ઇતિ શ્રીસ્કાંદે મહાપુરાણ એકાશીતિસાહસ્ર્યાં સંહિતાયાં પ્રથમે માહેશ્વર ખણ્ડે કૌમારિકાખંડે કોટિતીર્થાદિમાહાત્મ્યવર્ણનંનામ ત્રિપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ
એવી રીતે, શ્રી સ્કાંદ મહાપુરાણના એકાશી હજાર શ્લોકોની સંહિતાના પ્રથમ માહેશ્વર ખંડના કૌમારિકા ખંડમાં 'કોટિતીર્થ અને અન્ય પવિત્ર સ્થળોની મહિમા' નામે ત્રિપંચાશિતમો અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.
તત્ર નાહં ત્યજામ્યંગ ચ્છત્રદણ્ડવિભૂષિતામ્
અહીં, પ્રિય, હું છત્રી અને દંડથી સજ્જ લોકોને ક્યારેય છોડતો નથી.
કાર્તિકસ્ય તુ યા શુક્લા ભવત્યેકાદશી શુભા
કાર્તિક માસની શુક્લ એકાદશી શુભ દિવસે આવે છે.
પૃચ્છતસ્તં ચ મે વિપ્ર ન ક્રોધં કર્તુમર્હસિ
બ્રાહ્મણ, તમે મને પૂછો છો, તો ગુસ્સો કરવો જોઈએ નહીં.
સદા ત્વં મોક્ષધર્મેષુ પરિનિષ્ઠાં પરાં ગતઃ
તમે હંમેશા મોક્ષના ધર્મોમાં શ્રેષ્ઠ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત કરી છે.
ત્યક્તનિંદાસ્તુતિર્મૌની મોક્ષસ્થઃ પરિકીર્ત્યસે
તમે નિંદા અને સ્તુતિ છોડીને, મૌન અને મોક્ષમાં સ્થિત તરીકે વર્ણવાય છો.
સૌદામિનીવ વિચરન્દૃશ્યસે પ્રાજ્ઞસંમતઃ
તમે વિદ્વानों દ્વારા માન્ય, વીજળીની જેમ ચાલતા, દેખાય છે.
બહૂનાં હિ સહસ્રાણિ દેવગંધર્વરક્ષસામ્
અગણિત દેવ, ગંધર્વ અને રાક્ષસો છે.
કસ્માત્તદેષા ચેષ્ટા તે સંદેહં મે હર દ્વિજ
તમે આવું વર્તન કેમ કરો છો? મારા સંશય દૂર કરો, દ્વિજ.
પ્રહસન્નિવ બાભ્રવ્યવદનં સ નિરૈક્ષત
તે સ્મિત કરતાં બાભ્રવ્યના ચહેરા તરફ જોયું.
સ ચ બાભ્રવ્યનામા વૈ હારીતસ્યાન્વયોદ્ભવઃ 1.2.54.
બાભ્રવ્ય નામે તે હારીત વંશમાં જન્મેલો હતો.
સ ચ જ્ઞાત્વા મહાબુદ્ધિર્નારદસ્ય મનીષિતમ્
મહાન બુદ્ધિ ધરાવનાર એ વ્યક્તિ નારદની ઈચ્છા જાણતો હતો.
સર્વોઽપિ ચાત્ર વૃત્તાંતે સંશયં યાતિ માનવઃ
આ સમગ્ર ઘટનામાં દરેક માણસને શંકા થાય છે.
તદહં તે પ્રવક્ષ્યામિ યથા કૃષ્ણાન્મયા શ્રુતમ્
એ કારણે, હું તને એ કહું છું જે મેં કૃષ્ણ પાસેથી સાંભળ્યું છે.
મહીસાગરયાત્રાયાં કૃષ્ણસ્તત્રાયયૌ પ્રભુઃ
મહીસાગર યાત્રા દરમિયાન, ભગવાન કૃષ્ણ ત્યાં આવ્યા હતા.
