તૃતીય એષ મંતુરપ્યહો કથં નુ સહ્યતે
આ ત્રીજી વાર છે કે તું આમ બોલ્યો—હાય, હવે કેમ સહન કરું?
અયં ચ કેતકચ્છદો યદાપ કૂટસાક્ષિતામ્
અને જ્યારે આ, કેતકીના ફૂલનો શિરોભૂષણ ધારણ કરીને, ખોટી સાક્ષી આપી—
શપ્ત્વૈવમેતૌ ગિરિશઃ પ્રીત્યા વિષ્ણુમભાષત
આ રીતે શાપ આપ્યા પછી ગિરિશાએ પ્રેમથી વિષ્ણુને સંબોધ્યા.
નનુ ત્વમંગાન્મે જાતસ્સાત્ત્વિકોઽસિ વિશેષતઃ
નિષ્શંકપણે, તું મારા અંગમાંથી જન્મેલો છે અને ખાસ કરીને સત્ત્વગુણથી યુક્ત છે.
ન તવાતઃ પરં જાતુ ભક્તિહાનિર્ભવેન્મયિ
તેથી, ક્યારેય પણ તારી ભક્તિમાં મારા પ્રત્યે કોઈ ઘટાડો નહીં થાય.
ઇત્યનુગ્રહકૃતં ત્રિલોચનં ભક્તિભાજિ નિરહંક્રિયે હરૌ
આ રીતે, ત્રિનેત્રધારી ભગવાને નિઃસ્વાર્થ હરિના ભક્ત પર દયા કરીને કૃપા દર્શાવી.
વિના ભાયૈક્યસુલભં ભવદીયમનુગ્રહમ્
ભય સિવાય, તારી કૃપા સહેલાઈથી મળતી નથી.
અકર્તૃકાણિ વાક્યાનિ ઐશ્વર્યં તે નિરત્યયમ્
તારા વચનો તું પોતે બોલતો નથી અને તારી સત્તા અડગ છે.
કો વિષ્ણુઃ કોઽહમેતે વા દિક્પાલા વાસવાદયઃ
વિષ્ણુ કોણ છે? હું કોણ છું? અને દિશાના રક્ષકો, ઇન્દ્ર વગેરે કોણ છે?
પતિસ્ત્વં પાર્વતીનાથ પશવો વયમપ્યમી
પાર્વતીપતિ, તું માલિક છે; અમે અને આ બધાં પશુઓ છીએ.
ષડ્વિંશત્તત્ત્વરૂપસ્ત્વમભિતશ્ચાભિવર્ત્તસે
તુ છવીસ તત્ત્વોમાં વ્યાપેલો છે અને સર્વત્ર ફેલાયેલો છે.
કિરાતઃ કિલ દેવસ્ત્વં સારમેયૈઃ કિલાગમૈઃ
વાસ્તવમાં, તું શિકારી રૂપે, સારમેયો સાથે અહીં આવ્યો હતો, એમ કહેવાય છે.
દેવ દક્ષાધ્વરે પૂર્વં વરિભદ્રસ્ત્વદાજ્ઞયા
હે દેવ, અગાઉ દક્ષના યજ્ઞમાં, વિરભદ્રે તારી આજ્ઞાથી કાર્ય કર્યું હતું.
તવ કાલાગ્નિરૂપસ્ય સર્વબ્રહ્માંડદાહિનઃ
કાળાગ્નિ રૂપે, તું સર્વ બ્રહ્માંડને ભસ્મ કરી દે છે.
કૃતાપરાધઃ શૂલેન ત્વયા દીર્ણો જલંધરઃ
જલંધરે પાપ કર્યું, એટલે તું તેને ત્રિશૂળથી ભેદી નાખ્યો.
અધારયિષ્યત્કણ્ઠેન કાલકૂટં ન ચેદ્ભવાન્ 1.3.2.16.
જો તું કાળકૂટ વિષ ગળામાં ન ધરત, તો તેને કોણ સહન કરી શકત?
દેવદારુવને પૂર્વં મુનીન્કેવલકર્મઠાન્
અગાઉ દેવદારુવનમાં, તું માત્ર કર્મમાં તત્પર ઋષિઓને વશમાં કર્યા.
અંઘ્રિણાક્રાંતવાન્નો ચેદત્યુગ્રાં ત્વમપસ્મૃતિમ્
જો તું અમને પગથી દબાવ્યા ન હોત, તો અમે ભયાનક ભ્રમમાં પડી જત.
અર્ધનારીશ્વરં રૂપં ત્વયા ચેન્ન પ્રકાશિતમ્
જો તું અર્ધનારીશ્વરનું રૂપ દર્શાવ્યું ન હોત—
ભવતા સ્તંભિતઃ શમ્ભો સંરંભાજ્જંભજિદ્ભુજઃ
હે શંભુ, તું અભિમાની અને વિજયી ભુજાવાળા ને અટકાવ્યો.
ભિક્ષોઃ કપાલમાપૂર્ય રુધિરેણાત્મનો હરિઃ
હરિએ ભિક્ષુકના ખોપરામાં પોતાનું લોહી ભરી દીધું.
ન ચેદશિક્ષયઃ સર્વશસ્ત્રાસ્ત્રાણ્યનુકંપયા
જો તું દયા શિખવ્યું ન હોત, તો બધા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રો વપરાઈ ગયા હોત.
નૃહરિં શરભાકારઃ સમહાર્ષીન્ન ચેદ્ભવાન્
જો તમે નૃસિંહ અને શરભા રૂપ ધારણ ન કર્યું હોત, તો મહાન ઋષિઓ જીવતા જ ન રહે.
ત્વમાચકૃક્ષઃ કલ્પાબ્ધૌ કૈવર્ત્તો મત્સ્યકચ્છપૌ
તમે કલ્પના મહાસાગરમાં માછલી અને કચ્છપ બની નેવાડિયા થયા.
એકોને પદ્મસાહસ્રે સ્વનેત્રેણ કૃતાર્ચનમ્
તમારા હજાર કમળ જેવી આંખોમાંથી એકથી તમે પૂજા કરી.
ધૂર્જટિઃ સૃષ્ટિકર્તૃત્વં પુનરસ્યાભ્યમન્યત ।। 1.3.2.16.
ધૂર્જટિએ ફરીથી પોતાને સૃષ્ટિના સર્જનહાર માન્યા.
સમઁજ્યાસુ દ્વિજાનાં ચ પૂજનં ચાનુશિષ્ટવાન્
તેમણે દ્વિજોને સમાન ધ્વનિ અને પૂજાની રીત શીખવી.
ગુરું સ્મરતો મામેવ જાગ્રતં સૃષ્ટિરક્ષયોઃ
જે મને ગુરુ સમજીને યાદ કરે છે, જાગૃત અવસ્થામાં કે સર્જન-વિનાશ સમયે પણ,
ઇહ પ્રદેશે યુવયોર્યન્મયાનુગ્રહઃ કૃતઃ
આ જ સ્થળે, તમે બંનેને મેં જે અનુકંપા આપી છે,
યોજનત્રયમાત્રેઽસ્મિન્ક્ષેત્રે નિવસતાં નૃણામ્
આ ક્ષેત્રમાં ત્રણ યોજનની અંદર રહેતા મનુષ્યો માટે,