યદ્યેવં ભવિતા નાશસ્તદેકં દેવ પ્રાર્થયે
હવે જો વિનાશ થવાનો જ નક્કી છે, હે દેવ, તો હું તારા પાસેથી માત્ર એક જ વાત માંગુ છું.
તતસ્તથેતિ તં પ્રાહ કેશવો દેવસંસદિ
પછી દેવોની સભામાં કેશવએ તેને કહ્યું, 'તેમ જ થશે.'
ઇત્યુક્ત્વા ચાવતીર્ણોઽસૌ સહ દેવૈર્હરિસ્તદા
આ રીતે બોલીને, હરિ એ સમયે દેવો સાથે નીચે આવ્યો.
સૂર્યવર્ચાઃ સ ચાયં હિ નિહતો ભૈમિપુત્રકઃ તસ્માદ્દોષો ન કૃષ્ણેઽસ્મિન્દ્રષ્ટવ્યઃ સર્વભૂ મિપૈઃ
ભીમનો પુત્ર, જે સૂર્ય જેવો તેજસ્વી હતો, હવે મારાયો છે; તેથી, હે ઇન્દ્ર, બધા જીવોએ કૃષ્ણમાં કોઈ દોષ શોધવો નહીં.
યદ્યેનમધુના નૈવ હન્યાં બ્રહ્મવચોઽન્યથા
જો હું તેને હવે ન મારું, તો બ્રહ્માનું વચન ખોટું થઈ જશે.
ગુપ્તક્ષેત્રે મયૈવાઽસૌ નિયુક્તો દેવ્યનુસ્મૃતૌ
તેને હું જ ગુપ્ત સ્થળે, દેવીના સ્મરણમાં, નિમણુક કર્યો હતો.
ઇત્યુક્તે ચંડિકા દેવી તદા ભક્તશિરસ્ત્વિદમ્
આ રીતે બોલ્યા પછી, ચંડિકા દેવી એ ભક્તના શિરને સંબોધન કર્યું.
યથા રાહુશિરસ્તદ્વત્તચ્છિરઃ પ્રણનામ તાન્
રાહુના શિર જેવું, એ શિર પણ એમને વંદન કર્યું.
તતઃ કૃષ્ણો વચઃ પ્રાહ મેઘગંભીરવાક્પ્રભુઃ
પછી કૃષ્ણ, જેનું વાણી મેઘ જેવી ગૂંજી રહી હતી, એ વાત બોલી.
તાવત્ત્વં સર્વલોકાનાં વત્સ પૂજ્યો ભવિષ્યસિ
હવે, બાલક, તું બધા લોકોએ પૂજવામાં આવશે.
સ્વભક્તાનાં ચ લોકેષુ દેવીનાં દાસ્યસે સ્થિતિમ્ પિટકાસ્તાઃ સુખેનૈવ શામયિષ્યસિ પૂજનાત્
લોકોમાં, તું દેવીના ભક્તોને સ્થિરતા આપશે; એ પીઠો તું પૂજનથી સરળતાથી શાંત કરી દેશે.
ઇદં ચ શૃંગમારુહ્ય પશ્ય યુદ્ધં યથા ભવેત્
હવે આ શિખર પર ચડીને, યુદ્ધ કેવી રીતે ચાલે છે તે જો.
ધાવંતઃ કૌરવાસ્ત્વસ્માન્વયં યામસ્ત્વમૂનિતિ
કૌરવો અમથી ભાગી રહ્યા છે; અમે તેમને પછાડી રહ્યા છીએ, અને તું એ બધું જોઈ રહ્યો છે.
બર્બરીકશિરશ્ચૈવ ગિરિશૃંગમવાપ્ય તત્ તતો યુદ્ધં મહદભૂત્કુરુપાંડવસેનયોઃ ।।1.2.66.
