આપૃચ્છ્ય સર્વાન્સમુનીન્મુનીશ્વરઃ સબાલવૃદ્ધાનપિ તત્રવાસિનઃ
બધા મુનિઓને, મુનિશ્રેષ્ઠને અને ત્યાંના નાના-મોટા સૌને વિદાય લઈને,
પ્રોષિતસ્ય પરિતોપિ લક્ષણૈર્નીચવર્ત્મપરિવર્તિનોપિ વા
કોઈ દૂર હોય, વિદાયના ચિહ્નો ધરાવતો હોય કે નીચા માર્ગે ગયેલો હોય—
વરં હિ કાશ્યાં તૃણવૃક્ષગુલ્મકાશ્ચરંતિ પાપં ન ચરંતિ નાન્યતઃ
કાશીમાં ઘાસ, વૃક્ષો અને ઝાડીઓ પણ ફરતા રહે એ સારું છે, કારણ કે પાપ અહીં જેવું ફરે છે, એવુ બીજે ક્યાંય નથી.
અસિં હ્યુપસ્પૃશ્ય પુનઃપુનર્મુનિઃ પ્રાસાદમાલાઃ પરિતો વિલોકયન્
મુનિએ વારંવાર પાણી સ્પર્શ કરીને, ચારેય તરફ મંદિરોની પંક્તિઓને નિહાળી.
સ્વૈરં હસંત્વદ્ય વિધાય તાલિકાં મિથઃકરેણાપિ કરં પ્રગૃહ્ય
આજે તેઓ મનભરીને હસી શકે, હાથ તાળી વગાડી શકે, અને રમતમાં એકબીજાનો હાથ પકડી શકે.
ઇત્થં વિલપ્ય બહુશઃ સ મુનિસ્ત્વગસ્ત્યસ્તત્ક્રૌંચયુગ્મવદહો અબલાસહાયઃ 4.1.5.
આ રીતે વારંવાર દુ:ખ વ્યક્ત કરીને, એ ઋષિ અગસ્ત્ય, હાય, પોતાની પ્રિયાથી વિયોગ પામેલા ક્રૌંચ પક્ષીની જોડી જેવો એકલો રહી ગયો.
સ્થિત્વા ક્ષણં શિવશિવેતિ શિવેતિ ચોક્ત્વા યાવઃપ્રિયેતિ કઠિનાહિ દિવૌકસસ્તે
થોડી ક્ષણ ઊભા રહી, 'શિવ, શિવ' અને 'પ્રિયે' એમ બોલતાં, ભાવનાથી અવાજ ભરાઈ ગયો અને દેવતાઓને પુકારી ઉઠ્યા.
યાવદ્વ્રજેત્ત્રિચતુરાણિ પદાનિ ખેદાત્સ્વેદોદબિંદુકણિકાંચિતભાલદેશઃ
જ્યારે તેમણે ત્રણ કે ચાર પગલાં ચાલ્યા, ત્યારે થાકથી તેમના કપાળ પર પરસેવાની બિંદુઓ દેખાવા લાગી.
તપોયાનમિવારુહ્ય નિમેષાર્ધેન વૈ મુનિઃ
ઋષિએ તપસ્યાનું રથ આરૂઢ કર્યું અને પળભરમાં જ ત્યાંથી વિદાય લીધા.
ચકંપે ચાચલસ્તૂર્ણં દૃષ્ટ્વૈવાગ્રસ્થિતમ મુનિમ્
જ્યારે ઋષિ શિખરે ઊભા રહ્યા, ત્યારે પર્વત તીવ્ર રીતે કંપી ઉઠ્યું.
તપઃક્રોધસમુત્થાભ્યાં કાશીવિરહજન્મના
તપ અને ક્રોધથી ઉદ્ભવેલા અને કાશી વિયોગથી જન્મેલા,
ગિરિઃ ખર્વતરો ભૂત્વા વિવિક્ષુરવનીમિવ
પર્વત પોતે નાનો બની ગયો, જાણે જમીનમાં સમાઈ જવાનું ઈચ્છે છે.
પુનરાગમનં ચેન્મે તાવત્ખર્વતરો ભવ
જો એ ફરી પાછા આવે, તો તું હજી નાનો થઈ જજે.
