મયિ દાક્ષિણ્યમેવાસ્ય મન્યે મનસિ ચેદ્રહઃ
જો આજે એના મનમાં મારા માટે દયાળુતા હોય, તો એ સાચું છે એમ હું માનું છું.
અદ્યપ્રભૃતિ તે દાસસ્તપોભિઃ ક્રીત ઇત્યપિ
આજેથી, તપસ્યાથી હું તારો દાસ થયો છું — એમ તે કહે છે.
અસમાનાનુરાગેષુ નારીણાં મૂઢચેતસામ્
મૂઢ મનવાળી સ્ત્રીઓના પ્રેમમાં કદી સમાનતા કે સ્થિરતા હોતી નથી.
ઇતિ પ્રણયરોષેણ દેવ્યાઃ કલુષચેતસઃ
આ રીતે પ્રેમ અને ગુસ્સાના મિશ્રણથી દેવીનું મન અસ્વસ્થ થઈ ગયું.
વાષ્પવારિપ્લવે તસ્યા આતામ્રે ચ વિલોચને
આંસુઓથી ભરાયેલા અને લાલ થયેલા તેના નેત્રોમાંથી ધારા વહેવા લાગી.
યત્તસ્યાધીનતિલકં ભ્રુવોર્યુગમભજ્યત 1.3.2.18.
તેના ભ્રૂના તિલકનો ચિહ્ન તૂટી ગયું.
અંતર્મન્યુભરેણાસ્યાઃ કંપતે સ્માધરચ્છદઃ
અંતરના ગુસ્સાના ભારથી તેના નીચલા હોઠ ધ્રૂજી ઉઠ્યા.
અતીવ રજ્યમાને તત્પાર્વત્યા ગંડમંડલમ્
પાર્વતીના ગાલો ખૂબ જ લાલ થઈ ગયા.
અંતર્વેપધુતૌ તસ્યાશ્ચકંપાતે પયોધરૌ
અંદરથી થતી ધ્રૂજારીથી તેના સ્તન પણ કાંપવા લાગ્યા.
અચિંતયચ્ચ સંભૂય સૌભાગ્યાભાવતો નનુ
તેણે મનમાં વિચાર્યું—ખરેખર, આ બધું મારા ભાગ્યના અભાવથી જ છે.
તદૈષા ક્વાપિ યાસ્યામિ કિમત્રાસ્ત્યેકયા મમ
હવે હું ક્યાંક બીજે જઇશ; અહીં મારા માટે શું છે?
નિમીલિતાક્ષિણ્યેવાસ્ય ગંતવ્યં નિભૃતં મયા
આંખો મીંચી, તેણે શાંતિથી અહીંથી જવાની ઠરાવ કરી.
વત્સૌ તુ વર્ધયત્યેવ ગંગેયમતિવત્સલા
પણ ગંગા તો હંમેશાં દયાળુ છે, તે પોતાના પુત્રોને પ્રેમથી પોષે છે.
ઇતિ નિશ્ચિત્ય દેવસ્ય પાર્શ્વાદાશુ નિવૃત્ત્ય સા
આ રીતે નક્કી કરીને, તે દેવી ઝડપથી ભગવાનના પાસેથી દૂર થઈ ગઈ.
ચલાવતી માલ્યવતી માલિની વિજયા જયા
ચાલાવતી, માલ્યાવતી, માલિની, વિજયા અને જયાએ—
તત્ર સાપિ ગિરીન્પુણ્યાન્વનાનિ નગરાણિ ચ 1.3.2.18.
ત્યાં તેણે પવિત્ર પર્વતો, વનો અને શહેરોમાં વિહાર કર્યો.
ભ્રમંતી સહ્યપાદેષુ દ્રાવિડાખ્યે સુનીવૃતિ
સહ્યાદ્રિના પાદે, દ્રાવિડ નામના પ્રદેશમાં, તે આનંદથી ફરતી હતી.
દૃશ્યોઽયં નાતિદૂરેણ પુરસ્તાત્સકલારુણઃ
જુઓ, આગળ થોડે જ બધું તેજસ્વી અને લાલ દેખાય છે.
ઉપત્યકાસુ ચૈતસ્ય દૃશ્યંતે તાપસાશ્રમાઃ
આ ખીણોમાં ઋષિ-મુનિઓના આશ્રમો દેખાય છે.
ગત્વા નિરૂપયામસ્તાનિમાન્પુણ્યાશ્રમાન્વયમ્
ચાલો, આપણે જઈને આ પવિત્ર આશ્રમો નિહાળી લઈએ.
એવમાહ્રાદયત્યાલિ ક્રમેણ ગિરિનંદિની
આ રીતે, હે સખી, પર્વતકન્યાએ ધીમે ધીમે તેનું મન ખુશ કરી દીધું.
લૂતાસ્તંતૂન્નયંત્યત્ર કુમ્ભીરાઃ શૈવલાન્યપિ
અહીં ગોથડીઓ તાંતણા ખેંચે છે અને મગરો પણ જળમાંનાં શેવાળ લઈ જાય છે.
હરંત્યવકરાન્વાલૈશ્ચમરાઃ સ્ફીતરોમભિઃ
ઘણા વાળવાળી ચમરીઓ પોતાના પૂંછડાંથી કચરો સાફ કરે છે.
વાનરાઃ ફલપુષ્પાણિ મધુપત્રાણિ ભલ્લુકાઃ
વાંદરો ફળ અને ફૂલો લે છે અને રીંછો મધવાળા પાન લઈ જાય છે.
કાકોલૂકૈઃ શુકશ્યેનૈર્મૃગવ્યાઘ્રૈર્હરિદ્વિપૈઃ
કોકિલા, ઘુવડ, પોપટ, શ્યેન, હરણ, વાઘ અને લીલા હાથીઓ સાથે.
હૂયમાનપુરાડાશદ્રવ્યસૌરભ્યહારિણી 1.3.2.18.
અહીં પ્રાચીન યજ્ઞોમાં ચઢાવેલી વસ્તુઓની સુગંધ હવા માં ફેલાયેલી છે.
પઠંતિ શતરુદ્રીયં યત્ર વાયસવૈરિણઃ
અહીં કાગડાના દુશ્મન શતરુદ્રિયનું પાઠ કરે છે.
શાકશાલિષુ શાર્દૂલાશ્ચરંતિ ચ તથૈવ ગાઃ
શાકભાજી અને ધાનના ખેતરોમાં વાઘ અને ગાય પણ ફરતા હોય છે.
ક્વચિચ્ચ શોભને દેશે પુણ્યે પુણ્યમનોહરે
અને ક્યાંક સુંદર, પવિત્ર અને મનમોહક સ્થળે,
અધસ્તાત્સપ્તપર્ણસ્ય ચિત્રવ્યાઘ્રત્વગાસને
સાત પાંદડાવાળા વૃક્ષની નીચે, રંગબેરંગી વાઘની ખાલ પર બેઠેલા,