પુનઃ પુનર્વિશ્વનાથં દૃષ્ટ્વા સ્તુત્વા પ્રણમ્ય ચ
પુનઃ પુનઃ વિશ્વનાથના દર્શન કરીને, સ્તુતિ કરીને અને નમન કરીને.
સ્વનામ્ના લિંગમાસ્થાપ્ય કુંડં કૃત્વા તદગ્રતઃ
પોતાના નામે લિંગ સ્થાપિત કર્યું અને તેની સામે યજ્ઞકુંડ બનાવ્યું.
તં દૃષ્ટ્વા દૂરતો દેવા દ્વિતીયમિવ ભાસ્કરમ્
દેવતાઓએ દૂરથી તેને જોઈને બીજાં સૂર્ય જેવો માન્યો.
સાક્ષાત્કિંવાડવાગ્નિર્વા મૂર્ત્યા વૈ તપ્યતે તપઃ 4.1.3.
શું એ સ્વરૂપે પ્રલયાગ્નિ છે કે ખરેખર તપ કરીને તીવ્ર તપશ્ચર્યા કરે છે?
અથવા સર્વ તેજાંસિ શ્રિત્વેમાં બ્રાહ્મણીં તનુમ્
કે કદાચ આ બ્રાહ્મણ શરીરમાં સર્વ શક્તિઓ એકત્ર કરી છે.
તપનસ્તપ્યતેઽત્યર્થં દહનોપિ હિ દહ્યતે
તાપથી સૂર્ય પણ વધારે ગરમાય છે અને અગ્નિ પણ દહાય છે.
યસ્યાશ્રમે ઽત્ર દૃશ્યંતે હિંસ્રા અપિ સમંતતઃ
જેના આશ્રમમાં ચારે બાજુ હિંસક પ્રાણીઓ પણ શાંતિથી રહે છે.
શુંડાદંડેન કરટિઃ સિંહં કંડૂયતેઽભયઃ
જ્યાં હાથી પોતાની સુંડથી સિંહને નિર્ભયતાથી ખંજવાળે છે.
સૂકરઃ સ્તબ્ધરોમાપિ વિહાય નિજયૂથકમ્
અગ્નિ જેવી ઊભી વાળ ધરાવતો વરાહ પણ પોતાનું જૂથ છોડી દે છે.
ભૂદારોપિ ન ભૂદારં તથાકુર્યાદ્યથાઽન્યતઃ
માટી ખોદનાર પોતાને માટે જમીન એટલી મહેનતે ખોદતો નથી જેટલી બીજાને માટે કરે છે.
ક્રોડીકૃત્ય ક્રોડપોતં તરક્ષુઃ ક્રીડયત્યહો
વાઘ વરાહના બચ્ચાને પકડી રમતમાં તેની સાથે રમે છે.
ચલત્પુચ્છોથ પિબતિ ફેનિલેનાનનેન વૈ
પૂંછ હલાવતો તે ફેનાળું મોઢું કરીને પાણી પીવે છે.
યૂકા સંવીક્ષ્યવીક્ષ્યૈવ ભક્ષયેદ્દંતકોટિભિઃ
ઉકતીને વારંવાર જોઈને, દાંતના ટોચે રાખીને ખાઈ જાય છે.
જાતિસ્વભાવમાત્સર્યં ત્યક્ત્વૈકત્ર રમંતિ ચ 4.1.3.
જાતિ, સ્વભાવ અને ઈર્ષ્યા છોડી, બધા એક સાથે આનંદથી રહે છે.
આખુશ્ચાખુભુજઃ કર્ણં કંડૂયેત ચલાનનઃ
એક ઉંદર, ચહેરો હલાવતો, બીજાના કાનને ખંજવે છે.
સ્વકંઠં ઘર્ષયત્યેવ કેકિકંઠે ભુજંગમઃ
સાપ પોતાનો ગળો મોરના ગળા સાથે ઘસે છે.
વૈરં પરિત્યજ્ય લુઠેદુત્પ્લુત્યોત્પ્લુત્ય લીલયા
શત્રુતા છોડીને, રમતમાં એકબીજાની આસપાસ ઉછળી ઉછળી લોટે છે.
ક્ષુધાંધોપિ ન ગૃહ્ણાતિ સોપિ તસ્માદ્બિભેતિ નો
ભૂખથી અંધ થયો હોય તો પણ પકડતો નથી; અને તેને ડરે પણ નહીં.
તદ્દૃષ્ટિપાતં મુંચન્વૈ વ્યાઘ્રો દૂરં વ્રજત્યહો ઉભે કથયતો ઽન્યોન્યં સખ્યાવિવમુદાન્વિતે
વાઘ નજર ફેરવી દૂર ચાલે છે; બંને એકબીજાને મિત્રતા સાથે આનંદથી વાત કરે છે.
દૃષ્ટ્વાપ્યુદ્દંડકોદંડં શબરં શંબરોમૃગઃ
શિકારી ધનુષ્ય ઊંચું કરે ત્યારે પણ હરણ ભાગતું નથી.
રોહિતોઽરણ્યમહિષમુદ્ધર્ષતિ નિરાકુલઃ
લાલ રંગનું હરણ જંગલમાં નિર્ભયપણે જંગલી મહિષ પાસે જાય છે.
હુંડૌ ચ મુંડ યુદ્ધાય ન સજ્જેતે જયૈષિણૌ
મેદાનમાં ટકલા અને મુંડાયેલા, જીતવાની ઈચ્છા હોવા છતાં, લડાઈમાં જોડાતા નથી.
તૃણ્વંતિ તૃણગુલ્માદીન્શ્વાપદાસ્ત્વાપદાસ્પદમ્ 4.1.3.
શિકારી પ્રાણીઓ પણ ઘાસ અને ઝાડીઓમાં ચરે છે, જ્યાં જોખમ જ હોય છે.
યઃ સ્વાર્થં માંસપચનં કુરુતે પાપમોહિતઃ
જે પાપમાં ફસાઈ પોતાના માટે માંસ રાંધે છે—
પરપ્રાણૈસ્તુ યે પ્રાણાન્સ્વાન્પુષ્ણં તિ હિ દુર્ધિયઃ
જે દુષ્ટબુદ્ધિ પોતાના જીવને બીજા જીવથી પોષે છે—
જાતુમાંસં ન ભોક્તવ્યં પ્રાણૈઃ કંઠગતૈરપિ
જન્મેલું માંસ કદી ખાવું નહીં, ભલે જીવ ગળા સુધી આવી ગયો હોય.
વરમેતેશ્વાપદા વૈ મૈત્રાવરુણિ સેવયા
મૈત્રાવરુણી, આ દુઃખો પણ સેવા દ્વારા સહન કરવા યોગ્ય છે.
બકોપિ પલ્વલે મત્સ્યાન્નાશ્નાત્યગ્રેચરાનપિ
પાંજરામાં બેઠેલો બગલો પણ સામે ફરતા માછલીઓને નથી ખાતો.
એકતઃ સર્વમાંસાનિ મત્સ્યમાંસં તથકૈતઃ
એક તરફ બધાં જ માંસ અને બીજી તરફ માછલીનું માંસ—આ રીતે ભેદ છે.
શ્યેનોપિ વર્તિકાં દૃષ્ટ્વા ભવત્યેષ પરાઙ્મુખઃ
ગિધ પણ વટકીને જોઈને એની તરફ નજર નથી કરતો.