મેનયા ચ સુનીત્યા ચ સંજ્ઞયા સ્વાહયા તથા
મેનાએ, સુનીતીએ, સંજ્ઞાએ અને સ્વાહાએ પણ,
ભુંક્તે ભુક્તે ત્વયિ મુને તિષ્ઠતિ ત્વયિ તિષ્ઠતિ
એ તપસ્વી, તમે ખાવ પછી જ એ ખાય છે અને તમે જ્યાં રહો ત્યાં જ એ રહે છે.
અનલંકૃતમાત્માનં તવ નો દર્શયેત્ક્વચિત્ 4.1.4.
એ કદી પણ પોતાના શૃંગાર વિના તમને દેખાડે નહીં.
ન ચ તે નામ ગૃહ્ણીયાત્તવાયુષ્યવિવૃદ્ધયે
તમારી આયુષ્ય વધે એ માટે, એ કદી પણ તમારું નામ ન લે.
આક્રુષ્ટાપિ ન ચાક્રોશેત્તાડિતાપિ પ્રસીદતિ
ગાળ ખાય તો પણ એ પાછું ન બોલે અને માર ખાય તો પણ પ્રસન્ન રહે.
આહૂતા ગૃહકાર્યાણિ ત્યક્ત્વા ગચ્છતિ સત્વરમ્
ઘરની કામકાજ છોડી, બોલાવતાં જ તરત જ જાય છે.
ન ચિરં તિષ્ઠતિ દ્વારિ ન દ્વારમુપસેવતે
એ બારણે લાંબો સમય ઊભી રહેતી નથી, ને બારણું વારંવાર જતી નથી.
પૂજોપકરણં સર્વમનુક્તા સાધયેત્સ્વયમ્
પૂજાના બધાં સાધન એ પોતે જ, કહેતાં વગર તૈયાર કરે છે.
પ્રતીક્ષમાણાવસરં યથાકાલોચિતં હિ યત્
યોગ્ય સમયની રાહ જોઈ, યોગ્ય સમયે જ કામ કરે છે.
સેવતે ભર્ત્તુરુચ્છિષ્ટમિષ્ટમન્નં ફલાદિકમ્
પતિના બચેલા, મનપસંદ ભોજન, ફળ વગેરે એ સેવા કરે છે.
અવિભજ્ય ન ચાશ્નીયાદ્દેવપિત્રતિથિષ્વપિ
દેવ, પિતૃ કે અતિથિ હોય ત્યારે પણ એ અલગથી કદી ખાય નહીં.
સંયતોપસ્કરાદક્ષા હૃષ્ટા વ્યય પરાઙ્મુખી
ઉપકરણોમાં સંયમ રાખે, કામમાં હોંશિયાર, હંમેશા ખુશ અને ફિજૂલ ખર્ચથી દૂર રહે છે.
દૂરતો વર્જયેદેષા સમાજોત્સવદર્શનમ્ 4.1.4.
એ સદાય મેળા અને ઉત્સવોને દૂરથી જ ટાળી દે છે.
સુખસુપ્તં સુખાસીનં રમમાણં યદૃચ્છયા
પતિ આરામથી સુતા હોય, બેસેલા હોય કે પોતાની મજા માણતા હોય,
સ્ત્રીધર્મિણી ત્રિરાત્રં તુ સ્વમુખં નૈવ દર્શ યેત્
પત્ની તરીકે ધર્મ પાળતી સ્ત્રીએ ત્રણ રાત સુધી પોતાનું મુખ પતિને બતાવવું નહીં.
સુસ્નાતા ભર્તૃવદનમીહતેન્યસ્ય ન ક્વચિત્
સારી રીતે સ્નાન કર્યા પછી પણ, એ કદી પણ પતિનું મુખ બીજે ક્યાંય જોવા ઇચ્છે નહીં.
હરિદ્રાં કુંકુમં ચૈવ સિંદૂર કજ્જલં તથા
હળદર, કુંકુ, સિંદૂર અને કાજળ,
કેશસંસ્કારકબરી કરકર્ણાદિભૂષણમ્
વાળની શણગાર વસ્તુઓ, વાળની વેણી અને હાથ, કાન વગેરેના આભૂષણો.
ન રજક્યા ન હૈતુક્યા તથા શ્રમણયા ન ચ
એ સ્ત્રી રાજાના આદેશથી, કોઈ મનગમતી વાતથી કે તપશ્ચર્યાથી કદીયે કંઈ કરતી નથી.
ભર્તૃવિદ્વેષિણીં નારીં નૈષા સંભાષતે ક્વચિત્
જે સ્ત્રી પતિનો દ્વેષ કરે છે, એ સાથે એ ક્યારેય વાતચીત કરતો નથી.
નોલૂખલે ન મુસલે ન વર્દ્ધન્યાં દૃષદ્યપિ
એ સ્ત્રી ક્યારેય ઓખળી, મસલવા, ચકી કે પથ્થરવાળી જાંતીનો ઉપયોગ કરતી નથી.
વિના વ્યવાયસમયં પ્રાગલ્ભ્યં ન ક્વચિચ્ચરેત્
મિલન માટે નક્કી કરેલા સમયે સિવાય, એ ક્યારેય ધાડસપૂર્વક વર્તન કરતી નથી.
ઇદમેવ વ્રતં સ્ત્રીણામયમેવપરો વૃષઃ 4.1.4.
સ્ત્રીઓ માટે આ જ વ્રત છે અને આ જ સર્વોચ્ચ ધર્મ છે.
ક્લીબં વા દુરવસ્થંવા વ્યાધિતં વૃદ્ધમેવ વા
પતિ નિર્બળ હોય, મુશ્કેલીમાં હોય, બીમાર હોય કે વૃદ્ધ હોય—
હૃષ્ટાહૃષ્ટેવિષણ્ણાસ્યા વિષણ્ણાસ્યે પ્રિયે સદા
પતિ ખુશ હોય કે ન હોય, તેનો ચહેરો ઉદાસ હોય કે આનંદિત, એ સ્ત્રી હંમેશાં પતિપ્રેમમાં સ્થિર રહે છે.
સર્પિર્લવણતૈલાદિ ક્ષયેપિ ચ પતિવ્રતા
ઘી, મીઠું, તેલ વગેરે ઘરેથી ખૂટી જાય તો પણ પતિવ્રતા સ્ત્રી પતિપ્રતિ વફાદાર રહે છે.
તીર્થસ્નાનાર્થિની નારી પતિપાદોદકં પિબેત્
જે સ્ત્રી તીર્થમાં સ્નાન કરવા ઈચ્છે છે, એ પતિના પગલાંનું પાણી પીવે.
વ્રતોપવાસનિયમં પતિમુલ્લંઘ્ય યા ચરેત્
જે સ્ત્રી પતિની પરવાનગી વિના વ્રત, ઉપવાસ કે નિયમ કરે છે—
ઉક્તા પ્રત્યુત્તરં દદ્યાદ્યા નારી ક્રોધતત્પરા
જે સ્ત્રી ગુસ્સામાં આવીને જવાબ આપે છે—
સ્ત્રીણાં હિ પરમશ્ચૈકો નિયમઃ સમુદાહૃતઃ
સ્ત્રીઓ માટે એક જ સર્વોચ્ચ નિયમ જણાવવામાં આવ્યો છે.