મામુવાચ સદા પુત્ર પિતૄણાં ભક્તિકૃદ્ભવ
મારા પિતા હંમેશા કહતાં, 'પુત્ર, તું પિતૃઓની ભક્તિ કર.'
પ્રણામાયૈવ ભવતાં ભક્તિપ્રહ્વેણ ચેતસા ભવદ્ભિરહમિચ્છામિ ફલં યસ્માદિદં મહત્
ભક્તિભાવે નમ્ર મનથી, હું ઈચ્છું છું કે તમે સૌ વંદન કરો, કેમ કે એ જ મહાન ફળ છે.
યદાજ્ઞાપાલનં પુત્રઃ પિતૄણાં સર્વદા ચરેત્ 1.2.59.
પુત્રએ હંમેશા પિતૃઓની આજ્ઞાનું પાલન કરવું જોઈએ.
ઉવાચ ધર્મરાટ્ પુત્રમાનંદાશ્રુઃ સગદ્ગદમ્
ધર્મરાજાએ આનંદના આંસુઓ સાથે, ગળા ભરાઈને પુત્રને કહ્યું:
ત્વમેવ નો ભક્તિકારી સહાયશ્ચાપિ વર્તસે
તમે જ અમારા માટે ભક્તિપૂર્વક સેવા કરો છો અને સહાય પણ આપો છો.
એતદર્થં ચ હૈડંબે પુત્રાનિચ્છંતિ સાધવઃ
હૈડંબે, આ માટે જ સજ્જન લોકો પુત્રની ઈચ્છા રાખે છે.
અવશ્યં યાદૃશી માતા તાદૃશસ્તનયો ભવેત્
જેમ માતા હોય, તેમ પુત્ર પણ એવો જ બને છે.
અહો સુદુષ્કરં દેવી કુરુતે મે પ્રિયા વધૂઃ
આહા! મારી પ્રિય પત્ની, દેવી, કેટલું અતિ દુષ્કર કાર્ય કરે છે!
નૂનં કામેન ભોગૈર્વા કૃત્યં વધ્વા ન મે મનાક્
નિશ્ચયે, મારી પત્નીને કામ કે ભોગમાં ذرાય પણ રુચિ નથી.
દુષ્કુલીનાપિ યા ભક્તા સૂતેઽપત્યં ચ ભક્તિમત્
નીચ કુળમાં જન્મેલી સ્ત્રી પણ જો ભક્ત હોય, તો ભક્ત પુત્રને જન્મ આપે છે.
એવં બહૂનિ વાક્યાનિ તાનિ તાનિ વદન્નૃપઃ
આ રીતે રાજાએ અનેક પ્રકારની વાતો એક પછી એક કહી.
પુંડરીકાક્ષ જાનાસિ યથા ભીમાદભૂદયમ્
કમળનયન, તું જાણે છે કે ભીમનો જન્મ કેવી રીતે થયો હતો.
અષ્ટાનાં દેવયોનીનાં યતો જન્મ ચ યૌવનમ્ ।। 1.2.59.
જ્યાંથી આઠ દેવીમાતાઓનો જન્મ અને યુવાની આવી.
તદસ્યોચિતદારાર્થે સદા ચિંતાસ્તિ કૃષ્ણ મે
કૃષ્ણ, તેથી હું હંમેશા તેના માટે યોગ્ય વર-વધૂની ચિંતામાં રહું છું.
તદ્ભવાન્કૃષ્ણસર્વજ્ઞ ત્રિલોકીમપિ વેત્સિ ચ
કૃષ્ણ, તું સર્વજ્ઞ છે અને તને ત્રિલોકનું પણ જ્ઞાન છે.
ધર્મરાજમિદં વાક્યં પદાંતરિતમબ્રવીત્
ધર્મરાજાએ આ વચન શબ્દશઃ કહ્યું હતું.
અસ્તિ રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ દારાનસ્યોચિતાં શુભામ્
રાજા, હું તમને કહું છું કે તેના માટે એક યોગ્ય અને શુભ વરરાજુ છે.
સા ચ પુત્રી મુરોઃ પાર્થ દૈત્યસ્યાદ્ભુતકર્મણઃ
પાર્થ, એ અદ્ભુત વિક્રમોવાળો દૈત્ય મુરાનો દીકરી છે.
સ ચ મે નિહતો ઘોરઃ પાશદુર્ગસમન્વિતઃ
એ ભયાનક મુરા, જે પાશથી સુરક્ષિત હતો, તેને મેં મારી નાખ્યો હતો.
તતો હતે મુરૌ દૈત્યે મયા તસ્ય સુતાવ્રજત્
મુરા દૈત્યને મારી નાખ્યા પછી, તેની દીકરી મારી પાસે આવી.
તાં તતોઽહં મહાયુદ્ધે ખડ્ગખેટકધારિણીમ્
પછી, મહાયુદ્ધમાં, હું તેની સામે તલવાર અને ઢાલ સાથે લડ્યો.
ખડ્ગેન ચિચ્છેદ બાણાન્મમ સા ચ મુરોઃ સુતા
મુરાની દીકરીએ મારા પર બાણ ચલાવ્યા, પણ મેં તલવારથી તેના બધા બાણ કાપી નાખ્યા.
સ ચ મોહસમાવિષ્ટો ગરુડોઽભૂદચેતનઃ 1.2.59.
મોહથી ઘેરાયેલા ગરુડ બેભાન થઈ ગયા.
ચક્રં સમુદ્યતં દૃષ્ટ્વા મયા તસ્મિન્રણાજિરે
જ્યારે મેં યુદ્ધભૂમિ પર ચક્ર ઊંચક્યું, ત્યારે તે જોઈને—
નૈનાં હંતું ભવાનર્હો રક્ષૈતાં પુરુષોત્તમ
તમે તેને મારવા યોગ્ય નથી, પુરુષોત્તમ, તેને બચાવો.
બુદ્ધિરપ્રતિમા ચાપિ શક્તિશ્ચ પરમા રણે
તેની બુદ્ધિ અદ્વિતીય છે અને યુદ્ધમાં તેની શક્તિ પણ અપરંપાર છે.
એવમુક્તે તદા દેવીં વચનં ચાહમબ્રવમ્
આવું કહેવામાં આવ્યું ત્યારે, મેં એ દેવીને આ શબ્દો કહ્યા.
તતશ્ચાલિંગ્ય તાં ભક્તાં કામાખ્યા વાક્યમબ્રવીત્
પછી કામાખ્યાએ પોતાની ભક્તને લપટાવીને આ શબ્દો કહ્યા.
શક્યઃ કેનાપિ સમરે માધવો રણદુર્જયઃ
માધવને યુદ્ધમાં કોઈ પણ હરાવી શકે તેમ નથી, કારણ કે તે યુદ્ધમાં અપરાજિત છે.
અપિ વા ત્ર્યંબકઃ પુત્રિ નૈનં શક્તઃ કુતોઽન્યકઃ
પુત્રી, ત્ર્યંબક પણ તેને જીતવામાં અસમર્થ છે, તો બીજાનો તો પ્રશ્ન જ નથી.