પર્વતાદિમહાભારવહનં લીલયૈવ ચ
પર્વત જેવા ભારે વજનને સહેલાઈથી ઉઠાવી શકાય છે.
અંગુલ્યગ્રનિપાતેન ભૂમેઃ સર્વત્ર કમ્પનમ્
માત્ર આંગળીના ટોચથી ધરતીને સર્વત્ર કંપાવી શકાય છે.
ચતુર્વિંશતિઃ પૂર્વાશ્ચાપ્યષ્ટાવેતાશ્ચ સિદ્ધયઃ
પહેલાની ચોવીસ અને આ આઠ — મળીને આ બધું સિદ્ધિરૂપ છે.
છાયાવિહીનનિષ્પત્તિરિંદ્રિયાણામદર્શનમ્
છાંયાવિહિન અવસ્થામાં પ્રગટ થવું અને ઇન્દ્રિયોને અજ્ઞાત રાખવી.
દૂરે ચ શબ્દગ્રહણં સર્વશબ્દાવગાહનમ્
દૂર દૂરના અવાજો સાંભળવા અને સર્વ અવાજોમાં વિલિન થવાની શક્તિ.
અષ્ટૌ વાતાત્મિકાશ્ચૈન્દ્રે દ્વાત્રિંશદપિ પૂર્વકાઃ
આઠ વાયુરૂપ શક્તિઓ છે અને અગાઉની બત્રીસ ઇન્દ્રની ગણાય છે.
સર્વત્રાભિભવશ્ચૈવ સર્વગુહ્યનિદર્શનમ્
સર્વત્ર પ્રભુત્વ મેળવવું અને બધા ગુપ્ત રહસ્યો જણાઈ આવે.
ચત્વારિંશચ્ચ પૂર્વાશ્ચ સોમલોકે સ્મૃતાસ્ત્વિમાઃ 1.2.55.
પહેલાની ચાળીસ અને આ — બધું સોમલોકમાં સ્મરણ થાય છે.
સર્વભૂત પ્રસાદત્વં મૃત્યુકાલજયસ્તથા
બધા જીવોના મનમાં પ્રસન્નતા લાવવી અને મૃત્યુના સમયે પણ વિજય મેળવવો.
આકારેણ જગત્સષ્ટિસ્તથાનુગ્રહ એવ ચ
રૂપ દ્વારા જગતની રચના અને અનુકંપા આપવી.
અસાદૃશ્યમિદં વ્યક્તં નિર્વાણં ચ પૃથક્પૃથક્
અન્ય કોઈ જેવી ન હોય એવી વિશિષ્ટતા સ્પષ્ટ થાય છે અને મુક્તિ પણ અલગથી મળે છે.
ષટ્પંચાશત્તથા પૂર્વાશ્ચતુઃષષ્ટિરિમે ગુણાઃ
પહેલાની છપન અને આ ચોસઠ — મળીને આ ગુણો ગણાય છે.
જીવતો દેહભેદે વા સિદ્ધ્યશ્ચૈતાસ્તુ યોગિનામ્
જીવિત રહેતાં કે શરીર છોડતી વખતે — યોગીઓને આ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત થાય છે.
એતાન્ગુણાન્નિરાકૃત્ય યુઞ્જતો યોગિનસ્તદા
જ્યારે યોગી આ ગુણોને ત્યાગે છે, ત્યારે તેઓ યોગમાં લીન થાય છે.
અણિમા લઘિમા ચૈવ મહિમા પ્રાપ્તિરેવ ચ
અતિ સૂક્ષ્મ બનવાની, હલકી થવાની, મહાન બનવાની અને બધું પ્રાપ્ત કરવાની શક્તિઓ છે.
યત્ર કામાવસાયિત્વં માહેશ્વરપદસ્થિતાઃ
જે ત્યાં ઈચ્છાઓ પર કાબૂ મેળવે છે, અને મહાદેવના સ્થાનમાં સ્થિર રહે છે,
મહિમા શેષપૂજ્યત્વાત્પ્રાપ્તિર્નાપ્રાપ્યમસ્ય યત્
મહાનતા એ છે કે બધાના પૂજનીય બને છે; પ્રાપ્તી એ છે કે આવા વ્યક્તિ માટે કશું અપ્રાપ્ય રહેતું નથી.
વશિત્વાદ્વશિતા નામ સપ્તમી સિદ્ધિરુત્તમા 1.2.55.
કાબૂ મેળવવાથી જ સાતમી અને શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ 'વશિત્વ' કહેવાય છે.
ઐશ્વરં પદમાપ્તસ્ય ભવંત્યેતાશ્ચ સિદ્ધયઃ
જેને ઈશ્વરીય અવસ્થા પ્રાપ્ત થાય છે, તેમાં આવી બધી સિદ્ધિઓ પ્રગટે છે.
એષ મુક્ત ઇતિ પ્રોક્તો ય એવં મુક્તિમાપ્નુયાત્
જે આ રીતે મુક્તિ મેળવે છે, તેને જ મુક્ત કહેવાય છે.
તથૈવં સાત્મ્યમભ્યેતિ યોગિનામાત્મા પરાત્મના
આ રીતે, યોગીઓનું આત્મા પરમાત્મામાં એકરૂપ થાય છે.
અત્રોપમાં વ્યાહરંતિ યોગાર્થં યોગિનોઽ મલાઃ
અહીં શુદ્ધ યોગીઓ યોગ માટે એક ઉપમા આપે છે.
સમુત્સૃજતિ નૈકઃ સન્નુપમા સાસ્તિ યોગિનઃ
જ્યારે કોઈ અનેક હોવા છતાં બધું ત્યજી દે છે, એ યોગીની ઉપમા છે.
ધ્વસ્તે યાંત્યન્યતો દુઃખં ન તેષાં સોપમા યતેઃ
જ્યારે દુઃખ નાશ પામે છે અને તેઓ બીજે જાય છે, ત્યારે યત્નશીલ યોગી માટે કોઈ ઉપમા રહેતી નથી.
કરોતિ મૃદ્ભાગચયમુપદેશઃ સ યોગિનઃ
જેમ કોઈ માટીની ઢગલી બનાવે છે, એમ યોગી માટે ઉપદેશ છે.
વૃક્ષં વિલુપ્યમાનં ચ લબ્ધ્વા સિધ્યંતિ યોગિનઃ
જ્યારે વૃક્ષ ઉખડતું હોય અને તેને પામે, ત્યારે યોગી સફળતા મેળવે છે.
સહ તેન વિવર્ધેત યોગી સિદ્ધિમુપાશ્નુતે
એ સાથે યોગી વધે છે અને સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરે છે.
તુંગમાર્ગં વિલોક્યૈવં વિજ્ઞાતં કિ ન યોગિનામ્ 1.2.55.
આ રીતે ઊંચો માર્ગ જોઈને, યોગીઓ માટે શું અજાણ રહે છે?
યેન નિષ્પાદ્યતે ચાર્થઃ સ્વયં સ્યાદ્યોગસિદ્ધયે
જેના દ્વારા કાર્ય પૂરું થાય છે, એ જ યોગ સિદ્ધિ માટે યોગ્ય છે.
જ્ઞાનાનાં બહુતા યેયં યોગવિઘ્નકરી હિ સા
જ્ઞાનની વધારેતા એ યોગમાં અવરોધક છે.