તદ્વરાકાથ શીઘ્રં ત્વમસ્માત્કુંડાદ્વિનિઃસર
એટલે, દુર્ભાગી, તું ઝડપથી આ કુંડમાંથી બહાર નીકળી જા.
ઇષ્ટકાશકલૈઃ શીઘ્રં ચૂર્ણયિષ્યેઽન્યથા શિરઃ
નહીંતર, હું તારા માથા પર ઈંટના ટુકડાથી ઝડપથી ફોડી નાખીશ.
ભીમશ્ચ વંચયિત્વા તામુત્પ્લુત્ય બહિરાવ્રજત્
પછી ભીમાએ તેને છેતરવી અને ઉડીને બહાર આવી ગયો.
યુયુધાતે પ્રલંબાભ્યાં બાહુભ્યાં યુદ્ધપારગૌ
ભીમા અને પ્રલંબા, બંને યુદ્ધમાં પારંગત, હાથથી લડ્યા.
મુષ્ટિભિઃ પાર્ષ્ણિઘાતૈશ્ચ જાનુભિશ્ચાભિજઘ્નતુઃ
તેમણે એકબીજાને મુઠ્ઠી, પગની એડી અને ઘૂંટણથી માર્યા.
હીયમાનસ્તતો ભીમ ઉદ્યતોઽભૂત્પુનઃ પુનઃ
પછી ભીમા દબાઈ ગયો, પણ વારંવાર ઊભો થયો.
તતો ભીમં સમુત્પાટ્ય બર્બરીકો બલાદિવ
પછી બરબરીકએ પોતાની શક્તિથી ભીમને પકડી લીધો, જાણે તેને જમીનમાંથી ઉખાડી લેતો હોય.
મૂર્છિતં ચૈવમાદાય વિસ્ફુરન્તં પુનઃપુનઃ
અવચેત અને વારંવાર ફફડતો ભીમને બરબરીકએ ઉઠાવી લીધો.
દદૃશુઃ પાંડવા નૈતદ્દેવ્યા નયનયંત્રિતાઃ ।। 1.2.64.
પાંડવો એ દૃશ્ય જોઈ શક્યા નહીં, કેમ કે તેઓ દેવીની શક્તિથી અટકાવવામાં આવ્યા હતા.
તથા ગૃહીતે કુરુવીરમુખ્યે વીરેણ તેનાદ્ભુતવિક્રમેણ
એ રીતે, જ્યારે કુરૂઓના મુખ્ય વીરને એ અદભુત પરાક્રમ વાળા વીરએ પકડી લીધો,
સાગરસ્ય તતસ્તીરે બર્બરીકં ગતં તદા
ત્યારે બરબરીક સમુદ્રના કિનારે ગયો.
ભોભો રાક્ષસશાર્દૂલ બર્બરીક મહાબલ
‘અરે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, મહાબલશાળી બરબરીક,
અયં હિ તીર્થયાત્રાયાં વિચરન્ભ્રાતૃભિર્યુતઃ
આ ભીમ તીર્થયાત્રા પર પોતાના ભાઈઓ સાથે છે.
સમ્માનં સર્વથા તસ્માદર્હઃ કૌરવનંદનઃ
કૌરવોના આનંદ, એ હંમેશા સન્માન માટે યોગ્ય છે.
ન્યપતત્પાદયોર્હા ધિક્કષ્ટં કષ્ટં ચ પ્રાહ સઃ
તે ભીમના પગ પર પડ્યો અને બોલ્યો, ‘અરે, કેટલું દુઃખદ, કેટલું દુઃખદ!’
ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતાં ચેતિ પુનઃ પુનરવોચત
તે વારંવાર ‘માફ કરો, માફ કરો’ કહી રહ્યો હતો.
તં તથા પરિશોચંતં મુહ્યમાનં મુહુર્મુહુઃ
તેને એ રીતે શોકમાં અને વારંવાર બેહોશ થતો જોઈને,
વયં ત્વાં નૈવ જાનીમસ્ત્વં ચાસ્માઞ્જન્મકાલતઃ
‘અમે તમને ઓળખતા નથી, અને તમે પણ જન્મથી અમને ઓળખતા નથી.
પરં નો વિસ્મૃતં સર્વં નાનાદુઃખૈઃ પ્રમુહ્યતામ્ 1.2.64.
અમે તો અનેક દુઃખોથી ગભરાઈને બધું ભૂલી ગયા છીએ.
તદસ્માકમિદં દુઃખં સર્વકાલવિધાનતઃ
આ દુઃખ અમારું તો સમયના નિયમ પ્રમાણે છે.
યતઃ સર્વઃ ક્ષત્રિયસ્ય દંડ્યો વિપથિસંસ્થિ તઃ
કોઈ પણ ક્ષત્રિય માટે, જે ખોટા માર્ગે ચાલે છે, તેને દંડ આપવો જરૂરી છે.
પિતૃમાતૃસુહૃદ્ભ્રાતૃપુત્રાદીનાં કિમુચ્યતે
પિતા, માતા, મિત્ર, ભાઈ, પુત્ર અને બીજા વિશે શું કહેવું?
યસ્ય ત્વીદૃશકઃ પૌત્રો ધર્મજ્ઞો ધર્મપાલકઃ
પરંતુ જેના પૌત્ર એવો છે—ધર્મ જાણનાર અને રક્ષક,
તસ્માચ્છોકં વિહાયેમં સ્વસ્થો ભવિ તુમર્હસિ
એથી, આ શોકને છોડીને, તમારે સ્વસ્થ થવું જોઈએ.
બર્બરીક ઉવાચ પાપં માં તાતતાત ત્વં બ્રહ્મઘ્નાદપિ કુત્સિતમ્
બરબરીકએ કહ્યું: પિતાજી, તમે મને બ્રાહ્મણ હત્યાથી પણ વધુ ગંદા પાપમાં દોષી બનાવી દીધો છે.
સર્વેષામેવ પાપાનાં નિષ્કૃતિઃ પ્રોચ્યતે બુધૈઃ
બુદ્ધિમાન લોકો કહે છે કે દરેક પાપ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત હોય છે.
તદ્યેન દેહેન મયા તાતતાતોઽભિપીડિતઃ
પિતાજી, આ જ શરીરથી મેં તમને બહુ દુઃખ આપ્યું છે.
મૈવં ભવેયમન્યેષુ અપિ જન્મસુ પાતકી
મને બીજાં જન્મોમાં પણ પાપી બનવું ન પડે.
યતોંઽશેન વિલુપ્યેત પ્રાયશ્ચિત્તાન્નિવારકઃ 1.2.64.
થોડાક ભાગથી પ્રાયશ્ચિત્તમાં અવરોધ દૂર થઈ શકે છે.
સમુદ્રોઽપિ ચકંપે ચ કથમેનં નિહન્મ્યહમ્
સાગર પણ કાંપી ઉઠ્યો; તો હું તેને કેવી રીતે મારી શકું?