ય ઇદં શ્રાવયેદ્વિદ્વાન્મહામાહાત્મ્યમુત્તમમ્
જે વિદ્વાન આ મહાન મહાત્મ્યને સાંભળાવે છે—
ગુપ્તક્ષેત્રસ્ય માહાત્મ્યં સકલં શ્રાવયેદ્યદિ
જો કોઈ ગુપ્ત ક્ષેત્રનું સમગ્ર મહાત્મ્ય સાંભળાવે—
કોટિતીર્થસ્ય માહાત્મ્યં મહીનગરકસ્ય ચ
કોટિતીર્થ અને પૃથ્વી નગરનું મહાત્મ્ય—
કોટિતીર્થે નરઃ સ્નાત્વા શ્રાદ્ધં કૃત્વા પ્રયત્નતઃ 1.2.66.
કોટિતીર્થમાં સ્નાન કરીને, શ્રાદ્ધ વિધિવત્ કરે—
સ્વર્ગપાતાલમર્ત્યેષુ યાનિ તીર્થાનિ સન્તિ વૈ
સ્વર્ગ, પાતાળ અને પૃથ્વી પર જે-જે તીર્થો છે—
અશ્વમેધાદિભિર્યજ્ઞૈરિષ્ટૈશ્ચૈવાપ્તદક્ષિણૈઃ
અશ્વમેધ જેવા યજ્ઞો અને યોગ્ય દક્ષિણાથી પ્રાપ્ત પુણ્ય—
તત્પુણ્યં પ્રાપ્યતે વિપ્રાઃ કોટિતીર્થે ન સંશયઃ
એ પુણ્ય, હે બ્રાહ્મણો, કોટિતીર્થમાં ચોક્કસ મળે છે, તેમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇદં પવિત્રં ખલુ પુણ્યદં સદા યશસ્કરં પાપહરં પરાત્પરમ્
આ ખરેખર પવિત્ર છે, હંમેશા પુણ્ય આપનાર, યશ આપનાર, પાપ નાશક અને સર્વોત્તમ છે.
ધન્યં યશસ્યં નિયતં સુપુણ્યં સ્વર્મોક્ષદં પાપહરં નરાણામ્
આ ધન્ય, યશસ્વી, નિશ્ચિતપણે ઉત્તમ પુણ્યદાયક, સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનાર, અને મનુષ્યોના પાપનો નાશક છે.
શ્રીગણેશાય નમઃ તં મન્મહે મહેશાનં મહેશાનપ્રિયાર્ભકમ્
શ્રી ગણેશને વંદન. હું મહેશાનના પ્રિય પુત્ર, એ મહેશાનને માન આપું છું.
ભૂમિષ્ઠાપિ ન યાત્રભૂસ્ત્રિદિવતોપ્યુચ્ચૈરધઃસ્થાપિ યા યા બદ્ધા ભુવિ મુક્તિદાસ્યુરમૃતં યસ્યાં મૃતા જંતવઃ
પૃથ્વી પર હોય, યાત્રા સ્થળ ન હોય, કે સ્વર્ગમાં ઊંચે કે પાતાળમાં નીચે બંધાયેલ હોય, એ ભૂમિ પર મુક્તિ આપે છે; જેમાં મરણ પામનાર જીવ અમૃત પામે છે.
નમસ્તસ્મૈ મહેશાય યસ્ય સંધ્યાત્ત્રયચ્છલાત્
તે મહેશાને વંદન, જેના માયાથી ત્રણ સંધ્યા જળવાય છે.
અષ્ટાદશપુરાણાનાં કર્ત્તા સત્યવતીસુતઃ
અઠાર પુરાણોના રચયિતા સત્યવતીપુત્ર છે.
શ્રીવ્યાસ ઉવાચ કદાચિન્નારદઃ શ્રીમાન્સ્નાત્વા શ્રીનર્મદાંભસિ
શ્રીવ્યાસ કહે છે : એક વખત શ્રીનારદજી પવિત્ર નર્મદા નદીમાં સ્નાન કરીને બહાર આવ્યા.
