તપઃક્રોધસમુત્થાભ્યાં કાશીવિરહજન્મના
તપ અને ક્રોધથી ઉદ્ભવેલા અને કાશી વિયોગથી જન્મેલા,
ગિરિઃ ખર્વતરો ભૂત્વા વિવિક્ષુરવનીમિવ
પર્વત પોતે નાનો બની ગયો, જાણે જમીનમાં સમાઈ જવાનું ઈચ્છે છે.
પુનરાગમનં ચેન્મે તાવત્ખર્વતરો ભવ
જો એ ફરી પાછા આવે, તો તું હજી નાનો થઈ જજે.
ઇત્યુક્ત્વા દક્ષિણામાશાં સનાથામકરોન્મુનિઃ
આ રીતે કહીને, ઋષિએ દક્ષિણ દિશાને પોતાનું આશ્રય બનાવ્યું.
ગતે તસ્મિન્મુનિવરે વેપમાનસ્તદા ગિરિઃ
જ્યારે એ શ્રેષ્ઠ ઋષિ ત્યાંથી ગયા, ત્યારે પર્વત ફરી કંપી ઉઠ્યું.
અદ્યાજાતઃ પુનરહં ન શપ્તો યદગસ્તિના 4.1.5.
આજે હું પુન: જન્મ્યો છું, કેમ કે અગસ્ત્યએ મને શાપ આપ્યો નથી.
અરુણોપિ ચ તત્કાલે કાલજ્ઞો ઽશ્વાનકાલયત્
અને એ સમયે, સમય જાણનાર અરુણએ પણ ઉષા આવવામાં વિલંબ કર્યો.
અદ્ય શ્વો વા પરશ્વો વાપ્યાગમિપ્યતિ વૈ મુનિઃ
આજે, કાલે કે પરમ દિવસે પણ, એ ઋષિ પાછા આવી શકે છે.
નાદ્યાપિ મુનિરાયાતિ નાદ્યાપિગિરિરેધતે
આજે પણ ઋષિ આવ્યા નથી, અને પર્વત પણ પહેલો જેવો થયો નથી.
વિવર્ધિષતિ યો નીચઃ પરાસૂયાં સમુદ્વહન્
જે નીચ માણસ બીજાની ઈર્ષ્યા રાખે છે, તે ક્યારેય ફલેફૂલે નહીં.
મનોરથા ન સિદ્ધ્યેયુઃ સિદ્ધા નશ્યંત્યપિ ધ્રુવમ્
એમના મનના ઇચ્છાઓ પૂરી થતી નથી, અને જે મળ્યું હોય તે પણ ચોક્કસપણે નાશ પામે છે.
વિધવાનાં સ્તના યદ્વદ્ધૃદ્યેવ વિલયંતિ ચ
જેમ વિધવા સ્ત્રીઓના સ્તન હૃદયમાં સુકાઈ જાય છે, તેમ.
ભવેત્કૂલંકપા યદ્વદલ્પવર્ષેણકન્નદી
જેમ ઓછા વરસાદથી નદી ઊંડી રહેતી નથી અને કાંઠા પણ ગુમાવી દે છે,
અવિજ્ઞાયાન્ય સામર્થ્યં સ્વસામર્થ્યં પ્રદર્શયેત
બીજાની શક્તિ જાણી વિના, પોતાની શક્તિ બતાવવી યોગ્ય નથી.
ન તત્યાજ ચ તં તાપં કાશીવિરહજં પરમ્
કાશીથી વિયોગના ભારે દુઃખને તેણે છોડ્યું નહીં.
ઉદીચી દિક્સ્પૃશમપિ સ મુનિર્માતરિશ્વનમ્ 4.1.5.
એ મુનિ ઉત્તર દિશા તરફ ગયા અને પવનદેવ સુધી પહોંચી ગયા.
લોપામુદ્રે ન સા મુદ્રા કાપીહ જગતીતલે
લોપામુદ્રા એ મુદ્રા નથી; અહીં ધરતી પર કોઈ વાંદરો નથી.