બર્બરીકનું શિર એ પર્વત શિખર પર પહોંચી, અને પછી કુરુ અને પાંડવોની સેના વચ્ચેનું મહાન યુદ્ધ જોયું.
અષ્ટાદશાહેન હતા યે ચ દ્રોણવૃષાદયઃ
અઢી અઠવાડિયામાં, દ્રોણ અને વૃષ જેવા ઘણા મારાયા.
યુધિષ્ઠિરો જ્ઞાતિમધ્યે ગોવિંદં સમભાષત
યુધિષ્ઠિર એ પોતાના કુટુંબમાં, ગોવિંદને સંબોધન કર્યું.
ત્વયૈવ નાથેન હરે નમસ્તે પુરુષોત્તમ
હે હરિ, હે પુરુષોત્તમ, તું જ અમારો રક્ષક છે; તને નમન.
યેન ધ્વસ્તા ધાર્તરાષ્ટ્રાસ્તં નિરાકૃત્ય માં નૃપ
જેના કારણે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો નાશ પામ્યા, અને એણે મને પણ અવગણ્યો, હે રાજા.
ધૃષ્ટદ્યુમ્નં ફાલ્ગુનં ચ સાત્યકિં માં ચ પાંડવ
ધૃષ્ટદ્યુમ્ન, ફાલ્ગુન, સાત્યકી અને હું, પાંડવ, તું.
ન મયા ન ત્વયા પાર્થ નાન્યેનાપ્યરયો હતાઃ
પાર્થ, ન તો મેં, ન તો તું, ન તો બીજાએ દુશ્મનોને માર્યા છે.
અહં હિ સર્વદાગ્રસ્થં નરં પશ્યામિ સંયુગે
હું તો હંમેશા યુદ્ધમાં એક શ્રેષ્ઠ પુરુષને જોતો છું.
અથ ચેદસ્તિ ત્વત્પૌત્રમુચ્ચસ્થં વચ્મિ હંત કઃ
જો તારા પૌત્રમાં કોઈ વિશેષતા હોય, તો હું કહું — કયારેક, એ કોણ છે?
ઉપસૃત્ય તતો ભીમો બર્બરીકમપૃચ્છત
પછી ભીમ બર્બરીક પાસે ગયો અને પૂછ્યું.
સવ્યતઃ પંચવક્ત્રઃ સ દક્ષિણે ચૈકવક્ત્રતઃ ।। 1.2.66.
ડાબી બાજુએ પાંચ મુખ, જમણી બાજુએ એક જ મુખ હતું.
સવ્યતો દશહસ્તશ્ચ ધૃતશૂલાદ્યુદાયુધઃ
ડાબી બાજુએ દસ હાથ, જેમાં શૂળ અને બીજા હથિયારો પકડેલા હતા.
સવ્યતશ્ચ જટાધારી દક્ષિણે મુકુટોચ્ચયઃ
ડાબી બાજુએ જટાવાળું વાળ, જમણી બાજુએ ઊંચો મુકુટ હતો.
સવ્યતશ્ચંદ્રધારી ચ દક્ષિણે કૌસ્તુભદ્યુતિઃ
ડાબી બાજુએ ચાંદની, જમણી બાજુએ કૌસ્તુભ રત્નની તેજસ્વી ઝાંખી હતી.
ઈદૃશો મે નરો દૃષ્ટો ન ચાન્યો યો જઘાન તાન્
એવો પુરુષ મેં જોયો છે; બીજાએ એ દુશ્મનોને માર્યા નથી.
સસ્વનુર્દેવવાદ્યાનિ સાધુસાધ્વિતિ વૈ જગુઃ
દેવતાઓના વાદ્ય વાગ્યા અને 'સારા, સારું!' એમ અવાજો ઉઠ્યા.
વિલક્ષશ્ચાભવદ્ભીમો નિશ્વાસાંશ્ચાપ્યમુંચત
ભીમ ગૂંચવાયો અને ઊંડા શ્વાસ છોડ્યા.