અરુણાખ્યં પુરં ચારાત્કલ્પયામાસતુશ્ચિરમ્
લાંબા સમય પછી તેમણે અરુણા નામનું શહેર પણ સ્થાપ્યું.
તસ્યાં બ્રહ્મર્ષયો દેવા ગંધર્વા દિવ્યયોષિતઃ
ત્યાં બ્રહ્મર્ષિ, દેવતાઓ, ગંધર્વો અને દૈવી સ્ત્રીઓ રહેતી હતી.
તીર્થાનિ ધાર્ય કૂપત્વં ગંગાદ્યાઃ સરિતસ્તથા
ત્યાં તીર્થો અને ગંગાદી નદીઓએ પણ કૂવામાં રૂપ ધારણ કર્યું.
ગોલોકો ગોગોષ્ઠતયા નૈગમત્વં કિલાગમાઃ
ગોલોક ત્યાં ગૌશાળાની જેમ બન્યું અને વેદો પણ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા.
ભૂતાઃ પ્રેતાઃ પિશાચાશ્ચ વેતાલાઃ કટપૂતનાઃ
ત્યાં ભૂત, પ્રેત, પિશાચ, વેતાળ અને કટપૂતનાનો પણ વાસ હતો.
દેવોપિ ધૂર્જટિસ્તસ્યાં કૌતુકી સિદ્ધરૂપધૃક્ 1.3.2.16.
ત્યાં દેવધૂર્જટી પણ સિદ્ધ રૂપ ધારણ કરીને કૌતુકથી આવ્યા હતા.
ન કેનચિદવિજ્ઞાતઃ સદા સર્વત્ર દીપ્યતિ
તેઓ કોઈથી અજાણ્યા નથી રહેતા અને સર્વત્ર પ્રકાશે છે.
દાંતૌ શોણાદ્રિનાથં તમર્ચયામાસતુશ્ચિરમ્
તેઓ લાંબા સમય સુધી દાંતથી, એટલે કે ભક્તિપૂર્વક, શોણાદ્રિના સ્વામીની પૂજા કરતા.
દીક્ષાદિકાનિ ચક્રાતે સ્વયમાચાર્યતાં ગતૌ
તેમણે પોતે જ ગુરુ બનીને દિક્ષા અને અન્ય વિધિઓ કર્યા.
પ્રાતઃ સ્નાત્વા સમાહૃત્ય પુષ્પપત્રાદિકં ફલમ્
સવારના સ્નાન પછી તેઓ ફૂલ, પાંદડા અને ફળ એકત્ર કરતા.
જંજલ્પાકૌ જજપતુઃ સર્વમંત્રાધિકં સદા
તેઓ હંમેશા સર્વોચ્ચ મંત્રો સ્પષ્ટ ઉચ્ચારથી જપતા.
પ્રદક્ષિણાનમસ્કારૈર્મુદ્રાબંધૈર્નવૈર્નવૈઃ
પ્રદક્ષિણ, નમસ્કાર અને નવી નવી મુદ્રાઓથી તેઓ સેવા કરતા.
પંચબ્રહ્મષડંગાદ્યૈરર્ચયામાસતુઃ શિવમ્
પાંચ બ્રહ્મ અને છ અંગાદિ વિધિઓથી તેમણે શિવજીની પૂજા કરી.
વેધોવિષ્ણૂ સમારાધ્ય શિવજ્ઞાનમવાપતુઃ
વિષ્ણુ અને બ્રહ્માની આરાધના કરીને તેમણે શિવજ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું.
ઇતીદમશ્રાવિ મયા રહસ્યં પિતુઃ શિલાદસ્ય મુખાત્પુરા યત્
આ રહસ્ય મેં પહેલાં મારા પિતા શિલાદના મોઢેથી સાંભળ્યું હતું.
તથાપિ કૌતુકેનાહમાક્રાંતો મુનયોઽપ્યમી
છતાં પણ, મને અને આ ઋષિઓને કૌતુકથી મનમાં ઉદ્વેગ થાય છે.
શૃણુ ત્વમવધાનેન માર્કંડેય મહામતે
હે માર્કંડેય, મહાન બુદ્ધિશાળી, તું ધ્યાનથી સાંભળ.
નનુ જાનાસિ તત્પૂર્વં યથા દાક્ષાયણી શિવઃ
તને તો ખબર છે કે પહેલાં દક્ષાયણી કેવી રીતે શિવની પત્ની બની હતી.
યથા ચ સા ક્રુધા ભર્તુર્દ્રુહિ દક્ષપ્રજાપતૌ
અને કેવી રીતે એ પોતાના પતિ પર ગુસ્સે થઈ દક્ષ પ્રજાપતિનો વિરોધ કર્યો હતો.
તદા હરાજ્ઞાનિઘ્નેન વીરભદ્રેણ યત્કૃતમ્
પછી હરાની આજ્ઞાથી વીરભદ્રે જે કરવું હતું તે કર્યું.
અશ્રૌષીસ્તસ્ય દક્ષસ્ય ગણૈઃ શીર્ષાસખંડનમ્
તમે તો સાંભળ્યું છે કે દક્ષનું માથું ગણોએ કાપી નાખ્યું હતું.
દંતઘાતં રવેઃ પાણિપાટનં જાતવેદસઃ
સૂર્યના દાંત તોડી નાખ્યા, હાથ કપાઈ ગયા અને અગ્નિને પણ ઇજા પહોંચી હતી.
સા ચ દેવી પુનર્જન્મ લેભે હિમવતો ગૃહે
એ દેવી ફરીથી હિમવંતના ઘરે જન્મી હતી.
દેવઃ સ્થાણુવને તાં ચ પરિચર્યાપરં રહઃ 1.3.2.17.
દેવતા, જે એની સેવા માટે સમર્પિત હતા, તેઓએ ગુપ્ત રીતે સ્થાણુવનમાં એના સાથે નિવાસ કર્યો.
જિતેંદ્રિયં ચ તં દેવં ક્વાપિ યાતં ગણૈઃ સહ
એ ઇન્દ્રિયો પર જીત મેળવેલા દેવતા, પોતાના ગણો સાથે ક્યાંક ગયા.
ઉપયમ્યાથ તાં દેવો વૃત્તાંતૈશ્ચિત્તખંડિભિઃ
પછી દેવતા એના પાસે ગયા, જેનું મન ભૂતકાળની ઘટનાઓથી વ્યથિત હતું.
વૈધવ્યખિન્નયા રત્યા પ્રાર્થિતા શૈલનંદિની
પર્વતકન્યા, વિધવા થવાથી દુઃખી થઈ, એના સાથે મિલન ઈચ્છતી હતી.
પુનશ્ચ મેનયા માત્રા પિત્રા ચ હિમભૂભૃતા
પછી ફરીથી એની માતા મેનાએ અને પિતા હિમવંતે પણ એમ કર્યું.
તદા શુંભનિશુંભાખ્યૌ લેભાતે વેધસો વરમ્
ત્યારે શુંભ અને નિશુંભ નામના દૈત્યોને સર્જનહાર પાસેથી વર મળ્યું.
ઇતિ તદ્વચનં શ્રુત્વા જાતત્રાસૈઃ સુપર્વભિઃ
આવું વચન સાંભળી દેવતાઓ ભયથી કાંપવા લાગ્યા.