નેત્રં ચ વામં સ્રવતિ યસ્ય તસ્યાયુરુદ્ગતમ્
જેનું ડાબું આંખ પાણી છાંટે છે, તેનું આયુષ્ય છૂટી ગયું છે.
તદા પ્રાજ્ઞો વિજાનીયાદાસન્નં મૃત્યુમાત્મનઃ
એ સમયે બુદ્ધિશાળી જાણે કે પોતાનું મૃત્યુ નજીક છે.
દિશં કર્ણૌ પિધાયાપિ નિર્ઘોષં શૃણુયાન્ન ચ
બન્ને કાન બંધ કરીને પણ જો કોઈ અવાજ સાંભળતો નથી, તો એ જીવતો નથી.
દ્વારં ન ચોત્તિષ્ઠતિ ચ શુભ્રા દૃષ્ટિશ્ચ લોહિતા
જો દ્વાર ખુલતું નથી અને દૃષ્ટિ તેજસ્વી હોવા છતાં લાલ છે, તો એ જીવતો નથી.
જલપ્રવેશાદપિ વા તદંતં તસ્ય જીવિતમ્
પાણીમાં પ્રવેશ કરવાથી પણ એ સમયે તેનું જીવન પૂર્ણ થાય છે.
પ્રકૃતૈર્વિકૃતૈર્વાપિ તસ્યાસન્નૌ યમાંતકૌ
સ્વાભાવિક કે અસ્વાભાવિક રીતે પણ, તેના માટે યમનો અંત નજીક છે.
નિન્દામવજ્ઞાં કુરુતે ભક્તો ભૂત્વા ન જીવતિ
જે ભક્ત બનીને નિંદા કે અવમાન કરે છે, એ જીવતો નથી.
ધારણાં સમ્યગાસ્થાય સમાધાવચલો ભવેત્ 1.2.55.
ધારણા યોગ્ય રીતે ધરવી, તો સમાધિમાં અડગ રહે છે.
વિમુક્તિમથવા વાંછેદ્વિસૃજેદ્બ્રહ્મમૂર્ધનિ
એ મુક્તિ ઈચ્છે કે બ્રહ્માના શિરે તેને છોડે.
યોગિનં સમુપાયાંતિ શૃણુ તાનપિ પાંડવ
યોગીઓ એ સિદ્ધિઓ પ્રાપ્ત કરે છે; પાંડવ, એ પણ સાંભળ.
ઐન્દ્રે સૌમ્યે પ્રજાપત્યે બ્રાહ્મે ચાષ્ટસુ સિદ્ધયઃ
ઇન્દ્ર, સોમ, પ્રજાપતિ અને બ્રહ્માના લોકમાં આઠ સિદ્ધિઓ છે.
વાયવી વ્યોમાત્મિકા ચૈવ માનસાહમ્ભવા મતિઃ ।। પ્રત્યેકમષ્ટધા ભિન્ના દ્વિગુણા દ્વિગુણા ક્રમાત
વાયુ, આકાશ, માનસિક અને સ્વયંભૂ બુદ્ધિ; દરેકમાં આઠ ભાગ છે, અને ક્રમશઃ બે ગણી થાય છે.
પૂર્વે ચાષ્ટૌ ચતુઃષષ્ટિરન્તે શૃણુષ્વ તદ્યથા
પહેલા આઠ અને અંતે ચોસઠ; એ કેવી રીતે છે, એ સાંભળ.
નાનાજાતિ સ્વરૂપં ચ ચતુર્ભિર્દેહધારણમ્
વિવિધ જાતિ અને સ્વરૂપ, અને શરીર ચારથી ટકતું રહે છે.
વિજિતે પૃથિવીતત્ત્વે યદૈશાન્યે ભવન્તિ ચ
પૃથ્વી તત્વ જીત્યા પછી, ઈશાન દિશામાં શક્તિઓ પ્રગટે છે.
સર્વત્ર જલપ્રાપ્તિશ્ચ અપિ શુષ્કં દ્રવં ફલમ્
સર્વત્ર પાણી મળતું રહે છે, અને સુકું, પ્રવાહી અને ફળ પણ મળે છે.
અવ્રણત્વં શરીરસ્ય કાંતિશ્ચાથાષ્ટકં સ્મૃતમ્
શરીર પર કોઈ દાગ ન રહેવું અને તેજસ્વી કાંતિ હોવી — આ આઠમી સિદ્ધિ તરીકે ઓળખાય છે.
દેહાદગ્નિવિનિર્માણં તત્તાપભયવર્જનમ્ 1.2.55.
શરીર અગ્નિમાંથી બનેલું છે અને તેના તાપનો કોઈ ભય રહેતો નથી.
અગ્નિગ્રહશ્ચ હસ્તેન સ્મૃતિમાત્રેણ પાવનમ્
હાથથી અગ્નિને પકડી શકાય છે અને માત્ર સ્મરણથી પવિત્રતા પ્રાપ્ત થાય છે.
પૂર્વાઃ ષોડશ ચાપ્યષ્ટૌ તેજસો યક્ષસદ્મનિ
પૂર્વની સોળ અને વધુ આઠ તેજસ્વી શક્તિઓ યક્ષના નિવાસસ્થાને પ્રાપ્ત થાય છે.
પર્વતાદિમહાભારવહનં લીલયૈવ ચ
પર્વત જેવા ભારે વજનને સહેલાઈથી ઉઠાવી શકાય છે.
અંગુલ્યગ્રનિપાતેન ભૂમેઃ સર્વત્ર કમ્પનમ્
માત્ર આંગળીના ટોચથી ધરતીને સર્વત્ર કંપાવી શકાય છે.
ચતુર્વિંશતિઃ પૂર્વાશ્ચાપ્યષ્ટાવેતાશ્ચ સિદ્ધયઃ
પહેલાની ચોવીસ અને આ આઠ — મળીને આ બધું સિદ્ધિરૂપ છે.
છાયાવિહીનનિષ્પત્તિરિંદ્રિયાણામદર્શનમ્
છાંયાવિહિન અવસ્થામાં પ્રગટ થવું અને ઇન્દ્રિયોને અજ્ઞાત રાખવી.
દૂરે ચ શબ્દગ્રહણં સર્વશબ્દાવગાહનમ્
દૂર દૂરના અવાજો સાંભળવા અને સર્વ અવાજોમાં વિલિન થવાની શક્તિ.
અષ્ટૌ વાતાત્મિકાશ્ચૈન્દ્રે દ્વાત્રિંશદપિ પૂર્વકાઃ
આઠ વાયુરૂપ શક્તિઓ છે અને અગાઉની બત્રીસ ઇન્દ્રની ગણાય છે.
સર્વત્રાભિભવશ્ચૈવ સર્વગુહ્યનિદર્શનમ્
સર્વત્ર પ્રભુત્વ મેળવવું અને બધા ગુપ્ત રહસ્યો જણાઈ આવે.
ચત્વારિંશચ્ચ પૂર્વાશ્ચ સોમલોકે સ્મૃતાસ્ત્વિમાઃ 1.2.55.
પહેલાની ચાળીસ અને આ — બધું સોમલોકમાં સ્મરણ થાય છે.
સર્વભૂત પ્રસાદત્વં મૃત્યુકાલજયસ્તથા
બધા જીવોના મનમાં પ્રસન્નતા લાવવી અને મૃત્યુના સમયે પણ વિજય મેળવવો.
આકારેણ જગત્સષ્ટિસ્તથાનુગ્રહ એવ ચ
રૂપ દ્વારા જગતની રચના અને અનુકંપા આપવી.