ભૂમિષ્ઠાપિ ન યાત્રભૂસ્ત્રિદિવતોપ્યુચ્ચૈરધઃસ્થાપિ યા યા બદ્ધા ભુવિ મુક્તિદાસ્યુરમૃતં યસ્યાં મૃતા જંતવઃ
પૃથ્વી પર હોય, યાત્રા સ્થળ ન હોય, કે સ્વર્ગમાં ઊંચે કે પાતાળમાં નીચે બંધાયેલ હોય, એ ભૂમિ પર મુક્તિ આપે છે; જેમાં મરણ પામનાર જીવ અમૃત પામે છે.
નમસ્તસ્મૈ મહેશાય યસ્ય સંધ્યાત્ત્રયચ્છલાત્
તે મહેશાને વંદન, જેના માયાથી ત્રણ સંધ્યા જળવાય છે.
અષ્ટાદશપુરાણાનાં કર્ત્તા સત્યવતીસુતઃ
અઠાર પુરાણોના રચયિતા સત્યવતીપુત્ર છે.
શ્રીવ્યાસ ઉવાચ કદાચિન્નારદઃ શ્રીમાન્સ્નાત્વા શ્રીનર્મદાંભસિ
શ્રીવ્યાસ કહે છે : એક વખત શ્રીનારદજી પવિત્ર નર્મદા નદીમાં સ્નાન કરીને બહાર આવ્યા.
વ્રજન્વિલોકયાંચક્રે પુરોવિંધ્યં ધરાધરમ્
માર્ગમાં જતા તેઓએ પુરોવિંધ્ય નામના પર્વતને જોયો.
દ્વૈરૂપ્યેણાપિ કુર્વંતં સ્થાવરેણ ચરેણ ચ
તેમણે એ પર્વતને સ્થાવર અને જંગમ, એમ બે રૂપે દેખાતા જોયો.
રસાલયં રસાલૈસ્તૈરશોકૈઃ શોકહારિણામ્
તે સ્થળે કેરીના વૃક્ષો અને દુઃખ દૂર કરનારા અશોકના વૃક્ષોનો સુંદર વન હતો.
ખપુરૈઃ ખપુરાકારં શ્રીફલં શ્રીફલૈઃ કિલ
ત્યાં નાળિયેરના વૃક્ષો અને તાજા નાળિયેરથી ભરેલું વન હતું.
વનશ્રિયઃ કુચાકારૈર્લકુચૈશ્ચ મનોહરમ્ 4.1.1.
વનની ભવ્યતા લકુચના ગોળાકાર ફળવાળા વૃક્ષોથી મોહક લાગી રહી હતી.
સુરંગૈશ્ચાપિ નારંગૈરંગમંડપવચ્છિયઃ
મીઠા નારંગી અને લીમડાંથી એ વન આનંદમંડપ જેવું લાગતું હતું.
અનિલાલોલ કંકોલ વલ્લીહલ્લી સકાયિતમ્
પવનમાં લહેરાતી કંકોળા લતાઓ અને તેની શાખાઓ વણાયેલી હતી.
મંદાંદોલિતકર્પૂર કદલીદલ સંજ્ઞયા
હળવે હલનારી કપૂરના વૃક્ષો, જેનાં પાન કેળાના પાન જેવી ઓળખાય છે, ત્યાં હતાં.
પુન્નાગમિવ પુન્નાગપલ્લવૈઃકરપલ્લવૈઃ
પુન્નાગના કૂમળા પાંદડાં અને ડાળીઓના પાંદડાંથી તે વૃક્ષ શોભી રહ્યું હતું.
વિદીર્ણદાડિમૈઃ સ્વાંતં દર્શયંતં તુ રાગવત્
ફાટેલા દાડમના ફળો પોતાનું લાલ રંગ દર્શાવી રહ્યાં હતાં.
ઉદુંબરૈરંબરગૈરનંતફલમાલિતૈઃ
ઉદુંબર અને જાંબુના વૃક્ષો અનંત ફળોથી શોભી રહ્યાં હતાં.
