સહોવાચેતિ જાબાલિરારુણેસિરિડામતા
આ રીતે જાબાલીએ ઇરિડા પુત્ર અરુણેયને કહ્યું.
સા સુષુમ્ણા પરાનાડી ત્રયં વારાણસીત્વસૌ
એ સુષુમ્ના સર્વોચ્ચ નાડી છે; ત્રણેય વારાાણસી જ છે.
તારકં બ્રહ્મવ્યાચષ્ટે તેન બ્રહ્મ ભવંતિ હિ
તારકને બ્રહ્મરૂપ માનવામાં આવે છે; તેના દ્વારા મનુષ્ય બ્રહ્મ બની જાય છે.
ભગવાનંતકાલેઽત્ર તારકસ્યોપદેશતઃ
અંત સમયે, અહીં તારકના ઉપદેશથી ભગવાન બ્રહ્મને પ્રાપ્ત કરે છે.
નાવિમુક્તસમંક્ષેત્રં નાવિમુક્તસમા ગતિઃ
અવિમુક્ત જેવું પવિત્ર ક્ષેત્ર નથી, અને અવિમુક્ત જેવી ગતિ પણ નથી.
અવિમુક્તં પરિત્યજ્ય યોન્યત્ર કુરુતે રતિમ્ 4.1.5.
અવિમુક્તને છોડીને જો કોઈ બીજે આનંદ મેળવે, તો એ યોગ્ય નથી.
ઇત્થં સુનિશ્ચિત્ય મુનિર્મહાત્મા ક્ષેત્રપ્રભાવં શ્રુતિતઃ પુરાણાત્
આ રીતે મહાન આત્માવાળા મુનિએ પુરાણોમાંથી સાંભળેલ ક્ષેત્રની મહિમા સ્પષ્ટપણે સમજ્યા.
શ્રીકાલરાજં ચ તતઃ પ્રણમ્ય વિજ્ઞાપયામાસ મુનીશવર્યઃ
પછી શ્રી કાળરાજને નમન કરીને, શ્રેષ્ઠ મુનિએ પોતાની વિનંતી રજૂ કરી.
હા કાલરાજપ્રતિ ભૂતમત્ર પ્રત્યષ્ટમિપ્રત્યવનીસુતાર્કમ્
હાય કાળરાજ, તમે અહીં હાજર છો; ભૂતો અને પૃથ્વીપુત્ર સૂર્ય પણ અહીં છે.
હા કાલભૈરવ ભવાનભિતો ભયાર્તાન્માભૈષ્ટ ચે તિભણનૈઃ સ્વકરં પ્રસાર્ય
હાય કાળભૈરવ, તમે નજીક ઊભા છો—જે ડરથી પીડાય છે, તેઓ ડરો નહીં! એમ કહીને તેણે પોતાનો હાથ આગળ વધાર્યો.
હે યક્ષરાજ રજનીકર ચારુમૂર્તે શ્રીપૂર્ણભદ્રસુતનાયક દંડપાણે
હે યક્ષરાજ, ચાંદની જેવો તેજસ્વી અને સુંદર રૂપવાળા, શ્રી પૂર્ણભદ્રના પુત્રોના નાયક, દંડધારી—
ત્વમન્નદસ્ત્વં કિલ જીવદાતા ત્વં જ્ઞાનદસ્ત્વં કિલ મોક્ષદોપિ
તમે અન્ન આપનાર છો, ખરેખર જીવન આપનાર છો; તમે જ્ઞાન આપો છો અને મુક્તિ પણ આપો છો.
ગણૌ ત્વદીયૌ કિલ સંભ્રમોદ્ભ્રમાવત્રસ્થવૃત્તાંત વિચારકોવિદૌ
તમારા બે સેવક અહીંના ઘટનાઓને સમજવામાં કુશળ છે અને ઉતાવળમાં અહીં ફરતા રહે છે.
શૃણુ પ્રભો ઢુંઢિવિનાયક ત્વં વાચં મદીયાં તુરટામ્યનાથવત્ ।। ત્વત્સ્થાઃ સમસ્તાઃ કિલ વિઘ્નપૂગાઃ કિમત્ર દુર્વૃત્તવદાસ્થિતોહમ્
હે પ્રભુ ઢુંઢી વિનાયક, મારી વાત સાંભળો; હું ઉતાવળમાં છું અને સહારો વગર છું. કહેવાય છે કે બધા વિઘ્નો તમારી પાસે છે—તો પછી હું દુર્વૃત્તિવાળા જેવો શા માટે પીડાઈ રહ્યો છું?
શૃણ્વંત્વમી પંચ વિનાયકાશ્ચ ચિંતામણિશ્ચાપિ કપર્દિનામા
આ પાંચેય વિનાયક અને કાપર્દી નામે ચિંતામણિ પણ સાંભળે.
પરાપવાદો ન મયા કિલોક્તઃ પરાપકારોપિ મયા કૃતો ન 4.1.5.