રામેણ રૌક્મિણેયેન યુયુધાનાદિભિસ્તદા
તે સમયે, રામ, રોહિણીપુત્ર અને યુયુધાન તથા અન્ય લોકો સાથે હતા.
પિંડદાનાદિકં કૃત્વા દત્ત્વા દાનાનિ ભૂરિશઃ
પિંડદાન અને અન્ય વિધિઓ કરીને, ઘણાં દાન આપ્યાં.
સ્નાનં કૃત્વા કોટિતીર્થે જયાદિત્યં સમર્ચ્ય ચ
કોટિતીર્થમાં સ્નાન કરીને, જયાદિત્યની પૂજા કરી.
ઉગ્રસેનેન રાજ્ઞા વૈ પૂર્વજેન જટાયુના ઉગ્રસેનો મહારાજઃ કૃષ્ણં પ્રોવાચ સંસદિ
પછી ઉગ્રસેન રાજા, જે વડીલ હતા, જટાયુ સાથે સભામાં કૃષ્ણને કહ્યું.
યોઽયં નામ મહાબુદ્ધિર્નારદો વિશ્વવંદિતઃ કલિપ્રિયશ્ચ કસ્માદ્વા કસ્માત્ત્વય્યતિપ્રીતિમાન્ ।। 1.2.54.
આ મહાબુદ્ધિ અને વિશ્વમાં પૂજિત નારદ, કળીયુગને કેમ પસંદ કરે છે અને તને કેમ વિશેષ પ્રેમ કરે છે?
દક્ષેણ તુ પુરા શપ્તો નારદો મુનિસત્તમઃ
પહેલાં, મહાન ઋષિ નારદને દક્ષે શાપ આપ્યો હતો.
સૃષ્ટિમાર્ગાંસ્તુ તાન્વીક્ષ્ય નારદેન વિચાલિતાન્
નારદે સર્જનના માર્ગોમાં ખલેલ પાડી છે, એ જોઈને.
પૈશુન્ય વક્તા ચ તથા દ્વિતીયાનાં પ્રચાલનાત્
અને એણે નિંદા બોલી અને બીજાઓમાં ઉથલપાથલ કરી.
નિરાકર્તું સમર્થોઽપિ મુનિર્મેને તથૈવ તત્
મુનિ એ બધું નકારવા સક્ષમ હોવા છતાં, એ રીતે સ્વીકારવું યોગ્ય માન્યું.
વિનાશકાલં ચાવેક્ષ્ય કલિં વર્ધયતે યતઃ
વિનાશનો સમય જોઈને, એ કળીયુગને વધારતો રહ્યો છે.
ભ્રમતોઽપિ ચ સર્વત્ર નાસ્ય યસ્માત્પૃથઙ્મનઃ યચ્ચ પ્રીતિર્મયિ તસ્ય પરમા તચ્છૃણુષ્વ ચ
એ બધે ફરતો હોય છતાં, એનું મન અલગ નથી; અને એના મારા માટેના શ્રેષ્ઠ પ્રેમ વિશે પણ સાંભળ.
અહં હિ સર્વદા સ્તૌમિ નારદં દેવદર્શનમ્
હું હંમેશા દેવદર્શી નારદની સ્તુતિ કરું છું.
શ્રુતચારિત્રયોર્જાતા યસ્યાહંતા ન વિદ્યતે
જેમાં સારા વર્તન સાંભળીને 'હું' એવો ભાવ ઊભો થતો નથી.
અરતિક્રોધચાપલ્યે ભયં નૈતાનિ યસ્ય ચ
જેમાં દુશ્મનાઈ, ક્રોધ કે ચંચળતાથી ડર નથી.
કામાદ્વા યદિ વા લોભાદ્વાચં યો નાન્યથા વદેત્ 1.2.54.
કામ કે લોભથી, એ ક્યારેય ખોટું બોલતો નથી.