ઇત્યુક્ત્વા દક્ષિણામાશાં સનાથામકરોન્મુનિઃ
આ રીતે કહીને, ઋષિએ દક્ષિણ દિશાને પોતાનું આશ્રય બનાવ્યું.
ગતે તસ્મિન્મુનિવરે વેપમાનસ્તદા ગિરિઃ
જ્યારે એ શ્રેષ્ઠ ઋષિ ત્યાંથી ગયા, ત્યારે પર્વત ફરી કંપી ઉઠ્યું.
અદ્યાજાતઃ પુનરહં ન શપ્તો યદગસ્તિના 4.1.5.
આજે હું પુન: જન્મ્યો છું, કેમ કે અગસ્ત્યએ મને શાપ આપ્યો નથી.
અરુણોપિ ચ તત્કાલે કાલજ્ઞો ઽશ્વાનકાલયત્
અને એ સમયે, સમય જાણનાર અરુણએ પણ ઉષા આવવામાં વિલંબ કર્યો.
અદ્ય શ્વો વા પરશ્વો વાપ્યાગમિપ્યતિ વૈ મુનિઃ
આજે, કાલે કે પરમ દિવસે પણ, એ ઋષિ પાછા આવી શકે છે.
નાદ્યાપિ મુનિરાયાતિ નાદ્યાપિગિરિરેધતે
આજે પણ ઋષિ આવ્યા નથી, અને પર્વત પણ પહેલો જેવો થયો નથી.
વિવર્ધિષતિ યો નીચઃ પરાસૂયાં સમુદ્વહન્
જે નીચ માણસ બીજાની ઈર્ષ્યા રાખે છે, તે ક્યારેય ફલેફૂલે નહીં.
મનોરથા ન સિદ્ધ્યેયુઃ સિદ્ધા નશ્યંત્યપિ ધ્રુવમ્
એમના મનના ઇચ્છાઓ પૂરી થતી નથી, અને જે મળ્યું હોય તે પણ ચોક્કસપણે નાશ પામે છે.
વિધવાનાં સ્તના યદ્વદ્ધૃદ્યેવ વિલયંતિ ચ
જેમ વિધવા સ્ત્રીઓના સ્તન હૃદયમાં સુકાઈ જાય છે, તેમ.
ભવેત્કૂલંકપા યદ્વદલ્પવર્ષેણકન્નદી
જેમ ઓછા વરસાદથી નદી ઊંડી રહેતી નથી અને કાંઠા પણ ગુમાવી દે છે,
અવિજ્ઞાયાન્ય સામર્થ્યં સ્વસામર્થ્યં પ્રદર્શયેત
બીજાની શક્તિ જાણી વિના, પોતાની શક્તિ બતાવવી યોગ્ય નથી.
ન તત્યાજ ચ તં તાપં કાશીવિરહજં પરમ્
કાશીથી વિયોગના ભારે દુઃખને તેણે છોડ્યું નહીં.
ઉદીચી દિક્સ્પૃશમપિ સ મુનિર્માતરિશ્વનમ્ 4.1.5.
એ મુનિ ઉત્તર દિશા તરફ ગયા અને પવનદેવ સુધી પહોંચી ગયા.
લોપામુદ્રે ન સા મુદ્રા કાપીહ જગતીતલે
લોપામુદ્રા એ મુદ્રા નથી; અહીં ધરતી પર કોઈ વાંદરો નથી.
ક્વચિત્તિષ્ઠન્ક્વચિજ્જલ્પન્ક્વચિદ્ધાવન્ક્વચિત્સ્ખલન્
ક્યારેક ઊભા રહીને, ક્યારેક બોલીને, ક્યારેક દોડી, ક્યારેક લથડી પડતા,
તતો વ્રજન્દદર્શાગ્રે પુણ્યરાશિસ્તપોધનઃ
પછી જતા જતા, તે તપસ્વી અને પુણ્યના ભંડારએ આગળ કંઈક જોયું.
વિજિત્યભાનુ નાભાનું દિવાપિ સમુદિત્વરામ્
સૂર્ય અને અસૂર્યને જીતીને, તે દિવસમાં પણ તેજસ્વી બન્યો.