આદિત્યાજ્જાયતે વૃષ્ટિર્વૃષ્ટેરન્નં તતઃ પ્રજાઃ ૪૫.
સૂર્યમાંથી વરસાદ થાય છે, વરસાદથી અનાજ થાય છે અને અનાજથી જીવસૃષ્ટિ ઉત્પન્ન થાય છે.
ચૌરપ્રાયસ્ય કલુષાજ્જન્મ જાયેજ્જનસ્ય હિ ૪૫.
મોટાભાગે ચોરીથી થયેલા પાપથી જ લોકોની પેઢી જન્મે છે.
પશવો લકુટૈર્હન્યુર્યજમાનં મૃતં હતાઃ ૪૫.
પશુઓને લાકડીઓથી મારવામાં આવે છે; યજમાન મૃત્યુ પામ્યા પછી પણ મારવામાં આવે છે.
યજ્ઞ એવં વિચાર્યાસૌ યજ્ઞસારં સમાસ્થિતઃ ૪૫.
આ રીતે યજ્ઞનું વિચાર કરીને, એ યજ્ઞના સારમાં સ્થિર રહે છે.
નૈવેદ્યં હવિષશ્ચૈવ યજ્ઞોઽયં હિ વિકલ્મષઃ ૪૫.
નૈવેદ્ય અને હવન — આ યજ્ઞ નિર્દોષ છે.
કેચિચ્છંસન્તિ સંન્યાસં નન્દભદ્રો ન મન્યતે ૪૫.
કેટલાક સંન્યાસની પ્રશંસા કરે છે, પણ નંદભદ્ર એ માનતા નથી.
ઉભયભ્રષ્ટ એવાસૌ ભિન્ના ભૂમિર્વિનશ્યતિ ૪૫.
એ બંને માર્ગમાંથી પડેલો છે; ફાટેલી ધરતી નાશ પામે છે.
કસ્યચિન્નૈવ કર્માણિ શપતે વા પ્રશંસતિ ૪૫.
એ કોઈના કર્મને ન તો શાપ આપે છે, ન તો પ્રશંસા કરે છે.
ન દ્વેષ્ટિ નો કામયતે ન વિરુદ્ધોઽનુરુધ્યતે ૪૫.
એ ન તો દ્વેષ રાખે છે, ન તો ઈચ્છા કરે છે; એ વિરોધી પણ નથી અને આસક્ત પણ નથી.
અભયઃ સર્વભૂતેભ્યો યથાંધબધિરાકૃતિઃ ૪૫.
એ બધાં જીવપ્રાણીઓ માટે નિર્ભય છે, જાણે અંધ અને બહેરા માણસ જેવો દેખાય છે.
કારણાદ્ધર્મમન્વિચ્છન્ન લોભં ચ તતશ્ચરન્॥ ૪૫.
કોઈ કારણસર ધર્મની શોધમાં, પછી લોભથી વર્તે છે.
વિવિચ્ય નંદભદ્રસ્તત્સારં મોક્ષેષુ જગૃહે ૪૫.
નંદભદ્રે સારને ઓળખીને, મુક્તિના માર્ગોમાં એ સ્વીકારી લીધો.
યસ્યાં છિંદંતિ વૃષણા વૃષાણાં ચૈવ નાસિકામ્ ૪૫.
જેમાં વાછરડાંના વાંઝણ અને વાછરડાંની નાક કાપી નાખવામાં આવે છે.
બહુદંશમયાન્દેશાન્નયંતિ બહુકર્દમાન્ ૪૫.
એ લોકો ઘણી ડંખ મારતી જીવજંતુઓ અને ઘણો કાદવવાળા પ્રદેશોમાં લઈ જાય છે.
મન્યંતે ભ્રૂણહત્યાપિ વિશિષ્ટા નાસ્ય કર્મણઃ ૪૫.
એ તો એમ માને છે કે ભ્રૂણહત્યાપણ આ કર્મ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.
ભૂમિં ભૂમિશયાંશ્ચૈવ હંતિ કાષ્ઠમયોમુખમ્ ૪૫.
