તીર્થાનિ ચ યથોક્તેન વિધિના સંચરંતિ યે
જે લોકો નિયમ પ્રમાણે તીર્થયાત્રા કરે છે—
તીર્થયાત્રાં ચિકીર્ષુઃ પ્રાગ્વિધાયોપોષણં ગૃહે
તીર્થયાત્રા કરવા ઇચ્છે તે વ્યક્તિએ પહેલા ઘરમાં નિયમસર ઉપવાસ કરવો જોઈએ.
કૃતપારણકો હૃષ્ટો ગચ્છેન્નિયમધૃક્પુનઃ
પારણ પૂર્ણ કર્યા પછી, આનંદપૂર્વક અને નિયમપાલન સાથે ફરી આગળ વધવું જોઈએ.
ન પરીક્ષ્યો દ્વિજસ્તીર્થેષ્વન્નાર્થી ભોજ્ય એવ ચ
પવિત્ર તીર્થસ્થળે દ્વિજનોની કસોટી કરવી નહીં, અને જે ખોરાક માંગતો નથી કે જેને ભોજન આપવાનું છે, તેની પણ પરીક્ષા ન લેવી.
કર્તવ્યમૃષિભિર્દૃષ્ટં પિણ્યાકેન ગુડેન ચ
ઋષિઓએ જે કરવાનું કહ્યું છે, તે પિંડ અને ગુડ સાથે કરવું જોઈએ.
અકાલેપ્યથવા કાલે તીર્થે શ્રાદ્ધં ચ તર્પણમ્ 4.1.6.
મૌસમ હોય કે ન હોય, તીર્થસ્થળે શ્રાદ્ધ અને તર્પણ કરવું જોઈએ.
તીર્થં પ્રાપ્ય પ્રસંગેન સ્નાનં તીર્થે સમાચરેત્
તીર્થસ્થળે પહોંચ્યા પછી, યોગ્ય પ્રસંગે ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ.
નૃણાં પાપકૃતાં તીર્થે પાપસ્ય શમનં ભવેત્
પાપ કરનાર લોકો માટે તીર્થસ્થળે પાપનું શમન થાય છે.
ષોડશાંશં સ લભતે યઃ પરાથં ચ ગચ્છતિ
જે આગળ વધે છે, તેને સોળમો ભાગ મળે છે.
કુશ પ્રતિકૃતિં કૃત્વા તીર્થવારિણિ મજ્જયેત્। મજ્જયેચ્ચ યમુદ્દિશ્ય સોષ્ટમાંશં લભેત વૈ
કુશની પ્રતિમા બનાવીને તીર્થના પાણીમાં વિસર્જન કરવું; યમ માટે વિસર્જન કરતાં અઠમો ભાગ મળે છે.
તીર્થોપવાસઃ કર્તવ્યઃ શિરસો મુંડનં તથા। શિરોગતાનિ પાપાનિ યાંતિ મુંડનતો યતઃ
તીર્થસ્થળે ઉપવાસ કરવો અને માથું મુંડાવવું જોઈએ; કારણ કે માથા પર રહેલા પાપો મુંડનથી દૂર થાય છે.
યદહ્નિ તીર્થપ્રાપ્તિઃ સ્યાત્તતોહ્નઃ પૂર્વવાસરે
જે દિવસે તીર્થસ્થળે પહોંચવાનું હોય, તે પહેલાંના દિવસે ત્યાં રહેવું જોઈએ.
તીર્થપ્રસંગાત્તીર્થાંગમપ્યુક્તં ત્વત્પુરોમયા
તીર્થના પ્રસંગે, તીર્થમાં પ્રવેશ વિશે પણ મેં તને અગાઉ જણાવ્યું છે.
કાશીકાંતી ચ માયાખ્યા ત્વયોધ્યાદ્વારવત્યપિ
કાશી, કાંતી, માયા નામની, અને અયોધ્યા તથા દ્વારવતી પણ છે.
શ્રીશૈલો મોક્ષદઃ સર્વઃ કેદારોપિ તતોઽધિકઃ
શ્રીશૈલ સર્વેને મુક્તિ આપે છે, પણ કેદાર તો એથી પણ શ્રેષ્ઠ છે.
પ્રયાગાદપિ તીર્થાગ્ર્યાદવિમુક્તં વિશિષ્યતે 4.1.6.
પ્રયાગ જે તીર્થોમાં શ્રેષ્ઠ છે, એથી પણ વધુ વિશિષ્ટ અવિમુક્ત છે.
