યત્ર લક્ષ્મીપતિઃ સાક્ષાદ્વૈકુંઠાદેત્ય માનવાન્
જ્યાં લક્ષ્મીપતિ સ્વયં વૈકુંઠમાંથી મનુષ્યોને મળવા આવે છે.
શ્રુતિભિઃ પરિપઠ્યેતે સિતાઽસિત સરિદ્વરે
શાસ્ત્રોમાં શ્રેષ્ઠ શ્વેત અને કાળી નદીઓનું વર્ણન થાય છે.
શિવલોકાદ્બ્રહ્મલોકાદુમાલોકવરાત્પુનઃ તપોજનમહર્ભ્યશ્ચ સર્વે સ્વર્લોકવાસિનઃ
શિવલોક, બ્રહ્મલોક અને ઉમાના શ્રેષ્ઠ લોકમાંથી, તેમજ તપલોક, જનલોક, મહર્લોક અને સ્વર્ગલોકના બધા નિવાસીઓ ત્યાં આવે છે.
અચલા હિમવન્મુખ્યાઃ કલ્પવૃક્ષાદયો નગાઃ
અચલ હિમાલય સર્વોપરી છે અને કલ્પવૃક્ષ જેવા વૃક્ષો પણ પર્વતો છે.
દિગંગનાઃ પ્રાર્થયંતિ યત્પ્રયાગાનિલાનપિ
દેવલોકની સુંદરીઓ પણ પ્રયાગની હવા માટે તરસે છે.
અશ્વમેધાદિયાગાશ્ચ પ્રયાગસ્ય રજઃ પુનઃ
અશ્વમેઘ જેવા યજ્ઞોથી પણ પ્રયાગની ધૂળ વધારે પવિત્ર ગણાય છે.
મજ્જાગતાનિ પાપાનિ બહુજન્માર્જિતાન્યપિ 4.1.7.
અनेक જન્મોમાં સંચિત થયેલા, હાડકાં સુધી વણાયેલા પાપો પણ અહીં ધોવાઈ જાય છે.
ધર્મતીર્થમિદં સમ્યગર્થતીર્થમિદં પરમ્
આ તીર્થ સત્યમાં ધર્મ માટે પવિત્ર છે અને ધન માટે સર્વોત્તમ છે.
બ્રહ્મહત્યાદિ પાપાનિ તાવદ્ગર્જંતિ દેહિષુ
બ્રાહ્મણહત્યા જેવા ભારે પાપો શરીરધારીઓમાં ત્યાં સુધી ગર્જના કરે છે.
તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદં સદા પશ્યંતિ સૂરયઃ
મહાન ઋષિઓ હંમેશા વિષ્ણુનું પરમ સ્થાન નિહાળે છે.
સરસ્વતી રજો રૂપા તમોરૂપા કલિંદજા
સરસ્વતી ધૂળરૂપ છે અને કલિન્દજા અંધકારરૂપ છે.
ઇયં વેણીહિ નિઃશ્રેણી બ્રહ્મણો વર્ત્મયાસ્યતઃ
આ વેણીધારા બ્રહ્માનો સીધો માર્ગ છે, જેમાં કોઈ પગથિયા નથી.
કાશીતિ કાચિદબલા ભુવનેષુ રૂઢા લોલાર્ક કેશવવિલોલવિલોચના
કોઈ કાશી નામની કન્યા લોકોમાં સ્થિર છે, જેના ચંચળ નેત્ર રમતા સૂર્ય અને કેશવથી ગભરાય છે.
અગસ્તિરુવાચ તીર્થરાજપ્રયાગસ્ય તીર્થૈઃ સંસેવિતસ્ય ચ
અગસ્ત્યે કહ્યું: તીર્થોમાં રાજા એવા પ્રયાગને અનેક પવિત્ર તીર્થો સેવા આપે છે.
પાપિનાં યાનિ પાપાનિ પ્રસહ્ય ક્ષાલિતાન્યહો
પાપીઓના પાપો અહીં જબરદસ્તી ધોવાઈ જાય છે—આ કેટલું અદ્ભુત છે!
