજુ વળે છે, ત્યારે—
વિસ્તીર્ણૌ માંસલૌ સ્નિગ્ધૌ સ્ફિચાવસ્ય સુખોચિતૌ
તેની કટિ પહોળી, માંસલ, મૃદુ અને આરામદાયક છે.
શ્રીવત્સવજ્રચક્રાબ્જ મત્સ્યકોદંડદંડભૃત્
તેના શરીરે શ્રીવત્સ, વજ્ર, ચક્ર, કમળ, માછલી, અંકુશ અને દંડના ચિહ્નો છે.
દ્વાત્રિંશદ્દશનશ્ચાયં કરકંબુ શિરોધરઃ
તેના બત્તીસ દાંત છે, હાથ શંખ જેવા છે અને ગળો ઘડાની જેમ છે.
મધુપિંગલનેત્રોઽસૌ નૈનં શ્રીસ્ત્યજતિ ક્વચિત્
તેની આંખો મધ જેવી પીળી છે અને તેને ક્યારેય લક્ષ્મી છોડતી નથી.
ઊર્ધ્વરેખાંકિતપદો નિઃશ્વસન્પદ્મગંધવાન્
તેના પગ ઉપર ચિહ્નો છે અને તેના શ્વાસમાં કમળની સુગંધ આવે છે.
કિંતુ સર્વગુણોપેતં સર્વલક્ષણલક્ષિતમ્
પણ તે સર્વ ગુણોથી યુક્ત અને સર્વ શુભ લક્ષણોથી શોભિત છે.
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન રક્ષણીયસ્ત્વસૌ શિશુઃ
આ બાળકને સર્વ રીતે અને પૂરેપૂરા પ્રયત્નથી રક્ષવું જોઈએ.
શંકેઽસ્ય દ્વાદશેવર્ષે પ્રત્યૂહો વિદ્યુદગ્નિતઃ
મને શંકા છે કે તેના બારમા વર્ષમાં વીજળી કે અગ્નિથી કોઈ વિઘ્ન આવશે.