પનસૈર્વનાસાભૈઃ શુકનાસૈઃ પલાશકૈઃ
પનસ, વનાસા, શુકનાસા અને પલાશના વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
કદંબવાદિનો નીપાન્દૃષ્ટ્વા કંટકિતૈરિવ
કદંબ અને નીપના વૃક્ષો કાંટાવાળા જેવા દેખાતા હતાં.
નમેરુભિશ્ચ મેરૂચ્ચશિખરૈરિવ રાજિતમ્
નમેરુના વૃક્ષો મેરુ પર્વતની ઊંચી શિખર જેવી તેજસ્વી લાગતાં હતાં.
તટેતટેપટુવટૈરુચ્ચૈઃપટકુટી વૃતમ્ 4.1.1.
દરેક કાંઠે ઊંચા વટવૃક્ષોની પાંદડીઓથી ઘેરાયેલું છાનુ બન્યું હતું.
કરમર્દૈઃ કરીરૈશ્ચ કરજૈશ્ચકરંબકૈઃ
કરમર, કરીર અને કરંબકના વૃક્ષો પોતાના ફળોથી ભરેલા હતાં.
નીરાજિતમિવોદ્દીપૈરાજચંપકકોરકૈઃ
સોનાના ચંપકના ફૂલો જેવી દીવોની રોશનીથી શોભાયમાન લાગતું હતું.
ક્વચિચ્ચલદલૈરુચ્ચૈઃ ક્વચિત્કાંચનકેતકૈઃ
ક્યાંક ઊંચા, લહેરાતા પાંદડા અને ક્યાંક સોનાની જેમ ચમકતા કેતકીના ફૂલો થી શોભાયમાન હતું.
કર્કંધુ બંધુજીવૈશ્ચ પુત્રજીવૈર્વિરાજિતમ્ ૨૪ !। ગલન્મધૂ કકુસુમૈર્ધરારૂપધરંહરમ્
કર્કંદ, બંધુજીવ અને પુત્રજીવના વૃક્ષો થી શોભાયમાન, મધથી ટપકતા ફૂલો જમીન પર પડતા, જાણે પૃથ્વી પોતે જ રૂપ ધારણ કરી હોય એવી ભાત હતી.
સર્જાર્જુનાંજનૈર્બીજૈર્વ્યજનૈર્વીજ્યમાનવત્
સર્જ, અર્જુન અને અંજના વૃક્ષોના બીજ અને પાંદડાથી જાણે પંખો કરવામાં આવતો હોય એવી શોભા હતી.
અમંદૈઃ પિચુમંદૈશ્ચ મંદારૈઃ કોવિદારકૈઃ
નરમ પિચુમંદ, મંદાર અને કોવિદારોના વૃક્ષોથી પણ તે જગ્યા શોભતી હતી.
ઉદ્દંડૈશ્ચાપિ શેહુંડૈરેરંડૈર્ગુડપુષ્પકૈઃ
ઊંચા શેહુંડ, એરંડા અને ગુડપુષ્પના વૃક્ષોથી પણ તે સ્થળ શોભાયમાન હતું.
અક્ષૈઃ પ્લક્ષૈઃ શલ્લકીભિર્દેવદારુહરિદ્રુમૈઃ
અક્ષ, પલાશ, શલ્લકી, દેવદારુ અને હરિદ્રુના વૃક્ષોથી પણ તે સ્થળ શોભતું હતું.
એલાલવંગ મરિચકુલું જનવનાવૃતમ્ 4.1.1.
એલચી, લવિંગ, મરી અને કુલુંજાના વનોથી ઘેરાયેલું હતું.
શાકશંખવનૈરમ્યં ચદનૈરક્તચંદનૈઃ
શાક અને શંખના વનોથી, તેમજ લાલ ચંદનના વૃક્ષોથી તે સ્થાન સુંદર લાગતું હતું.
દ્રાક્ષાવલ્લીનાગવલ્લીકણાવલ્લીશતાવૃતમ્
ડાળીઓ પર દ્રાક્ષ, નાગવલ્લી અને પાનવલ્લીની શતાવધિ લતાવેલો આવરણ હતું.