સ્વભક્તાનાં ચ લોકેષુ દેવીનાં દાસ્યસે સ્થિતિમ્ પિટકાસ્તાઃ સુખેનૈવ શામયિષ્યસિ પૂજનાત્
લોકોમાં, તું દેવીના ભક્તોને સ્થિરતા આપશે; એ પીઠો તું પૂજનથી સરળતાથી શાંત કરી દેશે.
ઇદં ચ શૃંગમારુહ્ય પશ્ય યુદ્ધં યથા ભવેત્
હવે આ શિખર પર ચડીને, યુદ્ધ કેવી રીતે ચાલે છે તે જો.
ધાવંતઃ કૌરવાસ્ત્વસ્માન્વયં યામસ્ત્વમૂનિતિ
કૌરવો અમથી ભાગી રહ્યા છે; અમે તેમને પછાડી રહ્યા છીએ, અને તું એ બધું જોઈ રહ્યો છે.
બર્બરીકશિરશ્ચૈવ ગિરિશૃંગમવાપ્ય તત્ તતો યુદ્ધં મહદભૂત્કુરુપાંડવસેનયોઃ ।।1.2.66.
બર્બરીકનું શિર એ પર્વત શિખર પર પહોંચી, અને પછી કુરુ અને પાંડવોની સેના વચ્ચેનું મહાન યુદ્ધ જોયું.
અષ્ટાદશાહેન હતા યે ચ દ્રોણવૃષાદયઃ
અઢી અઠવાડિયામાં, દ્રોણ અને વૃષ જેવા ઘણા મારાયા.
યુધિષ્ઠિરો જ્ઞાતિમધ્યે ગોવિંદં સમભાષત
યુધિષ્ઠિર એ પોતાના કુટુંબમાં, ગોવિંદને સંબોધન કર્યું.
ત્વયૈવ નાથેન હરે નમસ્તે પુરુષોત્તમ
હે હરિ, હે પુરુષોત્તમ, તું જ અમારો રક્ષક છે; તને નમન.
યેન ધ્વસ્તા ધાર્તરાષ્ટ્રાસ્તં નિરાકૃત્ય માં નૃપ
જેના કારણે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો નાશ પામ્યા, અને એણે મને પણ અવગણ્યો, હે રાજા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ફાલ્ગુનં ચ સાત્યકિં માં ચ પાંડવ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ફાલ્ગુન, સાત્યકી અને હું, પાંડવ, તું.
ન મયા ન ત્વયા પાર્થ નાન્યેનાપ્યરયો હતાઃ
પાર્થ, ન તો મેં, ન તો તું, ન તો બીજાએ દુશ્મનોને માર્યા છે.
અહં હિ સર્વદાગ્રસ્થં નરં પશ્યામિ સંયુગે
હું તો હંમેશા યુદ્ધમાં એક શ્રેષ્ઠ પુરુષને જોતો છું.
અથ ચેદસ્તિ ત્વત્પૌત્રમુચ્ચસ્થં વચ્મિ હંત કઃ
જો તારા પૌત્રમાં કોઈ વિશેષતા હોય, તો હું કહું — કયારેક, એ કોણ છે?
ઉપસૃત્ય તતો ભીમો બર્બરીકમપૃચ્છત
પછી ભીમ બર્બરીક પાસે ગયો અને પૂછ્યું.
સવ્યતઃ પંચવક્ત્રઃ સ દક્ષિણે ચૈકવક્ત્રતઃ ।। 1.2.66.
ડાબી બાજુએ પાંચ મુખ, જમણી બાજુએ એક જ મુખ હતું.
સવ્યતો દશહસ્તશ્ચ ધૃતશૂલાદ્યુદાયુધઃ
ડાબી બાજુએ દસ હાથ, જેમાં શૂળ અને બીજા હથિયારો પકડેલા હતા.
સવ્યતશ્ચ જટાધારી દક્ષિણે મુકુટોચ્ચયઃ
ડાબી બાજુએ જટાવાળું વાળ, જમણી બાજુએ ઊંચો મુકુટ હતો.
સવ્યતશ્ચંદ્રધારી ચ દક્ષિણે કૌસ્તુભદ્યુતિઃ
ડાબી બાજુએ ચાંદની, જમણી બાજુએ કૌસ્તુભ રત્નની તેજસ્વી ઝાંખી હતી.
ઈદૃશો મે નરો દૃષ્ટો ન ચાન્યો યો જઘાન તાન્
એવો પુરુષ મેં જોયો છે; બીજાએ એ દુશ્મનોને માર્યા નથી.
સસ્વનુર્દેવવાદ્યાનિ સાધુસાધ્વિતિ વૈ જગુઃ
દેવતાઓના વાદ્ય વાગ્યા અને 'સારા, સારું!' એમ અવાજો ઉઠ્યા.
વિલક્ષશ્ચાભવદ્ભીમો નિશ્વાસાંશ્ચાપ્યમુંચત
ભીમ ગૂંચવાયો અને ઊંડા શ્વાસ છોડ્યા.
કુરુશાર્દૂલ એહીતિ પ્રોચ્ય સસ્માર કાશ્યપિમ્
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, અહીં આવો! એમ કહીને તેણે કાશ્યપને યાદ કર્યો.
ભીમેન સહિતો વ્યોમ્નિ પ્રયાતો દક્ષિણાં દિશમ્
ભીમ સાથે, તે આકાશમાં દક્ષિણ દિશા તરફ ગયો.
લંકાસમીપે દૃષ્ટ્વૈવ સરઃ કૃષ્ણોઽબ્રવીદ્વચઃ
લંકા પાસે સરોવર જોઈને, કૃષ્ણે કહ્યું:
યદિ શૂરોઽસિ તચ્છીઘ્રમાનયાસ્યતલાન્મૃદમ્ 1.2.66.
જો તું વીર છે, તો તરત જ આ સરોવરનાં તળમાંથી માટી લાવી બતાવ.
યોજનં વાયુજવાદ્ગચ્છન્નધો નાંતમપશ્યત
પવનની ઝડપે એક યોજન ચાલ્યો, પણ તળ દેખાયું નહીં.
અગાધમેતત્સુમહત્સરઃ કૈશ્ચિન્મહાબલૈઃ
આ મોટું સરોવર એટલું ઊંડું છે કે મહા શક્તિશાળી લોકો પણ તળ સુધી પહોંચી શકતા નથી.
સ્વેનાંગુષ્ઠેન તેજસ્વી તદર્ધાર્ધમજાયત
પોતાના અંગૂઠાથી તેજસ્વી એ અર્ધના અર્ધ ભાગને ઉત્પન્ન કર્યો.
તદૃષ્ટ્વા વિસ્મિતઃ પ્રાહ કિમિદં કૃષ્ણ બ્રૂહિ મે
એ જોઈને, આશ્ચર્યચકિત થઈને પૂછ્યું: 'આ શું છે, કૃષ્ણ? મને કહો.'
કુમ્ભકર્ણ ઇતિ ખ્યાતઃ પૂર્વમાસીન્નિશાચરઃ
પહેલાં એ રાત્રે ફરતા દાનવ તરીકે કુંભકર્ણ નામે ઓળખાતા હતા.
શિરસસ્તસ્ય તાલુક્યખંડમેતદ્વૃકોદર
વૃકોદર, એ તેના માથાના તાળુનો એક ભાગ છે.