કાલેકાલે ચ રક્ષામિ ત્વામેવાહં સદાનુગઃ
હંમેશા, દરેક સમયે, હું તારી જ રક્ષા કરું છું અને તારો અનુગામી છું.
અથ ક્ષુધાબલં જ્ઞાત્વા મામૌદરિકસત્તમમ્
પછી, ભૂખથી મારી શ્રેષ્ઠ શક્તિ ઓળખી.
તતઃ સુસંયતો ભૂત્વા પ્રણવં સમુદીરયન્
પછી, સંપૂર્ણ સંયમ રાખીને, તેણે પવિત્ર પ્રણવ ઉચ્ચાર્યો.
પ્રેતાઃ પિશાચા રક્ષાંસિ વૃથાલાપરતં નરમ્
ભૂત, પિશાચ અને રાક્ષસો સતત એવા માણસને પીડાવે છે,
વૃથાલાપી યદશ્નાતિ યત્કરોતિ શુભં ક્વચિત્ 1.2.65.
જે વ્યર્થ બોલે છે, ખાય છે અને ક્યારેક શુભ કાર્ય કરે છે.
નાયં તસ્યાસ્તિ વૈ લોકઃ કુત એવ પરો ભવેત્
એને આ લોકમાં સ્થાન નથી, તો પછી પરલોક ક્યાંથી મળે?
એવં સંસ્મારિતોઽપિ ત્વં યદિ ભૂયઃ પ્રવર્તસે
આ રીતે સમજાવ્યા પછી પણ, જો તું ફરી એ જ કરે છે,
પટીમિવ પ્રવિતતાં વિહસ્યાહ યુધિષ્ઠિરઃ
યુધિષ્ઠિરે હસીને, જાણે પાટ પર વાત કરે છે એમ કહ્યું.
નૂનં ત્વમલ્પવિજ્ઞાનો વેદાધીતાસ્ત્વયા વૃથા
ખરેખર, તારી સમજ બહુ ઓછી છે; તું વેદો ભણ્યો પણ એ વ્યર્થ ગયો.
સ્ત્રીપક્ષ ઇતિ મત્વા તામવજાનાસિ ભોઃ કથમ્
હે ભાઈ, તું એ સ્ત્રી પક્ષમાં છે એમ માનીને કેમ તેને અવગણતો?
યદિ ન સ્યાન્મહામાયા બ્રહ્મવિષ્ણુશિવાર્ચિતા
જો મહામાયા, જેને બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવ પૂજે છે, ન હોત...
ઈશ્વરઃ પરમાત્મા તાં ત્યક્તું શક્તઃ કથં ન હિ
તો પરમાત્મા, ઈશ્વર, કેમ તેને છોડવામાં અસમર્થ રહે?
વાસુદેવોઽપિ નિત્યં તાં સ્તૌતિ શક્તિં પરાત્પરામ્
વાસુદેવ પણ હંમેશા એ પરમ શક્તિને સ્તુતિ કરે છે.
નૈવં ભૂયઃ પ્રવક્તવ્યં મૌર્ખ્યાત્પ્રતિ મહેશ્વરીમ્
મહેશ્વરી સામે અજ્ઞાનથી આવા શબ્દો ફરી બોલવા નહીં.
ઇદમેવૌષધં તત્ર તૈઃ સાર્ધં જલ્પનં ન હિ ।। 1.2.65.
આ જ એક ઉપાય છે; હવે એમની સાથે વધુ ચર્ચા ન કરવી.
મુણ્ડે મુણ્ડે મતિર્ભિન્ના સત્યમેતન્નૃપ સ્ફુટમ્
દરેક માથામાં અલગ વિચાર હોય છે—હે રાજા, આ વાત સાચી અને સ્પષ્ટ છે.
નાગાયુતસમપ્રાણો વાયુપુત્રો વૃકોદરઃ
વૃકોદર, વાયુપુત્ર, એની પ્રાણશક્તિ દસ હજાર સાપ જેટલી છે.
ઇત્યુક્ત્વા વચનં ભીમો હ્યનુવવ્રાજ તં નૃપમ્
આ રીતે બોલી ભીમ એ રાજાને અનુસરી ગયો.
તતઃ ક્ષણેન વિકલસ્ત્વિતશ્ચેતશ્ચ પ્રસ્ખલત્
પછી એક ક્ષણે તું ગભરાઈ ગયો અને તારો મન ડગમગ્યું.
ધર્મરાજ મહાબુદ્ધે પશ્ય માં નૃપસત્તમ
હે ધર્મરાજા, મહાબુદ્ધિ, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, મને જો.
ભીમભીમ ધ્રુવં દેવી કુપિતા તે મહેશ્વરી
હે ભીમ, ખરેખર મહેશ્વરી દેવી તારા પર ગુસ્સે છે.
તત્સાંપ્રતમભિપ્રૈહિ શરણં પરમેશ્વરીમ્
એથી, તું તરત જ પરમેશ્વરી પાસે શરણ જઈ.
પ્રભાવપ્રત્યયાર્થં હિ સદા નિન્દામિ તાં પુનઃ
હું તો એના પ્રભાવને બતાવવા માટે વારંવાર એને નિંદા કરું છું.
તસ્માત્પ્રભાવં દૃષ્ટ્વૈવં નિપત્ય વસુધાતલે
એટલે, એના પ્રભાવને જોઈને ધરતી પર નમવું.
ગત્વૈવ દેવ્યાઃ શરણં ભીમસ્તુષ્ટાવ માતરમ્ ।। 1.2.65.
દેવીના શરણમાં જઈને ભીમે માતાને સ્તુતિ કરી.
બાલિશં બાલકં સ્વીયં ત્રાહિત્રાહિ નમોઽસ્તુ તે
હે રક્ષક, હે રક્ષક, તને નમું—મારા બાલિશ બાળકને બચાવ.
ત્વં બ્રાહ્મી બ્રહ્મણઃ શક્તિર્વૈષ્ણવી ત્વં ચ શાંભવી
તમે બ્રહ્માની શક્તિ છો, બ્રહ્માના માટે બ્રાહ્મી, તમે વિષ્ણુની શક્તિ છો, અને તમે શિવની શક્તિ પણ છો.
ત્વમૈન્દ્રી ચ ત્વમાગ્નેયી ત્વં યામ્યા ત્વં ચ નૈર્ઋતી
તમે ઇન્દ્રની શક્તિ છો, તમે અગ્નીની શક્તિ છો, તમે યમની શક્તિ છો, અને તમે નિરૃતીની શક્તિ પણ છો.
ઐશાનિ દેવિ વારાહિ નારસિંહિ જયપ્રદે
ઈશાનની શક્તિ, વરાહીની, નરસિંહીની, વિજય આપનાર દેવી, તમે છો.
ત્વં સૂર્યે ત્વં તથા સોમે ત્વં ભૌમે ત્વં બુધે ગુરૌ
તમે સૂર્યમાં છો, તમે ચંદ્રમાં પણ છો, તમે મંગળમાં, બુધમાં અને ગુરુમાં છો.