વણિક્સંપૂજયામાસ ત્રિકાલં ચ કૃતાદરઃ ૪૫.
એક વાણિયે શ્રદ્ધાપૂર્વક ત્રિકાળ પૂજા કરી.
નાજ્ઞાતં તસ્ય કિંચિચ્ચ યદ્ધર્મેષુ પ્રકીર્ત્યતે ૪૫.
ધર્મના વિષયોમાં જે કહેવામાં આવે છે, તેમાં તેની કોઈ વાત અજાણી નહોતી.
કર્મણા મનસા વાચા ધર્મમેનમુપાશ્રિતઃ ૪૫.
કર્મ, મન અને વાણીથી તેણે આ ધર્મને અપનાવ્યો હતો.
વિદોષો યો હિ સર્વત્ર નિશ્ચિત્યૈવં વ્યવસ્થિતઃ ૪૫.
જે સર્વત્ર નિર્દોષ છે, તે એમ નક્કી કરીને સ્થિર રહ્યો.
નિર્મથ્ય નન્દભદ્રેણ આહૃતં તન્નિશામય ૪૫.
નંદભદ્રે મથન કરીને તે લાવ્યું—આ સાંભળ.
પરિચ્છિન્નૈઃ કાષ્ઠતૃણૈઃ શરણં તેન કારિતમ્ ૪૫.
તૂટેલા લાકડાં અને ઘાસથી તેણે આશરો બનાવ્યો.
સર્વભૂતેષુ વાણિજ્યમલ્પલાભેન સોઽચરત્ ૪૫.
બધા જીવોમાં, તે ઓછા નફાથી વેપાર કરતો હતો.
અમાયયૈવ ભૂતેભ્યો વિક્રીણાત્યસ્ય સદ્વ્રતમ્ ૪૫.
સંપૂર્ણ ઈમાનદારીથી, તે જીવોને વેચતો—આ તેનું સદ્ઉપવાસ છે.
દોષમેનં વિનિશ્ચિત્ય શ્રૃણુ તં પાંડુનન્દન ૪૫.
આ ખોટને સમજ્યા પછી, પાંડુપુત્ર, હવે એ સાંભળ.
યજન્યજ્ઞૈર્જગદ્ધંતિ સ્વં ચાંધતમસં નયેત્ ૪૫.
યજ્ઞયાગ દ્વારા એ જગતનો નાશ કરે છે અને પોતાને ઘોર અંધકારમાં લઈ જાય છે.
આદિત્યાજ્જાયતે વૃષ્ટિર્વૃષ્ટેરન્નં તતઃ પ્રજાઃ ૪૫.
સૂર્યમાંથી વરસાદ થાય છે, વરસાદથી અનાજ થાય છે અને અનાજથી જીવસૃષ્ટિ ઉત્પન્ન થાય છે.
ચૌરપ્રાયસ્ય કલુષાજ્જન્મ જાયેજ્જનસ્ય હિ ૪૫.
મોટાભાગે ચોરીથી થયેલા પાપથી જ લોકોની પેઢી જન્મે છે.
પશવો લકુટૈર્હન્યુર્યજમાનં મૃતં હતાઃ ૪૫.
પશુઓને લાકડીઓથી મારવામાં આવે છે; યજમાન મૃત્યુ પામ્યા પછી પણ મારવામાં આવે છે.
યજ્ઞ એવં વિચાર્યાસૌ યજ્ઞસારં સમાસ્થિતઃ ૪૫.
આ રીતે યજ્ઞનું વિચાર કરીને, એ યજ્ઞના સારમાં સ્થિર રહે છે.
નૈવેદ્યં હવિષશ્ચૈવ યજ્ઞોઽયં હિ વિકલ્મષઃ ૪૫.
નૈવેદ્ય અને હવન — આ યજ્ઞ નિર્દોષ છે.
કેચિચ્છંસન્તિ સંન્યાસં નન્દભદ્રો ન મન્યતે ૪૫.