એ લાકડાની કે લોખંડની હથિયારથી ધરતી અને ધરતી પર સુતેલા જીવોને મારી નાખે છે.
આદિત્યશ્ચંદ્રમા વાયુઃ પ્રભૂત્યૈવ ચ તાંસ્તુ યઃ ૪૫.
સૂર્ય, ચંદ્ર, વાયુ અને આવા અનેક શક્તિશાળી દેવતાઓ—જે જે હોય—
અજોઽગ્નિર્વરુણો મેષઃ સૂર્યશ્ચ પૃથિવી વિરાટ્ ૪૫.
અજ, અગ્નિ, વરુણ, મેષ, સૂર્ય, પૃથ્વી અને વિરાટ—
એવંવિધસહસ્રૈશ્ચ યુતા દોષૈઃ કૃષિઃ સદા ૪૫.
આ રીતે હજારો પ્રકારની ખામીઓ સાથે ખેતી હંમેશા જોડાયેલી છે.
ધર્મે દદ્યાત્પશૂન્વૃદ્ધાન્પુષ્યાદેષા કૃષિઃ કુતઃ ૪૫.
ધર્મમાં કોઈ વૃદ્ધ પશુઓ દાન આપે તો, આવી ખેતી શુદ્ધ કેવી રીતે ગણાય?
વિસાધિતવ્યાન્યન્નાનિ સ્વશક્ત્યા દેવપિતૃષુ ૪૫.
પોતાની શક્તિ પ્રમાણે અન્ન દેવતાઓ અને પિતૃઓને અર્પણ કરવું જોઈએ.
કેચિચ્છંસંતિ ચૈશ્વર્યં નંદભદ્રો ન મન્યતે ૪૫.
કેટલાક લોકો સંપત્તિની પ્રશંસા કરે છે, પણ નંદભદ્ર એ રીતે નથી માનતા.
વધબંધનિરોધેન પીડયંતિ દિવાનિશમ્ ૪૫.
બાંધવું, મારવું અને રોકવું—આ રીતે દિવસ-રાત દુઃખ આપતા રહે છે.
માતુઃ પિતુર્વા બલિનઃ ક્રેતુરગ્નેઃ શુનોઽપિ વા ૪૫.
એ વસ્તુ માતા, પિતા, શક્તિશાળી, ખરીદનાર, અગ્નિ કે કૂતરા—even—કોઈની પણ હોય શકે.
ઐશ્વર્યમદપાપિષ્ઠા મહામદ્યમદાદયઃ ૪૫.
સૌથી ખરાબ તો એ છે કે, સંપત્તિ અને ઐશ્વર્યથી માન અને ઘમંડ આવે છે.
આત્મવત્સર્વભૃત્યેષુ શ્રિયા નૈવ ચ માદ્યતિ॥ ૪૫.
જેવી રીતે પોતાને માટે આનંદ થાય છે, તેવી રીતે સર્વ ભૃત્યોમાં સંપત્તિથી ખુશી અનુભવતા નથી.
આત્મપ્રત્યયવાન્દેહી ક્વેશ્વરશ્ચેદૃશોઽસ્તિ હિ ૪૫.
જ્યારે માણસને પોતાનો વિશ્વાસ હોય, ત્યારે આવા સ્વામીની શું જરૂર છે?
સ્વશક્ત્યા સર્વ ભૂતેષુ યદસૌ ન પરાઙ્મુખઃ ૪૫.
પોતાની શક્તિથી એ કોઈ પણ જીવ પ્રત્યે ઉદાસીન રહેતો નથી.
શ્રમેણ સંકરાત્તાપશીતવાતક્ષુધા તૃષા ૪૫.
મહેનત, ગડમથલ, ગરમી, ઠંડી, પવન, ભૂખ અને તરસથી—
સૌખ્યેન વા ધનસ્યાપિ શ્રદ્ધયા સ્વલ્પગોર્થવાન્ ૪૫.
કે પછી સુખ અને ધન હોવા છતાં, શ્રદ્ધાથી, થોડામાં સંતોષ માનતો રહે છે.