મેં ક્યારેય બીજાની નિંદા નથી કરી, અને કોઈનું નુકસાન પણ કર્યું નથી.
ગંગા ત્રિકાલં પરિસેવિતા મયા શ્રીવિશ્વનાથોપિ સદા વિલોકિતઃ
મેં ગંગાને ત્રણેય સમય સેવા આપી છે અને શ્રી વિશ્વનાથને હંમેશા દર્શન કર્યા છે.
માતર્વિશાલાક્ષિ ભવાનિમંગલે જ્યેષ્ઠેશિસૌભાગ્યવિધાનસુંદરિ
હે માતા, વિશાળ નેત્રવાળી, શુભ ભવાની, જ્યેષ્ઠેશ્વરના સૌભાગ્ય આપનારી સુંદર પત્ની,
સાક્ષિણ્ય એતા કિલકાશિદેવતાઃ શૃણ્વંતુ ન સ્વાર્થમહં વ્રજામ્યતઃ
આ કાશીની દેવતાઓ સાક્ષી રહે, તેઓ સાંભળે—હું અહીં પોતાના સ્વાર્થ માટે નથી આવ્યો.
દધીચિરસ્થીનિ ન કિં પુરા દદૌ જગત્ત્રયં કિં ન દદેઽર્થિને બલિઃ
દધીચીએ પોતાના હાડકાં આપ્યા નહોતા? બલીએ માગનારને ત્રણેય લોક આપ્યા નહોતા?
આપૃચ્છ્ય સર્વાન્સમુનીન્મુનીશ્વરઃ સબાલવૃદ્ધાનપિ તત્રવાસિનઃ
બધા મુનિઓને, મુનિશ્રેષ્ઠને અને ત્યાંના નાના-મોટા સૌને વિદાય લઈને,
પ્રોષિતસ્ય પરિતોપિ લક્ષણૈર્નીચવર્ત્મપરિવર્તિનોપિ વા
કોઈ દૂર હોય, વિદાયના ચિહ્નો ધરાવતો હોય કે નીચા માર્ગે ગયેલો હોય—
વરં હિ કાશ્યાં તૃણવૃક્ષગુલ્મકાશ્ચરંતિ પાપં ન ચરંતિ નાન્યતઃ
કાશીમાં ઘાસ, વૃક્ષો અને ઝાડીઓ પણ ફરતા રહે એ સારું છે, કારણ કે પાપ અહીં જેવું ફરે છે, એવુ બીજે ક્યાંય નથી.
અસિં હ્યુપસ્પૃશ્ય પુનઃપુનર્મુનિઃ પ્રાસાદમાલાઃ પરિતો વિલોકયન્
મુનિએ વારંવાર પાણી સ્પર્શ કરીને, ચારેય તરફ મંદિરોની પંક્તિઓને નિહાળી.
સ્વૈરં હસંત્વદ્ય વિધાય તાલિકાં મિથઃકરેણાપિ કરં પ્રગૃહ્ય
આજે તેઓ મનભરીને હસી શકે, હાથ તાળી વગાડી શકે, અને રમતમાં એકબીજાનો હાથ પકડી શકે.
ઇત્થં વિલપ્ય બહુશઃ સ મુનિસ્ત્વગસ્ત્યસ્તત્ક્રૌંચયુગ્મવદહો અબલાસહાયઃ 4.1.5.
આ રીતે વારંવાર દુ:ખ વ્યક્ત કરીને, એ ઋષિ અગસ્ત્ય, હાય, પોતાની પ્રિયાથી વિયોગ પામેલા ક્રૌંચ પક્ષીની જોડી જેવો એકલો રહી ગયો.
સ્થિત્વા ક્ષણં શિવશિવેતિ શિવેતિ ચોક્ત્વા યાવઃપ્રિયેતિ કઠિનાહિ દિવૌકસસ્તે
થોડી ક્ષણ ઊભા રહી, 'શિવ, શિવ' અને 'પ્રિયે' એમ બોલતાં, ભાવનાથી અવાજ ભરાઈ ગયો અને દેવતાઓને પુકારી ઉઠ્યા.
યાવદ્વ્રજેત્ત્રિચતુરાણિ પદાનિ ખેદાત્સ્વેદોદબિંદુકણિકાંચિતભાલદેશઃ
જ્યારે તેમણે ત્રણ કે ચાર પગલાં ચાલ્યા, ત્યારે થાકથી તેમના કપાળ પર પરસેવાની બિંદુઓ દેખાવા લાગી.
તપોયાનમિવારુહ્ય નિમેષાર્ધેન વૈ મુનિઃ
ઋષિએ તપસ્યાનું રથ આરૂઢ કર્યું અને પળભરમાં જ ત્યાંથી વિદાય લીધા.
ચકંપે ચાચલસ્તૂર્ણં દૃષ્ટ્વૈવાગ્રસ્થિતમ મુનિમ્
જ્યારે ઋષિ શિખરે ઊભા રહ્યા, ત્યારે પર્વત તીવ્ર રીતે કંપી ઉઠ્યું.