અન્યાનિ મુક્તિક્ષેત્રાણિ કાશીપ્રાપ્તિકરાણિ ચ શ્રાવયિત્વા દ્વિજાંશ્ચાપિ શ્રદ્ધાભક્તિસમન્વિતાન્
બીજા મુક્તિક્ષેત્રો અને કાશી પ્રાપ્ત કરાવનાર ક્ષેત્રો વિશે શ્રદ્ધા અને ભક્તિ ધરાવતા દ્વિજોને સાંભળાવ્યા પછી—
ક્ષત્રિયાન્ધર્મનિરતાન્વૈશ્યાન્સન્માર્ગવર્તિનઃ
—અને ધર્મમાં લાગેલા ક્ષત્રિયોને તથા સારા માર્ગે ચાલતા વૈશ્યોને—
અગસ્તિરુવાચ તસ્ય પુત્રો મહાતેજાઃ શિવશર્મેતિ વિશ્રુતઃ
અગસ્ત્યે કહ્યું: તેનો પુત્ર મહા તેજસ્વી હતો, અને તેનું નામ શિવશર્મા તરીકે પ્રસિદ્ધ હતું.
અધીત્યવેદાન્વિધિવદર્થં વિજ્ઞાય તત્ત્વતઃ।. પઠિત્વા ધર્મશાસ્ત્રાણિ પુરાણાન્યધિગમ્ય ચ
જેમ રીતે શાસ્ત્રોમાં કહેલું છે તેમ, તેણે વેદોનું અધ્યયન કર્યું અને તેનો અર્થ સાચે સમજ્યો; ધર્મશાસ્ત્રોનું પઠન કર્યું અને પુરાણો પણ ભળી રીતે શીખી લીધા.
અંગાન્યભ્યસ્ય તર્કાંશ્ચ પરિલોડ્ય સમંતતઃ
શરીરનાં વ્યાયામ કર્યા અને વિવિધ તર્કોનું સારી રીતે પરીક્ષણ કર્યું,
આયુર્વેદં વિચાર્યાપિ નાટ્યવેદે કૃતશ્રમઃ
આયુર્વેદનું પણ વિચાર કર્યું છતાં, હું નાટ્યવેદના અભ્યાસમાં પરિશ્રમ કર્યો.
કલાસુ ચ કૃતાભ્યાસો મન્ત્રશાસ્ત્રવિચક્ષણઃ
કલાઓમાં અભ્યાસ કર્યો અને મંત્રશાસ્ત્રમાં નિપુણ બન્યો.
અર્થાનુપાર્જ્ય ધર્મેણ ભુક્ત્વા ભોગાન્યદૃચ્છયા
ધર્મથી સંપત્તિ મેળવ્યા વિના, જે આનંદ મળ્યા તે આનંદ માણ્યા.
યૌવનં ગત્વરં જ્ઞાત્વા જરાં દૃષ્ટ્વાશ્રિતાં શ્રુતિમ્
યૌવન ટૂંકા સમયનું છે એ જાણીને અને વૃદ્ધાવસ્થાને શાસ્ત્રો સાથે જોડાયેલી જોઈ,
પઠતો મે ગતઃ કાલસ્તથોપાર્જયતો ધનમ્
મારું સમય વાંચવામાં અને ધન કમાવવામાં પસાર થયું.
ન મયા તોષિતો વિષ્ણુઃ સર્વપાપહરો હરિઃ
હું વિશ્નુ, સર્વ પાપો દૂર કરનાર હરિને પ્રસન્ન કરી શક્યો નહીં.
તમસ્તોમહરઃ સૂર્યો નાર્ચિ તો વૈ મયા ક્વચિત્ 4.1.7.
અંધકાર દૂર કરનાર સૂર્યની હું ક્યારેય પૂજા કરી નથી.
ન પ્રીણિતા મયા દેવા યજ્ઞૈઃ સર્વૈઃ સમૃદ્ધિદાઃ
સમૃદ્ધિ આપનારા દેવતાઓને મેં સર્વ યજ્ઞોથી પ્રસન્ન કર્યા નથી.
ન મયા તર્પિતા વિપ્રા મૃષ્ટાન્નૈર્મધુરૈ રસૈઃ
મારા દ્વારા બ્રાહ્મણોને સ્વાદિષ્ટ ભોજન અને મીઠા રસોથી સંતોષ્યા નથી.