વ્રજન્વિલોકયાંચક્રે પુરોવિંધ્યં ધરાધરમ્
માર્ગમાં જતા તેઓએ પુરોવિંધ્ય નામના પર્વતને જોયો.
દ્વૈરૂપ્યેણાપિ કુર્વંતં સ્થાવરેણ ચરેણ ચ
તેમણે એ પર્વતને સ્થાવર અને જંગમ, એમ બે રૂપે દેખાતા જોયો.
રસાલયં રસાલૈસ્તૈરશોકૈઃ શોકહારિણામ્
તે સ્થળે કેરીના વૃક્ષો અને દુઃખ દૂર કરનારા અશોકના વૃક્ષોનો સુંદર વન હતો.
ખપુરૈઃ ખપુરાકારં શ્રીફલં શ્રીફલૈઃ કિલ
ત્યાં નાળિયેરના વૃક્ષો અને તાજા નાળિયેરથી ભરેલું વન હતું.
વનશ્રિયઃ કુચાકારૈર્લકુચૈશ્ચ મનોહરમ્ 4.1.1.
વનની ભવ્યતા લકુચના ગોળાકાર ફળવાળા વૃક્ષોથી મોહક લાગી રહી હતી.
સુરંગૈશ્ચાપિ નારંગૈરંગમંડપવચ્છિયઃ
મીઠા નારંગી અને લીમડાંથી એ વન આનંદમંડપ જેવું લાગતું હતું.
અનિલાલોલ કંકોલ વલ્લીહલ્લી સકાયિતમ્
પવનમાં લહેરાતી કંકોળા લતાઓ અને તેની શાખાઓ વણાયેલી હતી.
મંદાંદોલિતકર્પૂર કદલીદલ સંજ્ઞયા
હળવે હલનારી કપૂરના વૃક્ષો, જેનાં પાન કેળાના પાન જેવી ઓળખાય છે, ત્યાં હતાં.
પુન્નાગમિવ પુન્નાગપલ્લવૈઃકરપલ્લવૈઃ
પુન્નાગના કૂમળા પાંદડાં અને ડાળીઓના પાંદડાંથી તે વૃક્ષ શોભી રહ્યું હતું.
વિદીર્ણદાડિમૈઃ સ્વાંતં દર્શયંતં તુ રાગવત્
ફાટેલા દાડમના ફળો પોતાનું લાલ રંગ દર્શાવી રહ્યાં હતાં.
ઉદુંબરૈરંબરગૈરનંતફલમાલિતૈઃ
ઉદુંબર અને જાંબુના વૃક્ષો અનંત ફળોથી શોભી રહ્યાં હતાં.
પનસૈર્વનાસાભૈઃ શુકનાસૈઃ પલાશકૈઃ
પનસ, વનાસા, શુકનાસા અને પલાશના વૃક્ષો પણ ત્યાં હતાં.
કદંબવાદિનો નીપાન્દૃષ્ટ્વા કંટકિતૈરિવ
કદંબ અને નીપના વૃક્ષો કાંટાવાળા જેવા દેખાતા હતાં.
નમેરુભિશ્ચ મેરૂચ્ચશિખરૈરિવ રાજિતમ્
નમેરુના વૃક્ષો મેરુ પર્વતની ઊંચી શિખર જેવી તેજસ્વી લાગતાં હતાં.
તટેતટેપટુવટૈરુચ્ચૈઃપટકુટી વૃતમ્ 4.1.1.
દરેક કાંઠે ઊંચા વટવૃક્ષોની પાંદડીઓથી ઘેરાયેલું છાનુ બન્યું હતું.
કરમર્દૈઃ કરીરૈશ્ચ કરજૈશ્ચકરંબકૈઃ
કરમર, કરીર અને કરંબકના વૃક્ષો પોતાના ફળોથી ભરેલા હતાં.