લોમશો લોમચરણો ભરદ્વાજોથ ગૌતમઃ
લોમશ, લોમચરણ, ભરદ્વાજ અને ગૌતમ પણ હાજર હતાં.
જમદગ્નિશ્ચ સંવર્તો મતંગો ભરતોંશુમાન્ 4.1.11.
જમદગ્નિ, સંવર્ત, મતંગ, ભરત અને અંશુમાન પણ આવ્યા હતા.
ઋષ્યશૃંગોથ દુર્વાસા રુચિર્નારદતુંબુરૂ
ઋષ્યશૃંગ, દુર્વાસા, રુચિ, નારદ અને તુંબુરુ પણ હાજર હતાં.
શાલંકાયનહારી તૌ વિશ્વામિત્રોથભાર્ગવઃ
શાલંકાયન, હારિત, વિશ્વામિત્ર અને ભાર્ગવ પણ આવ્યા હતા.
ધૌમ્યોપમન્યુવત્સાદ્યા મુનયો મુનિકન્યકાઃ । તચ્છાંત્યર્થં સમાજગ્મુર્ધન્યં વિશ્વાનરાશ્રમમ્
ધૌમ્ય, ઉપમન્યુ, વત્સ અને અન્ય ઋષિઓ તથા ઋષિકન્યાઓ એ શાંતિ માટે વિશ્વાનર આશ્રમમાં એકત્ર થયા.
બ્રહ્મા બૃહસ્પતિયુતો દેવો ગરુડવાહનઃ
બ્રહ્મા, બૃહસ્પતિ સાથે, અને ગરુડ પર આરૂઢ દેવ પણ આવ્યા.
મહેંદ્રમુખ્યા ગીર્વાણા નાગાઃ પાતાલવાસિનઃ
ઇન્દ્ર સહિતના દેવતાઓ અને પાતાળમાં વસતા નાગો પણ આવ્યા.
સ્થાવરા જંગમં રૂપં ધૃત્વા યાતાઃ સહસ્રશઃ
સ્થાવર અને જંગમ રૂપ ધારણ કરી હજારો લોકો આવ્યા.
જાતકર્મ સ્વયં ચક્રે તસ્ય દેવઃ પિતામહઃ
પિતામહ દેવએ પોતે જ તેનું જાતકર્મ કર્યું.
ઇતિ નામ દદૌ તસ્મૈ દેયમેકાદશેહનિ
એકાદશ દિવસે, તેમણે તેને આપવાનું નામ આપ્યું.
અયમગ્નિર્ગૃહપતિર્ગાર્હપત્યઃ પ્રજાયા વસુવિત્તમઃ
આ અગ્નિ છે, ગૃહપતિ છે, ગાર્હપત્ય છે, ધનવાન અને સંતાનમાં શ્રેષ્ઠ છે.
અગ્ને ગૃહપતે સ્થિત્યા પરામપિ નિદર્શયન્ 4.1.11.
અગ્ને, ગૃહપતિ, તું તારી હાજરીથી સર્વોચ્ચ અવસ્થાનું દર્શન કરાવે છે.
કૃત્વા બાલોચિતાં રક્ષાં હરેણ હરિણા સહ
હરિ સાથે, બાળક માટે યોગ્ય એવી રક્ષા કરી.
અહોરૂપમહો તેજસ્ત્વહો સર્વાંગલક્ષણમ્
આહા, શું અદભુત રૂપ છે! શું તેજ છે! દરેક અંગ પર શુભ લક્ષણો છે!
અથવા કિમિદં ચિત્રં શર્વભક્તજનેષ્વહો
કે પછી, શર્વના ભક્તોમાં આમાં શું વિશેષ આશ્ચર્ય છે?
ઇતિ સ્તુવંતસ્ત્વન્યોન્યં જગ્મુઃ સર્વે યથાગતમ્
આ રીતે એકબીજાની પ્રશંસા કરતાં, બધા જેમ આવ્યા હતા તેમ પાછા ગયા.
અતઃ પુત્રં સમીહંતે ગૃહસ્થાશ્રમવાસિનઃ
માટે, ગૃહસ્થ આશ્રમમાં રહેનારા પુત્રની ઈચ્છા રાખે છે.
અપુત્રસ્ય ગૃહં શૂન્યમપુત્રસ્યાર્જનં વૃથા
પુત્ર વિના ઘર ખાલી છે; પુત્ર વિના સંપત્તિ વ્યર્થ છે.
ન પુત્રાત્પરમો લાભો ન પુત્રાત્પરમં સુખમ્
પુત્રથી મોટો લાભ નથી, પુત્રથી મોટું સુખ નથી.
ઔરસઃ ક્ષેત્રજઃ ક્રીતો દત્તઃ પ્રાપ્તઃ સુતાસુતઃ
પોતાના શરીરથી જન્મેલો હોય, પત્નીથી, ખરીદેલો, આપેલો કે મળેલો—પુત્ર તો પુત્ર જ છે.
એષામન્યતમઃ કાર્યો ગૃહસ્થેન વિપશ્ચિતા
ગૃહસ્થે સમજદારીથી એમાંથી કોઈ એક જરૂર મેળવવો જોઈએ.
અન્નપ્રાશનમબ્દાર્ધે ચૂડાબ્દે ચાર્થવત્કૃતા ।। 4.1.11.
છઠ્ઠા મહિનામાં અન્નપ્રાશન અને પહેલા વર્ષે ચૂડાકર્મ યોગ્ય રીતે કરવું.
કર્ણવેધં તતઃ કૃત્વા શ્રવણર્ક્ષે સકર્મવિત્
પછી શુભ નક્ષત્રમાં યોગ્ય વિધિથી કાનછેદન કરવું.
ઉપાકર્મ તતઃ કૃત્વા વેદાનધ્યાપયત્સુધીઃ
પછી ઉપનયન સંસ્કાર કરીને, વિદ્વાન વેદનું પાઠન કરાવે છે.
વિદ્યાજાતં સમસ્તં ચ સાક્ષિમાત્રાદ્ગુરોર્મુખાત્
બધી વિદ્યા ગુરુના મુખેથી, સાક્ષીરૂપે, શીખવવામાં આવે છે.
તતોથ નવમે વર્ષે પિત્રોઃ શુશ્રૂષણે રતમ્
પછી નવમા વર્ષે, માતા-પિતાની સેવા કરવી એમાં મન લગાડે છે.
વિશ્વાનરોટજં પ્રાપ્ય દેવર્ષિર્નારદઃ સુધીઃ
વિશ્વાનરોતજને પામી, વિદ્વાન દેવર્ષિ નારદ—
કુરુતે યુવયોર્વાક્યમયં ગૃહપતિઃ શિશુઃ
ગૃહસ્થ બાળક તમે બંને જે કહો તે પ્રમાણે વર્તે છે.
નાન્યત્તીર્થં ન વા દેવો ન ગુરુર્ન ચ સત્કિયા
પિતા-માતા સિવાય બીજું કોઈ તીર્થ, દેવ, ગુરુ કે સારા કર્મ નથી.
ન પિત્રોરધિકં કિંચિત્ત્રિલોક્યાં તનયસ્ય હિ
ત્રણે લોકમાં પુત્ર માટે પિતા-માતા કરતાં મોટું કંઈ નથી.