કેટલાક સંન્યાસની પ્રશંસા કરે છે, પણ નંદભદ્ર એ માનતા નથી.
ઉભયભ્રષ્ટ એવાસૌ ભિન્ના ભૂમિર્વિનશ્યતિ ૪૫.
એ બંને માર્ગમાંથી પડેલો છે; ફાટેલી ધરતી નાશ પામે છે.
કસ્યચિન્નૈવ કર્માણિ શપતે વા પ્રશંસતિ ૪૫.
એ કોઈના કર્મને ન તો શાપ આપે છે, ન તો પ્રશંસા કરે છે.
ન દ્વેષ્ટિ નો કામયતે ન વિરુદ્ધોઽનુરુધ્યતે ૪૫.
એ ન તો દ્વેષ રાખે છે, ન તો ઈચ્છા કરે છે; એ વિરોધી પણ નથી અને આસક્ત પણ નથી.
અભયઃ સર્વભૂતેભ્યો યથાંધબધિરાકૃતિઃ ૪૫.
એ બધાં જીવપ્રાણીઓ માટે નિર્ભય છે, જાણે અંધ અને બહેરા માણસ જેવો દેખાય છે.
કારણાદ્ધર્મમન્વિચ્છન્ન લોભં ચ તતશ્ચરન્॥ ૪૫.
કોઈ કારણસર ધર્મની શોધમાં, પછી લોભથી વર્તે છે.
વિવિચ્ય નંદભદ્રસ્તત્સારં મોક્ષેષુ જગૃહે ૪૫.
નંદભદ્રે સારને ઓળખીને, મુક્તિના માર્ગોમાં એ સ્વીકારી લીધો.
યસ્યાં છિંદંતિ વૃષણા વૃષાણાં ચૈવ નાસિકામ્ ૪૫.
જેમાં વાછરડાંના વાંઝણ અને વાછરડાંની નાક કાપી નાખવામાં આવે છે.
બહુદંશમયાન્દેશાન્નયંતિ બહુકર્દમાન્ ૪૫.
એ લોકો ઘણી ડંખ મારતી જીવજંતુઓ અને ઘણો કાદવવાળા પ્રદેશોમાં લઈ જાય છે.
મન્યંતે ભ્રૂણહત્યાપિ વિશિષ્ટા નાસ્ય કર્મણઃ ૪૫.
એ તો એમ માને છે કે ભ્રૂણહત્યાપણ આ કર્મ કરતાં શ્રેષ્ઠ છે.
ભૂમિં ભૂમિશયાંશ્ચૈવ હંતિ કાષ્ઠમયોમુખમ્ ૪૫.
એ લાકડાની કે લોખંડની હથિયારથી ધરતી અને ધરતી પર સુતેલા જીવોને મારી નાખે છે.
આદિત્યશ્ચંદ્રમા વાયુઃ પ્રભૂત્યૈવ ચ તાંસ્તુ યઃ ૪૫.
સૂર્ય, ચંદ્ર, વાયુ અને આવા અનેક શક્તિશાળી દેવતાઓ—જે જે હોય—
અજોઽગ્નિર્વરુણો મેષઃ સૂર્યશ્ચ પૃથિવી વિરાટ્ ૪૫.
અજ, અગ્નિ, વરુણ, મેષ, સૂર્ય, પૃથ્વી અને વિરાટ—
એવંવિધસહસ્રૈશ્ચ યુતા દોષૈઃ કૃષિઃ સદા ૪૫.
આ રીતે હજારો પ્રકારની ખામીઓ સાથે ખેતી હંમેશા જોડાયેલી છે.
ધર્મે દદ્યાત્પશૂન્વૃદ્ધાન્પુષ્યાદેષા કૃષિઃ કુતઃ ૪૫.
ધર્મમાં કોઈ વૃદ્ધ પશુઓ દાન આપે તો, આવી ખેતી શુદ્ધ કેવી રીતે ગણાય?