આત્મતૃપ્તા યતો યાંતિ શાંતા દાંતાઃ પરાત્પરમ્ ૪૨.
જે પોતાના માં સંતોષ પામે છે, શાંત અને દમિત છે, એ પરમને પણ પાર કરી જાય છે.
સરિતઃ કેચિદાહુઃ સ્મ સપ્તૈવ જ્ઞાનવિત્તમાઃ ૪૨.
કેટલાક જ્ઞાની કહે છે કે અહીં પણ સાત નદીઓ છે.
બ્રહ્મૈવ સમિધસ્તત્ર બ્રહ્માગ્નિર્બ્રહ્મ સંસ્તરઃ ૪૨.
ત્યાં બ્રહ્મ જ સમિધ છે, બ્રહ્મ જ અગ્નિ છે અને બ્રહ્મ જ વિધિ માટેનું આસન છે.
એતદેવેદૃશં સૂક્ષ્મં બ્રહ્મચર્યં વિદુર્બુધાઃ ૪૨.
જ્ઞાની લોકો આ જ સૂક્ષ્મ બ્રહ્મચર્યને સાચું જાણે છે.
એકઃ શાસ્તા ન દ્વિતીયોઽસ્તિ શાસ્તા હૃદ્યેવ તિષ્ઠન્પુરુષં પ્રશાસ્તિ ૪૨.
એક જ શિખ્ષક છે, બીજો નથી; એ શિખ્ષક હૃદયમાં રહીને મનુષ્યને શીખવે છે.
એકો ગુરુર્નાસ્તિ તથા દ્વિતીયો હૃદિ સ્થિતસ્તમહં નૃ બ્રવીમિ ૪૨.
એક જ ગુરુ છે, બીજો નથી; હૃદયમાં સ્થિત એ અંધકારને નાશ કરનાર છે, એવું હું કહું છું.
એકો બંધુર્નાસ્તિ તતો દ્વિતીયો હૃદી સ્થિતં તમહમનુબ્રવીમિ ૪૨.
હૃદયમાં વસે તે સિવાય બીજો કોઈ સાચો મિત્ર નથી; એ જ સાચો મિત્ર છે, એ હું તને કહું છું.
બ્રહ્મચર્યં ચ સંસેવ્યં ગાર્હસ્થ્ય શ્રૃણુ યાદૃશમ્ ૪૨.
બ્રહ્મચર્યનું પાલન કરવું જોઈએ; હવે ઘરસ્થ જીવન કેવું હોય છે, તે સાંભળ.
મચ્ચિત્તા સા સદા માતર્મમ સર્વાર્થસાધની ૪૨.
માતા, જેનું મન હંમેશા મારામાં સ્થિર રહે છે, એ મારી દરેક ઈચ્છા પૂર્ણ કરે છે.
મનો બુદ્ધિશ્ચ સપ્તૈતે દીપ્યંતે પાવકા મમ ૪૨.
મારું મન અને બુદ્ધિ, અને આ સાતેય, મારા અગ્નિ સમાન તેજથી ઝળહળી ઊઠે છે.
મંતવ્યમથ બોદ્ધવ્યં સપ્તૈતાઃ સમિધો મમ ૪૨.
મારે જે વિચારવું અને સમજવું છે, એ સાતેય મારી યજ્ઞની સમિધ છે.
એવંવિધેન યજ્ઞેન યજામ્યસ્મિ તમીશ્વરમ્ ૪૨.
આ રીતે કરેલા યજ્ઞથી હું એ પરમેશ્વરનું પૂજન કરું છું.
ન મે સ્વભાવેષુ ભવંતિ લેપાસ્તોયસ્ય બિંદોરિવ પુષ્કરેષુ ૪૨.
મારા સ્વભાવ પર કોઈ દાગ લાગતો નથી, જેમ કે કમળના પાન પર પાણીની બૂંદ નહીં ટકે.
ન સજ્જતે કર્મસુ ભોગજાલં દિવીવ સૂર્યસ્ય મયૂખજાલમ્॥ ૪૨.
કર્મથી મળતાં ભોગો મને લાગતા નથી, જેમ કે આકાશમાં સૂર્યકિરણો ચોંટતા નથી.
એવંવિધેન પુત્રેણ મા માતર્દુઃખિની ભવ ૪૨.
આવા પુત્રને પામીને, માતા, તું દુઃખી ન થા.
ઇતિ પુત્રવચઃ શ્રુત્વા વિસ્મિતા ઇતરાભવત્ ૪૨.
પુત્રના વચન સાંભળીને, તે આશ્ચર્યચકિત થઈ ગઈ.
