ઉચ્ચાસનં ન સેવેત ન વ્રજેત્પરવેશ્મસુ
એ ઊંચા આસન પર ક્યારેય ન બેસે અને બીજાના ઘરે ન જાય.
અપવાદો ન વક્તવ્યઃ કલહં દૂરતસ્ત્યજેત્
એ ક્યારેય બદનામીની વાત ન કરે અને ઝઘડા થી દૂર રહે.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય રહશ્ચરતિ દુર્મતિઃ 4.1.4.
જે દુષ્ટ સ્ત્રી પતિને છોડી ગુપ્ત રીતે ફરે છે—
તાડિતા તાડિતું ચેચ્છેત્સા વ્યાઘ્રી વૃષદંશિકા
પતિએ માર્યો હોય અને એ પાછું મારવાની ઈચ્છા રાખે, તો એ વાઘણ કે વાંદળી જેવી ગણાય.
યા ભર્તારં પરિત્યજ્ય મિષ્ટમઽશ્નાતિ કેવલમ્
જે સ્ત્રી પતિને છોડી એકલી જ સ્વાદિષ્ટ વસ્તુઓ ખાય છે—
યા ત્વં(હું) કૃત્યાઽપ્રિયં બ્રૂતે મૂકા સા જાયતે ખલુ
અને જે અપ્રિય કે શાપ આપતી વાત કરે છે, એ ચોક્કસ મૌન થઈ જાય છે.
દૃષ્ટિં વિલુપ્ય ભર્તુર્યા કંચિદન્યં સમીક્ષતે
પતિ તરફથી નજર હટાવીને, તે બીજાને જુએ છે.
બાહ્યાદાયાંતમાલોક્ય ત્વરિતા ચ જલાશનૈઃ
બહારથી કોઈ આવતું જોઈ, તે તાત્કાલિક પાણી પી જાય છે.
તથૈવ ચાટુવચનૈઃ ખેદસંનોદનૈઃ પરૈઃ
એ જ રીતે, મીઠા બોલે છે અને બીજાઓ દ્વારા દુઃખ ઊભું કરે છે.
મિતં દદાતિ હિ પિતા મિતં ભ્રાતા મિતં સુતઃ
પિતા થોડું આપે છે, ભાઈ પણ થોડું આપે છે, અને પુત્ર પણ થોડું જ આપે છે.
ભર્તા દેવો ગુરુર્ભર્તા ધર્મ તીર્થ વ્રતાનિ ચ
પતિ એ દેવ છે, પતિ એ ગુરુ છે, અને પતિ માટે જ ધર્મ, તીર્થ અને વ્રત છે.
જીવહીનો યથા દેહઃ ક્ષણાદશુચિતાં વ્રજેત્
જેમ જીવ વગરનું શરીર તરત જ અશુદ્ધ બની જાય છે.
અમંગલેભ્યઃ સર્વેભ્યો વિધવા ત્યક્તમંગલા 4.1.4.
જેમણે સૌભાગ્ય ગુમાવ્યું હોય એવી વિધવા, બધા શુભ કાર્યોમાંથી દૂર રાખવામાં આવે છે.
વિહાય માતરં ચૈકાં સર્વમંગલવર્જિતામ
એવી સ્ત્રી પોતાની માતાને પણ છોડીને, સર્વે શુભતાથી વંચિત થાય છે.
કન્યાવિવાહસમયે વાચયેયુરિતિ દ્વિજાઃ
કન્યાના લગ્ન સમયે, દ્વિજોએ આ રીતે પાઠ કરવો જોઈએ.
ભર્તા સદાનુયાતવ્યો દેહવચ્છાયયા સ્ત્રિયા
સ્ત્રીએ પતિનું હંમેશાં અનુસરણ કરવું, જેમ શરીર પોતાની છાયાને અનુસરે છે.
અનુવ્રજતિ ભર્તારં ગૃહાત્પિતૃવનં મુદા
તે પતિને આનંદથી પિતા ના ઘરેથી વન સુધી અનુસરે છે.
વ્યાલગ્રાહી યથા વ્યાલં બલાદુદ્ધરતે બિલાત
જેમ સાપ પકડનાર બળજબરીથી સાપને બિલમાંથી બહાર ખેંચે છે.
યમદૂતાઃ પલાયંતે સતીમાલોક્ય દૂરતઃ ।। અપિ દુષ્કૃતકર્માણં સમુત્સૃજ્ય ચ તત્પતિમ્
યમદૂતોએ જ્યારે સતી સ્ત્રીને દૂરથી જુએ છે ત્યારે તેઓ ભાગી જાય છે; ભલે પતિએ પાપ કર્યું હોય, તો પણ તેઓ તેને છોડી દે છે.
ન તથા બિભીમો વહ્નેર્નતથા વિદ્યુતો યથા
અમે અગ્નિથી એટલો ડરતા નથી, વીજળીથી પણ એટલા નથી ડરતા, જેટલા—
તપનસ્તપ્યતેત્યંતં દહનોપિ ચ દહ્યતે
સૂર્ય તીવ્ર રીતે દહન કરે છે, અને અગ્નિ પણ દહન થાય છે.
યાવત્સ્વલોમસંખ્યાસ્તિ તાવત્કોટ્યયુતાનિ ચ
શરીર પર જેટલા વાળ હોય, એટલી કરોડો સંખ્યા—
ધન્યા સા જનની લોકે ધન્યોસૌ જનકઃ પુનઃ 4.1.4.
આ દુનિયામાં એ માતા ધન્ય છે, અને એ પિતા પણ પુનઃ ધન્ય છે.
પિતૃવંશ્યામાતૃવંશ્યાઃપતિવંશ્યાસ્ત્રયસ્ત્રયઃ
પિતૃ વંશ, માતૃ વંશ અને પતિ વંશ—આ ત્રણ વંશ છે.
શીલભંગેન દુર્વૃત્તાઃ પાતયંતિ કુલત્રયમ્
દુર્વૃત્ત લોકો જ્યારે સદાચાર તોડે છે ત્યારે પોતાના કુટુંબના ત્રણ પેઢીને દુઃખમાં નાખે છે.
પતિવ્રતાયાશ્ચરણો યત્ર યત્ર સ્પૃશેદ્ભુવમ્
જ્યાં ક્યાં પતિવ્રતા સ્ત્રીના પગ ધરતીને સ્પર્શે છે,
બિભ્યત્પતિવ્રતાસ્પર્શં કુરુતે ભાનુમાનપિ
પતિવ્રતા સ્ત્રીના સ્પર્શથી તો સૂર્ય પણ ડરે છે અને પોતે દૂર થઈ જાય છે.
આપઃ પતિવ્રતા સ્પર્શમભિલષ્યંતિ સર્વદા
પતિવ્રતા સ્ત્રીનો સ્પર્શ મેળવવા માટે પાણી હંમેશા ઇચ્છે છે.
ગૃહેગૃહે ન કિં નાર્યો રૂપલાવણ્યગર્વિતાઃ
કયાં ઘર છે જ્યાં સ્ત્રીઓ પોતાના રૂપ અને લાવણ્ય પર ગર્વ ન કરતી હોય?
ભાર્યા મૂલં ગૃહસ્થસ્ય ભાર્યા મૂલં સુખસ્ય ચ
ગૃહસ્થ જીવનનું મૂળ પત્ની છે અને સુખનું પણ મૂળ પત્ની જ છે.