પ્રયાગસ્ય ગુણાન્જ્ઞાત્વા શિવશર્મા દ્વિજઃ સુધીઃ
પ્રયાગના ગુણો જાણી, બુદ્ધિશાળી બ્રાહ્મણ શિવશર્માએ—
પ્રવેશ એવ સંવીક્ષ્ય સ દેહલિવિનાયકમ્ 4.1.7.
પ્રવેશ કરતાં જ તેણે દેહલિ પરના દેવને જોયા.
નિવેદ્યમોદકાન્પંચ વંચયંતં નિજં જનમ્
પાંચ મીઠા લાડુ અર્પણ કરીને, તેણે પોતાના જ લોકો સાથે ચાલાકી કરી.
આગત્ય દૃષ્ટ્વા મણિકર્ણિકાયામુદગ્વહાં સ્વર્ગતરંગિણીં સઃ
મણિકર્ણિકાએ પહોંચી, તેણે ઉપર વહેતી સ્વર્ગમય ગંગાને જોયી.
સચૈલમાપ્લુત્ય જલેઽમલેઽમલેઽવિલંબમાલંબિત શુદ્ધબુદ્ધિઃ
કપડાં પહેરીને શુદ્ધ જળમાં ડૂબકી લગાવી, થોડું રોકાઈ, તેનું મન પવિત્ર થયું.
વિધાય ચ દ્રાક્સ હિ પંચતીર્થિકાં વિશ્વેશમારાધ્ય તતો યથાસ્વમ્
પાંચ તીર્થોનું સ્નાન કરી, વિશ્વેશ્વરને પૂજ્યા પછી, પોતાનાં રીત પ્રમાણે—
ન સ્વઃ પુરી સા ત્વનયા પુરાસમં સમંજસાપિ પ્રતિસામ્યમાવહેત
એ શહેર સ્વર્ગ નથી; એ પણ, જૂની કાશી જેવી સમાનતા ક્યારેય પામી શકતી નથી.
પયોપિ યત્રત્યમચિંત્યવૈભવં દિવિસ્થિતા સાધુસુધાપ્યતોમુધા
અહીંનું દુધ એવું અજોડ છે કે, સ્વર્ગના દેવતાઓની અમૃત પણ તેની સામે ફીકું પડે છે; અહીં બધાને એ દુધ ઉદારતાથી અને ભરપૂર મળે છે.
અનામયાશ્ચિંતનયા ન યેશિતુર્જનામનાગ્યત્ર વિના પિનાકિના
અહીં રહેતા લોકો રોગ અને ચિંતાથી મુક્ત છે, સિવાય એ લોકોના, જેમને ધનુષધારી ભગવાન પ્રત્યે ભક્તિ નથી.
ન વર્ણ્યતે કૈઃ કિલ કાશિકેયં જંતોઃ સ્થિતસ્યાત્ર યતોંતકાલે
આ કાશીનું વર્ણન કોણ કરી શકે? જે અહીં અંત સુધી રહે છે, તેના મૃત્યુ સમયે—
સંસારિચિંતામણિરત્ર યસ્માત્તં તારકં સજ્જનકર્ણિકાયામ્
કારણ કે અહીં સંસારથી બંધાયેલા માટે ઈચ્છિત ફળ આપનાર મણિ છે, જે સારા લોકોના હૃદયની કમળમાં મુક્તિ આપનાર તારક છે.
મુક્તિલક્ષ્મી મહાપીઠ મણિસ્તચ્ચરણાબ્જયોઃ 4.1.7.
મુક્તિની દેવી, મહાન પીઠ અને કમળ જેવા પગલાંઓમાં રહેલો મણિ—
જરાયુજાંડજોદ્ભિજ્જાઃ સ્વેદજાહ્યત્ર વાસિનઃ
અહીં ગર્ભથી, ડિમ્બથી, ભેજથી અને અંકુરથી જન્મેલા બધા જીવો વસે છે.
મમ જન્મ વૃથાજાતં દુર્વૃત્તસ્ય જડાત્મનઃ
મારું જન્મ વ્યર્થ ગયું, કેમ કે હું દુર્વૃત્તિ અને મૂઢ મનનો માનવી છું.
પુનઃપુનશ્ચ તત્ક્ષેત્રમતિથીકૃત્યનેત્રયોઃ
વારંવાર મેં એ પવિત્ર ભૂમિને મારી આંખોનો મહેમાન બનાવ્યો છે.