હે યક્ષરાજ રજનીકર ચારુમૂર્તે શ્રીપૂર્ણભદ્રસુતનાયક દંડપાણે
હે યક્ષરાજ, ચાંદની જેવો તેજસ્વી અને સુંદર રૂપવાળા, શ્રી પૂર્ણભદ્રના પુત્રોના નાયક, દંડધારી—
ત્વમન્નદસ્ત્વં કિલ જીવદાતા ત્વં જ્ઞાનદસ્ત્વં કિલ મોક્ષદોપિ
તમે અન્ન આપનાર છો, ખરેખર જીવન આપનાર છો; તમે જ્ઞાન આપો છો અને મુક્તિ પણ આપો છો.
ગણૌ ત્વદીયૌ કિલ સંભ્રમોદ્ભ્રમાવત્રસ્થવૃત્તાંત વિચારકોવિદૌ
તમારા બે સેવક અહીંના ઘટનાઓને સમજવામાં કુશળ છે અને ઉતાવળમાં અહીં ફરતા રહે છે.
શૃણુ પ્રભો ઢુંઢિવિનાયક ત્વં વાચં મદીયાં તુરટામ્યનાથવત્ ।। ત્વત્સ્થાઃ સમસ્તાઃ કિલ વિઘ્નપૂગાઃ કિમત્ર દુર્વૃત્તવદાસ્થિતોહમ્
હે પ્રભુ ઢુંઢી વિનાયક, મારી વાત સાંભળો; હું ઉતાવળમાં છું અને સહારો વગર છું. કહેવાય છે કે બધા વિઘ્નો તમારી પાસે છે—તો પછી હું દુર્વૃત્તિવાળા જેવો શા માટે પીડાઈ રહ્યો છું?
શૃણ્વંત્વમી પંચ વિનાયકાશ્ચ ચિંતામણિશ્ચાપિ કપર્દિનામા
આ પાંચેય વિનાયક અને કાપર્દી નામે ચિંતામણિ પણ સાંભળે.
પરાપવાદો ન મયા કિલોક્તઃ પરાપકારોપિ મયા કૃતો ન 4.1.5.
મેં ક્યારેય બીજાની નિંદા નથી કરી, અને કોઈનું નુકસાન પણ કર્યું નથી.
ગંગા ત્રિકાલં પરિસેવિતા મયા શ્રીવિશ્વનાથોપિ સદા વિલોકિતઃ
મેં ગંગાને ત્રણેય સમય સેવા આપી છે અને શ્રી વિશ્વનાથને હંમેશા દર્શન કર્યા છે.
માતર્વિશાલાક્ષિ ભવાનિમંગલે જ્યેષ્ઠેશિસૌભાગ્યવિધાનસુંદરિ
હે માતા, વિશાળ નેત્રવાળી, શુભ ભવાની, જ્યેષ્ઠેશ્વરના સૌભાગ્ય આપનારી સુંદર પત્ની,
સાક્ષિણ્ય એતા કિલકાશિદેવતાઃ શૃણ્વંતુ ન સ્વાર્થમહં વ્રજામ્યતઃ
આ કાશીની દેવતાઓ સાક્ષી રહે, તેઓ સાંભળે—હું અહીં પોતાના સ્વાર્થ માટે નથી આવ્યો.
દધીચિરસ્થીનિ ન કિં પુરા દદૌ જગત્ત્રયં કિં ન દદેઽર્થિને બલિઃ
દધીચીએ પોતાના હાડકાં આપ્યા નહોતા? બલીએ માગનારને ત્રણેય લોક આપ્યા નહોતા?
આપૃચ્છ્ય સર્વાન્સમુનીન્મુનીશ્વરઃ સબાલવૃદ્ધાનપિ તત્રવાસિનઃ
બધા મુનિઓને, મુનિશ્રેષ્ઠને અને ત્યાંના નાના-મોટા સૌને વિદાય લઈને,
પ્રોષિતસ્ય પરિતોપિ લક્ષણૈર્નીચવર્ત્મપરિવર્તિનોપિ વા
કોઈ દૂર હોય, વિદાયના ચિહ્નો ધરાવતો હોય કે નીચા માર્ગે ગયેલો હોય—
વરં હિ કાશ્યાં તૃણવૃક્ષગુલ્મકાશ્ચરંતિ પાપં ન ચરંતિ નાન્યતઃ
કાશીમાં ઘાસ, વૃક્ષો અને ઝાડીઓ પણ ફરતા રહે એ સારું છે, કારણ કે પાપ અહીં જેવું ફરે છે, એવુ બીજે ક્યાંય નથી.
