જંજલ્પાકૌ જજપતુઃ સર્વમંત્રાધિકં સદા
તેઓ હંમેશા સર્વોચ્ચ મંત્રો સ્પષ્ટ ઉચ્ચારથી જપતા.
પ્રદક્ષિણાનમસ્કારૈર્મુદ્રાબંધૈર્નવૈર્નવૈઃ
પ્રદક્ષિણ, નમસ્કાર અને નવી નવી મુદ્રાઓથી તેઓ સેવા કરતા.
પંચબ્રહ્મષડંગાદ્યૈરર્ચયામાસતુઃ શિવમ્
પાંચ બ્રહ્મ અને છ અંગાદિ વિધિઓથી તેમણે શિવજીની પૂજા કરી.
વેધોવિષ્ણૂ સમારાધ્ય શિવજ્ઞાનમવાપતુઃ
વિષ્ણુ અને બ્રહ્માની આરાધના કરીને તેમણે શિવજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું.
ઇતીદમશ્રાવિ મયા રહસ્યં પિતુઃ શિલાદસ્ય મુખાત્પુરા યત્
આ રહસ્ય મેં પહેલાં મારા પિતા શિલાદના મોઢેથી સાંભળ્યું હતું.
તથાપિ કૌતુકેનાહમાક્રાંતો મુનયોઽપ્યમી
છતાં પણ, મને અને આ ઋષિઓને કૌતુકથી મનમાં ઉદ્વેગ થાય છે.
શૃણુ ત્વમવધાનેન માર્કંડેય મહામતે
હે માર્કંડેય, મહાન બુદ્ધિશાળી, તું ધ્યાનથી સાંભળ.
નનુ જાનાસિ તત્પૂર્વં યથા દાક્ષાયણી શિવઃ
તને તો ખબર છે કે પહેલાં દક્ષાયણી કેવી રીતે શિવની પત્ની બની હતી.
યથા ચ સા ક્રુધા ભર્તુર્દ્રુહિ દક્ષપ્રજાપતૌ
અને કેવી રીતે એ પોતાના પતિ પર ગુસ્સે થઈ દક્ષ પ્રજાપતિનો વિરોધ કર્યો હતો.
તદા હરાજ્ઞાનિઘ્નેન વીરભદ્રેણ યત્કૃતમ્
પછી હરાની આજ્ઞાથી વીરભદ્રે જે કરવું હતું તે કર્યું.
અશ્રૌષીસ્તસ્ય દક્ષસ્ય ગણૈઃ શીર્ષાસખંડનમ્
તમે તો સાંભળ્યું છે કે દક્ષનું માથું ગણોએ કાપી નાખ્યું હતું.
દંતઘાતં રવેઃ પાણિપાટનં જાતવેદસઃ
સૂર્યના દાંત તોડી નાખ્યા, હાથ કપાઈ ગયા અને અગ્નિને પણ ઇજા પહોંચી હતી.
સા ચ દેવી પુનર્જન્મ લેભે હિમવતો ગૃહે
એ દેવી ફરીથી હિમવંતના ઘરે જન્મી હતી.
દેવઃ સ્થાણુવને તાં ચ પરિચર્યાપરં રહઃ 1.3.2.17.
દેવતા, જે એની સેવા માટે સમર્પિત હતા, તેઓએ ગુપ્ત રીતે સ્થાણુવનમાં એના સાથે નિવાસ કર્યો.
જિતેંદ્રિયં ચ તં દેવં ક્વાપિ યાતં ગણૈઃ સહ
એ ઇન્દ્રિયો પર જીત મેળવેલા દેવતા, પોતાના ગણો સાથે ક્યાંક ગયા.
ઉપયમ્યાથ તાં દેવો વૃત્તાંતૈશ્ચિત્તખંડિભિઃ
પછી દેવતા એના પાસે ગયા, જેનું મન ભૂતકાળની ઘટનાઓથી વ્યથિત હતું.
વૈધવ્યખિન્નયા રત્યા પ્રાર્થિતા શૈલનંદિની
પર્વતકન્યા, વિધવા થવાથી દુઃખી થઈ, એના સાથે મિલન ઈચ્છતી હતી.
પુનશ્ચ મેનયા માત્રા પિત્રા ચ હિમભૂભૃતા
પછી ફરીથી એની માતા મેનાએ અને પિતા હિમવંતે પણ એમ કર્યું.
તદા શુંભનિશુંભાખ્યૌ લેભાતે વેધસો વરમ્
ત્યારે શુંભ અને નિશુંભ નામના દૈત્યોને સર્જનહાર પાસેથી વર મળ્યું.
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા જાતત્રાસૈઃ સુપર્વભિઃ
આવું વચન સાંભળી દેવતાઓ ભયથી કાંપવા લાગ્યા.
માભૈષ્ટ ભદ્ર કાલેન તથા પ્રતિવિધીયતે
ભય ન રાખ, ભદ્રે, સમય આવતાં એનું યોગ્ય નિવારણ થશે.
દત્તાભયાન્મુકુંદાદીન્વિસૃજ્યાંધકસૂદનઃ
અંધકાસૂદને સુરક્ષાનું વચન આપી, મુકુંદ અને બીજાઓને વિદાય આપ્યા.
કદાચિન્મર્મલક્ષ્યેણ પ્રીત્યા કાલીતિ નિંદિતા
ક્યારેક છુપાયેલા ઘા કારણે, પ્રેમથી એને 'કાળી' કહી સંબોધવામાં આવી.
યત્રોત્ક્ષિપ્તવતી ચર્મ સ્વેચ્છયા પરમેશ્વરી 1.3.2.17.
ત્યાં પરમેશ્વરીએ પોતાની ઇચ્છાએ પોતાનું ચામડું ઉતારી નાખ્યું.
સા ચ ત્વક્કૌશિકી નામ્ના કાલી વિંધ્યાદ્રિવાસિની
એ કૌશિકી નામની, કાળી, વિંધ્ય પર્વત પર રહે છે.
દેવી ચ ગૌરી શિખરે તસ્મિન્નેવ મનોહરે
દેવી ગૌરી પણ એ જ સુંદર શિખરે હતી.
ક્રમેણ દૌર્હૃદવતી ભૂત્વા પ્રાસૂત પાર્વતી
થોડા સમય પછી, ઈચ્છાથી ભરાઈ, તેણીએ પાર્વતીને જન્મ આપી.
તૌ ચાગમવિદઃ પ્રાહુર્નારાયણચતુર્મુખૌ
પરંપરાએ કહે છે કે એ બંને, નારાયણ અને ચતુર્મુખે, વાત કરી હતી.
વર્ધમાનૌ ચ તૌ બાલૌ પિત્રોરાલોકમાનયોઃ
એ બંને બાળકોએ, વધતા વધતા, પોતાના માતાપિતાને જોયા.
જાતુ વીણાનિનાદેન કદાચિચ્ચિત્રલેખનૈઃ
ક્યારેક વીણા વગાડવાની ધ્વનિથી, તો ક્યારેક ચિત્ર દોરવાથી,