ક્વચિત્તિષ્ઠન્ક્વચિજ્જલ્પન્ક્વચિદ્ધાવન્ક્વચિત્સ્ખલન્
ક્યારેક ઊભા રહીને, ક્યારેક બોલીને, ક્યારેક દોડી, ક્યારેક લથડી પડતા,
તતો વ્રજન્દદર્શાગ્રે પુણ્યરાશિસ્તપોધનઃ
પછી જતા જતા, તે તપસ્વી અને પુણ્યના ભંડારએ આગળ કંઈક જોયું.
વિજિત્યભાનુ નાભાનું દિવાપિ સમુદિત્વરામ્
સૂર્ય અને અસૂર્યને જીતીને, તે દિવસમાં પણ તેજસ્વી બન્યો.
તત્રાગસ્ત્યો મહાલક્ષ્મીં દદૃશે સુચિરં સ્થિતામ્
ત્યાં અગસ્ત્યએ મહાલક્ષ્મીને લાંબા સમયથી સ્થિર જોઈ.
રાત્રાવબ્જેષુ સંકોચો દર્શેષ્વબ્જઃ ક્વચિદ્વ્રજેત્
રાત્રે કમળ બંધ થઈ જાય છે, પણ ચાંદની દેખાય ત્યારે ક્યારેક ખૂલે છે.
યદારભ્ય દધારૈનાં માધવો માનતઃ કિલ
જ્યારે માધવે તેને સ્વીકારી, ત્યારે તે માનથી તેને ધારણ કરી.
ત્રૈલોક્યં કોલરૂપેણ ત્રાસયંતં મહાસુરમ્
તે કળાના રૂપે મહાસુર અને ત્રણેય લોકને ડરાવતો હતો.
સંપ્રાપ્યાથ મહાલક્ષ્મીં મુનિવર્યઃ પ્રણમ્ય ચ
પછી મહાલક્ષ્મી પાસે પહોંચી અને વંદન કરીને એ મહાન મુનિ—
અગસ્તિરુવાચ ક્ષીરોદજે કમલકોમલગર્ભ ગૌરિ લક્ષ્મિ પ્રસીદ સતતં નમતાં શરણ્યે ।। 4.1.5.
અગસ્ત્ય બોલ્યા: દૂધના દરિયાથી જન્મેલી, કમળ જેવી નરમ ગર્ભવાળી, ગૌરી, લક્ષ્મી, હંમેશા નમન કરનારા માટે આશ્રય, કૃપા કર.
ત્વં શ્રીરુપેંદ્રસદને મદનૈકમાતર્જ્યોત્સ્નાસિ ચંદ્રમસિ ચંદ્રમનોહરાસ્યે। સૂર્યે પ્રભાસિ ચ જગત્ત્રિતયે પ્રભાસિ લક્ષ્મિ પ્રસીદ સતતં નમતાં શરણ્યે
તમે ઇન્દ્રના મહેલમાં શ્રી છો, પ્રેમના એકમાત્ર માતા છો, ચાંદમાં ચાંદની છો, ચાંદ જેવા મોહક મુખવાળી છો; સૂર્યમાં પ્રકાશ છો અને ત્રણેય લોકમાં તેજસ્વી છો—લક્ષ્મી, હંમેશા નમન કરનારા માટે આશ્રય, કૃપા કર.
ત્વં જાતવેદસિ સદા દહ્નાત્મશક્તિર્વેધાસ્ત્વયા જગદિદં વિવિધં વિદધ્યાત્
તમે હંમેશા અગ્નિમાં દહનશક્તિ રૂપે રહો છો; તમારી કૃપાથી બ્રહ્મા આ વિવિધ જગતનું સર્જન કરે છે.
ત્વત્ત્યક્તમેતદમલે હરતે હરોપિ ત્વં પાસિ હંસિ વિદધાસિ પરાવરાસિ
જો તમે છોડો તો, અમલ લક્ષ્મી, હરિ પણ શક્તિવિહિન થાય છે; તમે જ રક્ષા કરો છો, નાશ કરો છો, સર્જો છો, અને સર્વોચ્ચ તથા તલનિચા છો.
શૂરઃ સ એવ સ ગુણી , બુધઃ ધન્યો માન્યઃ સ એવ કુલશીલ કલાકલાપૈઃ
જેમાં કુટુંબ, સદગુણ, વિદ્યા અને કલાઓ છે, એ જ સાચો વીર, ગુણવાન, બુદ્ધિશાળી, ધન્ય અને માન્ય છે.