સદા શુચિર્દેવયાજી તીર્થસારં ગૃહેગૃહ ૪૫.
એ હંમેશા શુદ્ધ છે, દેવપૂજા કરે છે અને દરેક ઘરમાં તીર્થનું સાર છે.
આત્મા પુનાતિ પાપાનિ યદિ પાપાન્નિવર્તતે ૪૫.
પાપથી દૂર રહે તો આત્મા પાપોને શુદ્ધ કરી દે છે.
એકીકૃત્ય સદા ધીમાન્નંદભદ્રઃ સમાસ્થિતઃ ૪૫.
નંદભદ્ર હંમેશા બુદ્ધિશાળી રહી, બધું એક કરી, સ્થિર રહ્યો.
વાસવપ્રમુખાઃ સર્વે વિસ્મયં ચ પરં યયુઃ ૪૫.
વાસવ અને બધા દેવતાઓ અત્યંત આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા.
સ નંદભદ્રં ધર્મિષ્ઠં પુનઃ પુનરસૂયત ૪૫.
તે ધર્મમાં સ્થિર એવા નંદભદ્રને વારંવાર જન્મ આપતો રહ્યો.
સ સદા નંદભદ્રસ્ય વિલોકયતિ ચાંતરમ્ ૪૫.
તે હંમેશા નંદભદ્રના હૃદયમાં ઝાંકી કરતો હતો.
સ્વભાવ એવ ક્રૂરાણાં નાસ્તિકાનાં દુરાત્મનામ્ ૪૫.
ક્રૂર, નાસ્તિક અને દુષ્ટ લોકોનું સ્વભાવ એવું જ હોય છે.
તતસ્ત્વેવં વર્તતોઽસ્ય નંદભદ્રસ્ય ધીમતઃ ૪૫.
એ રીતે જ્ઞાનવાન નંદભદ્ર પોતાનું જીવન વિતાવતો રહ્યો.
તચ્ચ દૈવકૃતં મત્વા ન શુશોચ મહામતિઃ ૪૫.
આ બધું દૈવનું કાર્ય છે એમ માનીને મહાન બુદ્ધિવાન દુઃખી થયો નહીં.
તતોઽસ્ય સુપ્રિયા ભાર્યા સર્વૈઃ સાધ્વીગુણૈર્યુતા ૪૫.
પછી તેની પ્રિય પત્ની, સર્વ ગુણોથી યુક્ત,
વિનાશમાગતા પાર્થ કનકાનામ નામતઃ ૪૫.
પાર્થ, કનક નામની એ સ્ત્રી વિનાશ પામી.
શુશોચ હા કષ્ટમિતિ પાપોહમિતિ ચાસકૃત્ ૪૫.
તે વારંવાર 'હાય, કેટલું દુઃખદ છે! હું પાપી છું' એમ વિલાપ કરતો રહ્યો.
ઉપાવ્રજ્ય ચ હા કષ્ટં બ્રુવંસ્તં નંદભદ્રકમ્ ૪૫.
નંદભદ્ર પાસે જઈને તે સતત 'હાય, કેટલું દુઃખદ છે!' એમ કહેતો રહ્યો.
હા નંદભદ્ર યદ્યેવં તવાપ્યેવંવિધં ફલમ્ ૪૫.
'હાય નંદભદ્ર, જો આવું છે તો આવું જ ફળ તને પણ મળ્યું છે.'
ઇત્યાદિ બહુધા પ્રોચ્ય તત્તદ્વાક્યં તતસ્તતઃ ૪૫.
આ રીતે અનેક રીતે, વારંવાર વિવિધ વાતો કહેતો રહ્યો.
નંદભદ્ર સદા તુભ્યં વક્તુકામોસ્મિ કિંચન ૪૫.
નંદભદ્ર, હું હંમેશાં તને કંઈક કહેવા ઇચ્છું છું.
અપ્રસ્તાવં બ્રુવન્વાક્યં બૃહસ્પતિરપિધ્રુવમ્ ૪૫.
અપ્રસંગે વાત બોલવામાં તો બૃહસ્પતિ પણ કદીક ચૂકી જાય છે.
બ્રૂહિબ્રૂહિ ન મે કિંચિત્સાધુ ગોપ્યં પ્રિયં પરમ્ ૪૫.
કહે, કહે! મારા માટે કંઈ પણ સારા, ગુપ્ત કે પ્રિય એવી વાત નથી.
નવભિર્નવભિશ્ચૈવ વિમુક્તં વાગ્વિદૂષણૈઃ ૪૫.
નવ નવ વાણીના દોષોથી મુક્ત થયેલો,
સૌક્ષ્મ્યં સંખ્યાક્રમશ્ચાપિ નિર્ણયઃ સપ્રયોજનઃ ૪૫.
સૂક્ષ્મતા, ગણતરી, ક્રમ, નિશ્ચય અને હેતુ,
ધર્મમર્થં ચ કામં ચ મોક્ષં ચોદ્દિશ્ય ચોચ્યતે ૪૫.
તે ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષને ધ્યાનમાં રાખીને કહેવામાં આવે છે.
ધર્માર્થકામમોક્ષેષુ પ્રતિજ્ઞાય વિશેષતઃ ૪૫.
ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ વિષે ખાસ વચન આપીને.
ઇદં પૂર્વમિદં પશ્ચાદ્વક્તવ્યં યત્ક્રમેણ હિ ૪૫.
આ પહેલા કહેવું જોઈએ, પછી બીજું. કારણ કે બધું ક્રમ પ્રમાણે જ કહેવું યોગ્ય છે.
દોષાણાં ચ ગુણાનાં ચ પ્રમાણં પ્રવિભાગતઃ ૪૫.
દોષો અને ગુણોનું માપ યોગ્ય રીતે અલગ પાડવું જોઈએ.
વાક્યજ્ઞેયેષુ ભિન્નેષુ યત્રાભેદઃ પ્રદૃશ્યતે ૪૫.
જે વાક્યો સમજવા જેવા છે, તેમાં ભલે અલગ અલગ હોય, પણ જ્યાં કોઈ ફરક દેખાતો નથી.
ઇતિ વાક્યગુણાનાં ચ વાગ્દોષાન્દ્વિનવ શ્રૃણુ ૪૫.
હવે વાણીના ગુણો અને બે પ્રકારના દોષો ધ્યાનથી સાંભળ.
અશ્લક્ષ્ણં ચાપિ સંદિગ્ધં પદાંતે ગુરુ ચાક્ષરમ્ ૪૫.
કઠોર, સંશયજનક અથવા શબ્દના અંતે ભારે અક્ષર હોય તેવી વાણી.
વિરુદ્ધં યત્ત્રિવર્ગેણ ન્યૂનં કષ્ટાતિશબ્દકમ્ ૪૫.
જે ત્રણ પ્રકારના ધ્યેય વિરુદ્ધ હોય, અધૂરી હોય અથવા બહુ કઠોર શબ્દવાળી હોય.
નિષ્કારણં ચ વાગ્દોષાન્બુદ્ધિજાઞ્છૃણુ ત્વં ચ યાન્ ૪૫.
કારણ વગર અને અજ્ઞાનતાથી ઉત્પન્ન થતા વાણીના દોષો પણ સાંભળ.
હીનાનુક્રોશતો માનાન્ન ચ વક્ષ્યામિ કિંચન ૪૫.
જ્યારે દયા ન હોય કે અહંકારથી, હું કંઈ પણ બોલતો નથી.