યચ્ચ હસ્તશતાદૂર્ધ્વં સરસ્તત્ર વિધીયતે
અને જ્યાં હાથની સો લંબાઈથી વધુ હોય, ત્યાં તળાવનું નિયમ છે.
તતઃ સ્નાનં પ્રકર્તવ્યમન્યથા દોષ ઉચ્યતે
એથી ત્યાં સ્નાન કરવું જોઈએ, નહિ તો એમાં દોષ ગણાય છે.
મલં મૂત્રં પુરીષં ચ શ્લેષ્મ નિષ્ઠીનાશ્રુ ચ
મેલ, મૂત્ર, વિસર્જન, કફ, થૂક અને અશ્રુ—
તસ્માન્નિઃસર શીઘ્રં ત્વં યદ્યેવમજિતેન્દ્રિયઃ
એથી જો તું ઇન્દ્રિયોને કાબૂમાં રાખી શકતો નથી, તો ઝડપથી બહાર નીકળી જા.
યસ્ય હસ્તૌ ચ પાદૌ ચ મનશ્ચૈવ સુસંયતમ્
જેનું હાથ, પગ અને મન સારી રીતે સંયમિત હોય—
ક્ષુધા તૃષા મયા નિત્યં વારિતું નૈવ શક્યતે
ભૂખ અને તરસ હું હંમેશા રોકી શકતો નથી.
કિં ન શ્રુતસ્ત્વયા શ્લોકઃ શિબિના યઃ સમીરિતઃ
શું તું શિબી દ્વારા બોલાયેલો શ્લોક સાંભળ્યો નથી?
મુહૂર્તમપિ જીવેત નરઃ શુક્લેન કર્મણા
માણસ સારા કર્મથી એક ક્ષણ માટે પણ જીવી શકે છે.
પાસ્યામ્યેવ જલં ચાત્ર કામં વિલપ શુષ્ય વા ।। 1.2.64.
હું અહીં મનગમતું પાણી પીશ; તું ગમે તેટલું ફરિયાદ કર કે સૂકાઈ જા.
તસ્માત્તે પાતકં કર્તું ન દાસ્યામિ કથંચન
એથી હું તને પાપ કરવા ક્યારેય નહીં દઉં.
તદ્વરાકાથ શીઘ્રં ત્વમસ્માત્કુંડાદ્વિનિઃસર
એટલે, દુર્ભાગી, તું ઝડપથી આ કુંડમાંથી બહાર નીકળી જા.
ઇષ્ટકાશકલૈઃ શીઘ્રં ચૂર્ણયિષ્યેઽન્યથા શિરઃ
નહીંતર, હું તારા માથા પર ઈંટના ટુકડાથી ઝડપથી ફોડી નાખીશ.
ભીમશ્ચ વંચયિત્વા તામુત્પ્લુત્ય બહિરાવ્રજત્
પછી ભીમાએ તેને છેતરવી અને ઉડીને બહાર આવી ગયો.
યુયુધાતે પ્રલંબાભ્યાં બાહુભ્યાં યુદ્ધપારગૌ
ભીમા અને પ્રલંબા, બંને યુદ્ધમાં પારંગત, હાથથી લડ્યા.
મુષ્ટિભિઃ પાર્ષ્ણિઘાતૈશ્ચ જાનુભિશ્ચાભિજઘ્નતુઃ
તેમણે એકબીજાને મુઠ્ઠી, પગની એડી અને ઘૂંટણથી માર્યા.
હીયમાનસ્તતો ભીમ ઉદ્યતોઽભૂત્પુનઃ પુનઃ
પછી ભીમા દબાઈ ગયો, પણ વારંવાર ઊભો થયો.
તતો ભીમં સમુત્પાટ્ય બર્બરીકો બલાદિવ
પછી બરબરીકએ પોતાની શક્તિથી ભીમને પકડી લીધો, જાણે તેને જમીનમાંથી ઉખાડી લેતો હોય.
મૂર્છિતં ચૈવમાદાય વિસ્ફુરન્તં પુનઃપુનઃ
અવચેત અને વારંવાર ફફડતો ભીમને બરબરીકએ ઉઠાવી લીધો.
દદૃશુઃ પાંડવા નૈતદ્દેવ્યા નયનયંત્રિતાઃ ।। 1.2.64.
પાંડવો એ દૃશ્ય જોઈ શક્યા નહીં, કેમ કે તેઓ દેવીની શક્તિથી અટકાવવામાં આવ્યા હતા.
તથા ગૃહીતે કુરુવીરમુખ્યે વીરેણ તેનાદ્ભુતવિક્રમેણ
એ રીતે, જ્યારે કુરૂઓના મુખ્ય વીરને એ અદભુત પરાક્રમ વાળા વીરએ પકડી લીધો,
સાગરસ્ય તતસ્તીરે બર્બરીકં ગતં તદા
ત્યારે બરબરીક સમુદ્રના કિનારે ગયો.
ભોભો રાક્ષસશાર્દૂલ બર્બરીક મહાબલ
‘અરે રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ, મહાબલશાળી બરબરીક,
અયં હિ તીર્થયાત્રાયાં વિચરન્ભ્રાતૃભિર્યુતઃ
આ ભીમ તીર્થયાત્રા પર પોતાના ભાઈઓ સાથે છે.
સમ્માનં સર્વથા તસ્માદર્હઃ કૌરવનંદનઃ
કૌરવોના આનંદ, એ હંમેશા સન્માન માટે યોગ્ય છે.
ન્યપતત્પાદયોર્હા ધિક્કષ્ટં કષ્ટં ચ પ્રાહ સઃ
તે ભીમના પગ પર પડ્યો અને બોલ્યો, ‘અરે, કેટલું દુઃખદ, કેટલું દુઃખદ!’
ક્ષમ્યતાં ક્ષમ્યતાં ચેતિ પુનઃ પુનરવોચત
તે વારંવાર ‘માફ કરો, માફ કરો’ કહી રહ્યો હતો.
તં તથા પરિશોચંતં મુહ્યમાનં મુહુર્મુહુઃ
તેને એ રીતે શોકમાં અને વારંવાર બેહોશ થતો જોઈને,
વયં ત્વાં નૈવ જાનીમસ્ત્વં ચાસ્માઞ્જન્મકાલતઃ
‘અમે તમને ઓળખતા નથી, અને તમે પણ જન્મથી અમને ઓળખતા નથી.
પરં નો વિસ્મૃતં સર્વં નાનાદુઃખૈઃ પ્રમુહ્યતામ્ 1.2.64.
અમે તો અનેક દુઃખોથી ગભરાઈને બધું ભૂલી ગયા છીએ.
તદસ્માકમિદં દુઃખં સર્વકાલવિધાનતઃ
આ દુઃખ અમારું તો સમયના નિયમ પ્રમાણે છે.