લોકેષુ ખ્યાતિમાયાતિ તતો મે સ્યાદ્યશઃ પરમ્ ૪૨.
એ લોકોમાં પ્રસિદ્ધિ પામે છે અને તેથી મારું મહાન યશ સ્થિર થાય છે.
પ્રહૃષ્ટસ્તસ્ય તૈર્વાક્યૈર્વિસ્મિતઃ પ્રાદુરાસ ચ ૪૨.
આ વચનો સાંભળી, તે આનંદિત અને આશ્ચર્યથી ભરાઈને પ્રગટ થયો.
જગદુદ્ભાસયન્ભાસા સૂર્યકોટિસમપ્રભઃ ૪૨.
તે દસ કરોડ સૂર્ય જેટલી તેજસ્વી કાંતિથી જગતને પ્રકાશિત કરતો ઝળહળી ઊઠ્યો.
મૂર્ધ્નિ બદ્ધાંજલિં ધીમાનૈતરેયોઽથ તુષ્ટુવે॥ ૪૨.
પછી, ઇતરાનો બુદ્ધિશાળી પુત્ર માથા પર હાથ જોડીને તેની સ્તુતિ કરવા લાગ્યો.
નમસ્તુભ્યં ભગવતે વાસુદેવાય ધીમહિ ૪૨.
હે ભગવાન વાસુદેવ, તમને વંદન છે; અમે તમારું ધ્યાન કરીએ છીએ.
નમો વિજ્ઞાનમાત્રાય પરમાનંદમૂર્તયે ૪૨.
શુદ્ધ જ્ઞાનરૂપ અને પરમ આનંદમય સ્વરૂપ ધરાવનારને વંદન છે.
આત્માનંદાનુરુદ્ધાય સમ્યક્તયક્તોર્મયે નમઃ ૪૨.
આત્માનંદથી આધાર પામનાર અને યોગ્ય રીતે યોગમાં સ્થિર રહેનારને વંદન છે.
વચસ્યુપરતે પ્રાપ્યો ય એકો મનસા સહ ૪૨.
જેને વાણી શાંત થાય ત્યારે અને મન સાથે જ પ્રાપ્ત કરી શકાય છે, એ એકને હું વંદન કરું છું.
યસ્મિન્નિદં યતશ્ચેદં તિષ્ઠત્યપૈતિ જાયતે ૪૨.
જેમાં આ જગત વસે છે, જેમાંથી આ જગત ઉત્પન્ન થાય છે, જેમાં રહે છે, જેમાં લય પામે છે અને જેમાંથી જન્મે છે.
યં ન સ્પૃશંતિ ન વિદુર્મનોબુદ્ધીંદ્રિયાસવઃ ૪૨.
જેને મન, બુદ્ધિ, ઇન્દ્રિયો અને પ્રાણ સ્પર્શી શકતા નથી કે જાણી શકતા નથી.
દેહેંદ્રિયપ્રાણમનોધિયોઽમી યદંશબ્દ્ધાઃ પ્રચરંતિ કર્મસુ ૪૨.
જેમાં શરીર, ઇન્દ્રિયો, પ્રાણ, મન અને બુદ્ધિ માત્ર ટુકડા બનીને કર્મોમાં ફરતા રહે છે.
ચતુર્ભિશ્ચ ત્રિભિર્દ્વાભ્યામેકધા પ્રણમામિ તમ્ ૪૨.
જે એક છે, જે ચાર, ત્રણ અને બે રૂપે વ્યક્ત થાય છે, તેને હું વંદન કરું છું.
હિત્વા ગતીર્મોક્ષકામા યં ભજંતિ દશાત્મકમ્ ૪૨.
મોક્ષની ઇચ્છા રાખીને, બધા માર્ગો છોડીને, જે દશ રૂપે છે, તેને ભક્તિથી પૂજે છે.
ૐનમો ભગવતે મહાપુરુષાય મહાનુભાવાય વિભૂતિપતયે સકલસાત્વતપરિવૃઢનિકરકરકમલોત્પલકુડ્મલોપલાલિતચરણારવિંદયુગલ પરમપરમેષ્ઠિન્નમસ્તે॥ ૪૨.
ૐ, મહાન પુરુષ, મહાન શક્તિ ધરાવનાર, સર્વ વૈભવના સ્વામી, સર્વ સાત્વત મહાન લોકોના હાથના કમળ કળીઓથી સ્પર્શાતા તમારા કમળ જેવા પગની જોડી, સર્વોચ્ચ પરમેશ્વર, તમને હું વંદન કરું છું.