અસિં હ્યુપસ્પૃશ્ય પુનઃપુનર્મુનિઃ પ્રાસાદમાલાઃ પરિતો વિલોકયન્
મુનિએ વારંવાર પાણી સ્પર્શ કરીને, ચારેય તરફ મંદિરોની પંક્તિઓને નિહાળી.
સ્વૈરં હસંત્વદ્ય વિધાય તાલિકાં મિથઃકરેણાપિ કરં પ્રગૃહ્ય
આજે તેઓ મનભરીને હસી શકે, હાથ તાળી વગાડી શકે, અને રમતમાં એકબીજાનો હાથ પકડી શકે.
ઇત્થં વિલપ્ય બહુશઃ સ મુનિસ્ત્વગસ્ત્યસ્તત્ક્રૌંચયુગ્મવદહો અબલાસહાયઃ 4.1.5.
આ રીતે વારંવાર દુ:ખ વ્યક્ત કરીને, એ ઋષિ અગસ્ત્ય, હાય, પોતાની પ્રિયાથી વિયોગ પામેલા ક્રૌંચ પક્ષીની જોડી જેવો એકલો રહી ગયો.
સ્થિત્વા ક્ષણં શિવશિવેતિ શિવેતિ ચોક્ત્વા યાવઃપ્રિયેતિ કઠિનાહિ દિવૌકસસ્તે
થોડી ક્ષણ ઊભા રહી, 'શિવ, શિવ' અને 'પ્રિયે' એમ બોલતાં, ભાવનાથી અવાજ ભરાઈ ગયો અને દેવતાઓને પુકારી ઉઠ્યા.
યાવદ્વ્રજેત્ત્રિચતુરાણિ પદાનિ ખેદાત્સ્વેદોદબિંદુકણિકાંચિતભાલદેશઃ
જ્યારે તેમણે ત્રણ કે ચાર પગલાં ચાલ્યા, ત્યારે થાકથી તેમના કપાળ પર પરસેવાની બિંદુઓ દેખાવા લાગી.
તપોયાનમિવારુહ્ય નિમેષાર્ધેન વૈ મુનિઃ
ઋષિએ તપસ્યાનું રથ આરૂઢ કર્યું અને પળભરમાં જ ત્યાંથી વિદાય લીધા.
ચકંપે ચાચલસ્તૂર્ણં દૃષ્ટ્વૈવાગ્રસ્થિતમ મુનિમ્
જ્યારે ઋષિ શિખરે ઊભા રહ્યા, ત્યારે પર્વત તીવ્ર રીતે કંપી ઉઠ્યું.
તપઃક્રોધસમુત્થાભ્યાં કાશીવિરહજન્મના
તપ અને ક્રોધથી ઉદ્ભવેલા અને કાશી વિયોગથી જન્મેલા,
ગિરિઃ ખર્વતરો ભૂત્વા વિવિક્ષુરવનીમિવ
પર્વત પોતે નાનો બની ગયો, જાણે જમીનમાં સમાઈ જવાનું ઈચ્છે છે.
પુનરાગમનં ચેન્મે તાવત્ખર્વતરો ભવ
જો એ ફરી પાછા આવે, તો તું હજી નાનો થઈ જજે.
ઇત્યુક્ત્વા દક્ષિણામાશાં સનાથામકરોન્મુનિઃ
આ રીતે કહીને, ઋષિએ દક્ષિણ દિશાને પોતાનું આશ્રય બનાવ્યું.
ગતે તસ્મિન્મુનિવરે વેપમાનસ્તદા ગિરિઃ
જ્યારે એ શ્રેષ્ઠ ઋષિ ત્યાંથી ગયા, ત્યારે પર્વત ફરી કંપી ઉઠ્યું.
અદ્યાજાતઃ પુનરહં ન શપ્તો યદગસ્તિના 4.1.5.
આજે હું પુન: જન્મ્યો છું, કેમ કે અગસ્ત્યએ મને શાપ આપ્યો નથી.
અરુણોપિ ચ તત્કાલે કાલજ્ઞો ઽશ્વાનકાલયત્
અને એ સમયે, સમય જાણનાર અરુણએ પણ ઉષા આવવામાં વિલંબ કર્યો.
અદ્ય શ્વો વા પરશ્વો વાપ્યાગમિપ્યતિ વૈ મુનિઃ
આજે, કાલે કે પરમ દિવસે પણ, એ ઋષિ પાછા આવી શકે છે.
નાદ્યાપિ મુનિરાયાતિ નાદ્યાપિગિરિરેધતે
આજે પણ ઋષિ આવ્યા નથી, અને પર્વત પણ પહેલો જેવો થયો નથી.
વિવર્ધિષતિ યો નીચઃ પરાસૂયાં સમુદ્વહન્
જે નીચ માણસ બીજાની ઈર્ષ્યા રાખે છે, તે ક્યારેય ફલેફૂલે નહીં.