માભૈષ્ટ ભદ્ર કાલેન તથા પ્રતિવિધીયતે
ભય ન રાખ, ભદ્રે, સમય આવતાં એનું યોગ્ય નિવારણ થશે.
દત્તાભયાન્મુકુંદાદીન્વિસૃજ્યાંધકસૂદનઃ
અંધકાસૂદને સુરક્ષાનું વચન આપી, મુકુંદ અને બીજાઓને વિદાય આપ્યા.
કદાચિન્મર્મલક્ષ્યેણ પ્રીત્યા કાલીતિ નિંદિતા
ક્યારેક છુપાયેલા ઘા કારણે, પ્રેમથી એને 'કાળી' કહી સંબોધવામાં આવી.
યત્રોત્ક્ષિપ્તવતી ચર્મ સ્વેચ્છયા પરમેશ્વરી 1.3.2.17.
ત્યાં પરમેશ્વરીએ પોતાની ઇચ્છાએ પોતાનું ચામડું ઉતારી નાખ્યું.
સા ચ ત્વક્કૌશિકી નામ્ના કાલી વિંધ્યાદ્રિવાસિની
એ કૌશિકી નામની, કાળી, વિંધ્ય પર્વત પર રહે છે.
દેવી ચ ગૌરી શિખરે તસ્મિન્નેવ મનોહરે
દેવી ગૌરી પણ એ જ સુંદર શિખરે હતી.
ક્રમેણ દૌર્હૃદવતી ભૂત્વા પ્રાસૂત પાર્વતી
થોડા સમય પછી, ઈચ્છાથી ભરાઈ, તેણીએ પાર્વતીને જન્મ આપી.
તૌ ચાગમવિદઃ પ્રાહુર્નારાયણચતુર્મુખૌ
પરંપરાએ કહે છે કે એ બંને, નારાયણ અને ચતુર્મુખે, વાત કરી હતી.
વર્ધમાનૌ ચ તૌ બાલૌ પિત્રોરાલોકમાનયોઃ
એ બંને બાળકોએ, વધતા વધતા, પોતાના માતાપિતાને જોયા.
જાતુ વીણાનિનાદેન કદાચિચ્ચિત્રલેખનૈઃ
ક્યારેક વીણા વગાડવાની ધ્વનિથી, તો ક્યારેક ચિત્ર દોરવાથી,
જાતુ વિદ્યાગમાલાપૈઃ કદાચિચ્ચિત્રવસ્તુભિઃ
ક્યારેક વિદ્યા અને પરંપરાની વાતોથી, તો ક્યારેક અજાયબી વસ્તુઓથી,
પુષ્પાવચયનૈર્જાતુ કદાચિદ્વારિખેલનૈઃ
ક્યારેક ફૂલ વિણવાથી, તો ક્યારેક પાણીમાં રમવાથી,
મૈનાકેનાર્ચિતૌ જાતુ મેનયા જાતુ પૂજિતૌ
ક્યારેક મૈનાકે સન્માન આપ્યો, તો ક્યારેક મેનાએ પૂજા કરી.
જાતુ દ્યૂતવિનોદેન ગતિગોષ્ઠ્યા કદાચન 1.3.2.17.
ક્યારેક જૂઆ રમવાની મજા, તો ક્યારેક આનંદભરી વાતો,
દ્યૂતનિર્જિતમાચ્છિદ્ય પત્યુરુત્સંગતાં ગતમ્
જૂવામાં જે હાર્યું હતું તે પાછું મેળવી, આનંદથી પતિ પાસે ગઈ.
ઇતિ તૌ પિતરૌ ચરાચરાણાં નિવસંતૌ કનકાચલાદિકેષુ
આ રીતે, સર્વ જીવોના માતા-પિતા એવા એ બંને, સુવર્ણ પર્વતોમાં વસતા હતા.
પક્વાન્નપાનૈસ્સા તત્ર પર્ય્યતર્પયત પ્રજાઃ
ત્યાં તેણે પક્વ અન્ન અને પીણાંથી પ્રજાને તૃપ્ત કરી.
જાતુ સંધ્યાનુસંધાનમુકુલીકૃતલોચનમ્
ક્યારેક સંધ્યાના સમયે, આંખો મીંચી ધ્યાનમાં બેસી જાય છે.
ધ્યાયતે નૂનમધુના કાપિ સૌભાગ્યશાલિની
નિશ્ચયે, આ સમયે કોઈ ભાગ્યશાળી સ્ત્રી ધ્યાનમાં છે.
કથં વિજ્ઞાયતે પુંસાં કુટિલા માનસી સ્થિતિઃ
પુરુષોના મનની વાંકી સ્થિતિ કેવી રીતે જાણી શકાય?
મયિ દાક્ષિણ્યમેવાસ્ય મન્યે મનસિ ચેદ્રહઃ
જો આજે એના મનમાં મારા માટે દયાળુતા હોય, તો એ સાચું છે એમ હું માનું છું.
અદ્યપ્રભૃતિ તે દાસસ્તપોભિઃ ક્રીત ઇત્યપિ
આજેથી, તપસ્યાથી હું તારો દાસ થયો છું — એમ તે કહે છે.
અસમાનાનુરાગેષુ નારીણાં મૂઢચેતસામ્
મૂઢ મનવાળી સ્ત્રીઓના પ્રેમમાં કદી સમાનતા કે સ્થિરતા હોતી નથી.
ઇતિ પ્રણયરોષેણ દેવ્યાઃ કલુષચેતસઃ
આ રીતે પ્રેમ અને ગુસ્સાના મિશ્રણથી દેવીનું મન અસ્વસ્થ થઈ ગયું.
વાષ્પવારિપ્લવે તસ્યા આતામ્રે ચ વિલોચને
આંસુઓથી ભરાયેલા અને લાલ થયેલા તેના નેત્રોમાંથી ધારા વહેવા લાગી.
યત્તસ્યાધીનતિલકં ભ્રુવોર્યુગમભજ્યત 1.3.2.18.
તેના ભ્રૂના તિલકનો ચિહ્ન તૂટી ગયું.
અંતર્મન્યુભરેણાસ્યાઃ કંપતે સ્માધરચ્છદઃ
અંતરના ગુસ્સાના ભારથી તેના નીચલા હોઠ ધ્રૂજી ઉઠ્યા.
અતીવ રજ્યમાને તત્પાર્વત્યા ગંડમંડલમ્
પાર્વતીના ગાલો ખૂબ જ લાલ થઈ ગયા.
અંતર્વેપધુતૌ તસ્યાશ્ચકંપાતે પયોધરૌ
અંદરથી થતી ધ્રૂજારીથી તેના સ્તન પણ કાંપવા લાગ્યા.
અચિંતયચ્ચ સંભૂય સૌભાગ્યાભાવતો નનુ
તેણે મનમાં વિચાર્યું—ખરેખર, આ બધું મારા ભાગ્યના અભાવથી જ છે.